Η απόφαση που εξέδωσε στις 25 Αυγούστου η ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), στο Στρασβούργο, προκάλεσε πολιτικό σεισμό στην Τουρκία.

Για τρίτη φορά —μετά τις αποφάσεις του 2019 και του 2022— το Δικαστήριο έκρινε ότι η Τουρκία έχει παραβιάσει σειρά διατάξεων της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Παράλληλα, επιδίκασε στον Οσμάν Καβαλά, επιχειρηματία και ακτιβιστή στον χώρο του πολιτισμού, ο οποίος κρατείται στις τουρκικές φυλακές από τον Νοέμβριο του 2017, αποζημίωση ύψους 70.000 ευρώ για ηθική βλάβη και ζήτησε την άμεση απελευθέρωσή του.

Η κυβέρνηση Ερντογάν αρνείται μέχρι σήμερα να εφαρμόσει τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ, παρά το γεγονός ότι η Τουρκία έχει προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση από το 1954. Το 1987 αναγνώρισε το δικαίωμα των πολιτών της να προσφεύγουν ατομικά στο Δικαστήριο, ενώ το 1990 αναγνώρισε και την υποχρεωτική δικαιοδοσία του.

Παρά τις δεσμεύσεις αυτές, ο Μεχμέτ Ουτζούμ, κορυφαίος νομικός σύμβουλος του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αντέδρασε με ιδιαίτερα σκληρό τρόπο στην τελευταία απόφαση του Δικαστηρίου.

«Η εθνική δικαιοσύνη είναι πρωτεύουσα, ενώ οι διεθνείς δικαιοδοσίες είναι δευτερεύουσες», υποστήριξε. Ο Ουτζούμ έφτασε μάλιστα στο σημείο να προτείνει την αποχώρηση της Τουρκίας από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση, καταγγέλλοντας «ευρωπαϊκή αποικιοκρατία στον χώρο του Δικαίου».

Δεν παρέλειψε, μάλιστα, να απευθυνθεί σε ιδιαίτερα επιθετικό τόνο προς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και τον Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ, ευρωβουλευτή της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και ειδικό εισηγητή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία: «Να ξέρετε ποια είναι η θέση σας!».

Στις δηλώσεις αυτές απάντησε ο πρόεδρος της Ένωσης Δικηγορικών Συλλόγων Τουρκίας (TBB), Εριντς Σαγκάν. «Δεν ξέρει για τι πράγμα μιλάει. Παραβιάζει το Σύνταγμα», δήλωσε.

Ο Σαγκάν υπενθύμισε ότι ο πρόεδρος της Τουρκίας έχει πράγματι τη δυνατότητα να αποφασίσει, με προεδρικό διάταγμα, την αποχώρηση της χώρας από τη Σύμβαση, παρότι αυτή έχει ενσωματωθεί στην τουρκική έννομη τάξη με απόφαση του Κοινοβουλίου.

«Ο Ερντογάν είχε ήδη υπογράψει προεδρικό διάταγμα για την αποχώρηση της Τουρκίας από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, που αφορά την προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών», σημείωσε. Από την πλευρά του, ο δικηγόρος Ντογάν Ερκάν εκτιμά ότι το Συμβούλιο της Ευρώπης θα μπορούσε να προχωρήσει ακόμη και στον αποκλεισμό της Τουρκίας τόσο από τη Σύμβαση όσο και από το ίδιο το Δικαστήριο.

Ο δρ. Αχμέτ Σαλτίκ, αρθρογράφος της Cumhuriyet («Δημοκρατία»), εφημερίδας της κεμαλικής αντιπολίτευσης, γράφει ότι «το κράτος δικαίου καταρρέει». Κατηγορεί, παράλληλα, την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί «στρατηγικά το Δίκαιο», προκειμένου να εξυπηρετήσει τα πολιτικά συμφέροντα του Ερντογάν.

Ο Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη προκειμένου να παρακολουθήσει τις δικαστικές διαδικασίες σε βάρος του πρώην δημάρχου της πόλης, Εκρέμ Ιμάμογλου, του ισχυρότερου αντιπάλου του Ερντογάν στην προεδρική κούρσα. Ο Ιμάμογλου, ο οποίος βρίσκεται στη φυλακή από τον Μάρτιο του 2025, αντιμετωπίζει κατηγορίες για διαφθορά, παρατυπίες και υποστήριξη τρομοκρατικής οργάνωσης.

Ο Αμόρ δήλωσε ότι η τουρκική δικαιοσύνη «δεν είναι ανεξάρτητη». «Από τις διαδηλώσεις του Γκεζί, τον Μάιο του 2013, δεν έχουμε λάβει καλά νέα από την Τουρκία», ανέφερε. Και πρόσθεσε με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο: «Η Τουρκία είναι μια αυταρχική χώρα. Μην προσποιείστε ότι είστε δημοκρατία. Μην παίζετε μαζί μας».

«Οι σχέσεις Τουρκίας και Ευρώπης ήταν ανέκαθεν σχέσεις αγάπης και μίσους. Πλέον, όμως, το μίσος έχει γείρει περισσότερο τη ζυγαριά», εκτιμά ο δρ. Τζενγκίζ Ακτάρ, ειδικός σε θέματα Ευρωπαϊκής Ένωσης.