Στο φετινό Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης παρακολουθήσαμε μεταξύ άλλων το πολύ καλό ντοκιμαντέρ «Όργουελ: 2+2=5» του Ραούλ Πεκ, που εξερευνά τη ζωή και το προφητικό έργο του Τζορτζ Όργουελ.

Η ταινία συνδέει τα έργα “1984” και “Φάρμα των Ζώων” με τον σύγχρονο κόσμο της παραπληροφόρησης και του αυταρχισμού.

Οι Times έγραψαν πως πρόκειται για το πιο τολμηρό ντοκιμαντέρ που θα μπορούσε να γυριστεί σήμερα, φράση που δεν είναι άσχετη από την απόλυτη ταύτιση των μαύρων προφητειών του Όργουελ με το είδος της εξουσίας που ασκεί η σύγχρονη ολιγαρχία με εκφραστή τον Τραμπ.

«Πόσα δάχτυλα κρατάω ψηλά;» Ο Γουίνστον Σμιθ, ο πρωταγωνιστής του 1984 του Τζορτζ Όργουελ, απαντά με βάση αυτό που του λένε τα μάτια του: είναι τέσσερα. Μόνο ο πράκτορας του κόμματος που διευθύνει την επανεκπαίδευσή του επιμένει ότι είναι πέντε. Με ηλεκτροσόκ και διάφορες μορφές βασανιστηρίων, αρχίζει να αμφιβάλλει για τη δική του αντίληψη, ώσπου στο τέλος του βιβλίου τα αντιλαμβάνεται κι αυτός: είναι πέντε, χωρίς αμφιβολία.

Το εντυπωσιακό είναι ότι σήμερα οι οπαδοί του Τραμπ δεν χρειάζονται ηλεκτροσόκ για να καταπιούν την προπαγάνδα και τα fake news. Το ίδιο ντοκιμαντέρ το αποκαλύπτει ανάγλυφα δύο παρακάτω, όταν μετά από τα επεισόδια στο Καπιτώλιο αλλά και τα χίλια μύρια όσα εγκλήματα του Τραμπ έχουν δει το φως της δημοσιότητας, οι οπαδοί του δηλώνουν ευθαρσώς μπροστά στην κάμερα: Δεν πιστεύω τίποτα. Και φόνο να κάνει στο κατώφλι του Λευκού Οίκου, θα πιστέψω αυτά που μου λέει, θα είμαι μαζί του.

Η ανέλιξη του Τραμπ στην εξουσία έκανε περισσότερο σαφές από ποτέ ότι η μήτρα των fake news είναι κυρίως ο θεσμικός λόγος. Αποκαλύφθηκαν οι μηχανισμοί της προπαγάνδας του με ψευδείς ειδήσεις μέσα από τα social media. Παρ’όλα αυτά, οι οπαδοί του φανατίζονται όλο και περισσότερο υπέρ του, ακόμα και σήμερα που ξεπέρασε κάθε όριο δηλώνοντας πως ενώ οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν καταστρέψει ολοσχερώς το νησί Χαργκ «…μπορεί να το χτυπήσουμε μερικές ακόμη φορές… απλώς για πλάκα».

Ο Τραμπ γνωρίζει πολύ καλά πως με αυτή την αποτρόπαια φράση καταπατά παράφορα το Διεθνές Δίκαιο όπως το καταπατά και η ίδια η επέμβαση στο Ιράν, όπως το αλλά και η γενοκτονία στη Γάζα την οποία ενθάρρυνε. Αλλά δεν τον ενδιαφέρει γιατί οι οπαδοί του έχουν θρησκευτική προσήλωση στον ίδιο και απαντούν σαν λοβοτομημένοι με αφισάκια που γράφουν «Δεν τον ψηφίσαμε για να είναι φιλικός, αλλά για να σώσει την Αμερική. Συμφωνείς;»

Ο Τραμπ νιώθει ασφαλής γιατί η Νέα Διεθνής Ακροδεξιά που στήνει στηρίζεται κατά ένα μεγάλο βαθμό στο ότι η εξουσία των πλατφορμών επικοινωνίας -κι ενημέρωσης πλέον- είναι στα χέρια 5 εταιρειών της Silicon Valley. Το Οργουελικό τοπίο στήθηκε προσεκτικά και ο στόχος της εγκαθίδρυσης της υπερτεχνολογικής μοναρχίας είναι ακόμα ενεργός.

Είναι στόχος του ακραίου ρεύματος της σύγχρονης ακροδεξιάς της λεγόμενης «Σκοτεινής Διαφώτισης» (Dark Enlightenment), γνωστή και ως νεο-αντιδραστικό κίνημα (NRx) που επιθυμεί την επιστροφή στην προ του Διαφωτισμού εποχή. Θέλουν μια κοινωνία που θα διοικείται από έναν «βασιλιά-διευθύνοντα σύμβουλο», σαν μια αυστηρά ιεραρχημένη εταιρεία στην οποία οι πολίτες θα λειτουργούν ως μέτοχοι.Οι ιδέες αυτές έχουν επηρεάσει κύκλους της Silicon Valley και συνδέονται με πρόσωπα όπως ο δισεκατομμυριούχος επενδυτής Πίτερ Τιλ.

«Δεν προσπαθούν να πείσουν τους πολίτες αλλά να τους σοκάρουν», εξηγεί η Αντονέλλα Μάρτι στο βιβλίο της στο οποίο αναλύει τα σχέδια αυτά. Η ερευνήτρια από την Αργεντινή, Διευθύντρια του Κέντρου Λατινοαμερικανικών Σπουδών του Ιδρύματος Libertad (Αργεντινή) και Ανώτερη Ερευνήτρια στο Διεθνές Ίδρυμα για την ελευθερία (Ισπανία), ένα think tank υπό τη διεύθυνση του νομπελίστα Μάριο Βάργκας Γιόσα, προσθέτει πως:

«Δεν θέλουν να οικοδομήσουν κάτι· θέλουν να καταστρέψουν. Οι υποστηρικτές τους τούς ακολουθούν ακριβώς για αυτό που υπόσχονται να καταστρέψουν. Πρόκειται για ένα κίνημα εκδίκησης».

Κάθε φορά λοιπόν που ο Τραμπ θα μας σοκάρει με δηλώσεις όπως αυτήν που δηλώνει την πρόθεση να βομβαρδίσει για πλάκα, θα υπάρχουν οι πρώτοι πρόθυμοι Οργουελικοί υπήκοοι που θα απαντούν πριν βασανιστούν, πριν ερωτηθούν πως «2+2=5». Το θέμα είναι εμείς τι κάνουμε.

Ή όπως έχει γράψει ο σπουδαίος ποιητής μας Μανώλης Αναγνωστάκης:

Το θέμα είναι τώρα τι λες

καλά φάγαμε, καλά ήπιαμε

καλά τη φέραμε τη ζωή μας ως εδώ

μικροζημιές και μικροκέρδη συμψηφίζοντας

Το θέμα είναι, τώρα τι λες;