Γέννημα της Ήρας και του Άρη. Γέννημα μιας αιμομιξίας δηλαδή. Κι όμως! «Σώμα πουλιού, ανθρώπινο κεφάλι, πόδια και νύχια που είναι δυνατά και χοντρά και μπορούν να παρομοιαστούν σαν του λιονταριού»: Η Σφίγγα. Να θέτει το ίδιο ερώτημα για την ισορροπία ανάμεσα στα φτερά, (μια ανάσα ο ουρανός και η έφοδος κοντά του), και στα βαριά νύχια, (μια ολόκληρη ζωή δεμένος να γρατσουνάς τη γη, και τον εαυτό σου). Να θέτει το ίδιο ερώτημα για το ανέστιο, για την ετερότητα και τα όρια της, για την αντινομία και την αυτονομία του δικού μας σώματος και του πολιτικού. Σ’ Εκείνον. Εγκαταλελειμμένο παιδί και θριαμβευτής ενήλικας, «μπάσταρδο» που κατέκτησε την αρχή κι έγινε κυρίαρχος, αυτόνομος και απόβλητος: Ο Οιδίποδας. Κι ανάμεσα τους το κράτος και η πόλη. To κράτος να προσπαθεί να επαναοριστεί στον μεταξύ τους διάλογο. Η πόλη, ερχόμενη αντιμέτωπη με την θνητότητα της στο πρόσωπο του λοιμού, να προσπαθεί να σωθεί.

 
Την κρίσιμη ώρα, την ώρα της ύστατης δοκιμασίας που υφίσταται η πόλη εξαιτίας του λοιμού, ο Οιδίπους καλείται να ανακτήσει την μνήμη του, και το ουσιαστικότερο δώρο που αυτή μπορεί να προσφέρει: την αφήγηση της δικής του καταγωγής, ξεπερνώντας τους ετεροκαθορισμούς των δήθεν γονιών του, καλείται να σηκώσει την γνώση της δικής του οδυνηρής νηπιακής ηλικίας, να γίνει ο πατέρας ή η μητέρα του ίδιου του του εαυτού. Θα ναι λίγο πριν το τέλος, όταν αντιμέτωπος με μια γυναίκα, την γυναίκα του, κι έναν τυφλό μάντη, έναν τυφλό που μπορεί να δει, (σπονδή στο ιερό αίνιγμα της ύπαρξης που ξεπερνά το έτοιμο και το αυτονόητο) ο Οιδίποδας θα ξανασταθεί, εν τη απουσία της, απέναντι στην Σφίγγα: «Δεν θέλεις να μάθεις!» του λένε. Κι όμως. «Ακουστέον!» Θα αναφωνήσει. Πάει να πει «δεν αντέχω, δεν με συμφέρει, μα πρέπει να μάθω!»
 
Είναι εκείνη την στιγμή που γίνεται ο πρώτος φιλόσοφος για τον Χέγκελ και ο τελευταίος για τον Νίτσε, θυμίζοντας το μακρύ αίμα της επώδυνης γραφής ως μια διαδρομή εξίσου επώδυνης αυτοεξερεύνησης, μια συνάντηση με τον άλλον άνθρωπο ή το άλλο πλάσμα, μια σύγκρουση κι έπειτα μια αποδοχή με τον ξένο άνθρωπο που έγινε ο εαυτός μας και τις δυνατότητές του: Η αποδοχή του εαυτού ακόμα κι όταν βρίσκεται, ακόμη κι όταν τον έχουν καταστήσει, από σύμπαν κουκίδα εκτός εαυτού.
 
Οι Σύροι στο Σύνταγμα, χαλώντας την Χριστουγεννιάτικη γιορτή, κι ακόμη επιβαρύνοντας την καταναλωτική, «της αγάπης» ατμόσφαιρα που πολλοί είχαν ανάγκη για να καλύψουν τις πληγές, τις λάθος προτεραιότητες ή τα κενά τους, αποτελούν μια άβολη χαραμάδα για να στήσουμε αυτί μπας και ξεφωνίσουμε κι εμείς, σε μια πολυσύνθετη πραγματικότητα, το «Ακουστέον». Δεν έχω λύσεις στ’ αλήθεια για μια άμεση μεταναστευτική πολιτική αφού το θέμα έχει να κάνει με τα παγκόσμια διακυβεύματα του ιμπεριαλισμού, της αφαίμαξης του 3ου κόσμου από τις παγκοσμιοποιημένες εξουσίες, μα και τοπικών εξουσιών που δρουν αφαιμάσσοντας τους (βαθιά ανεύθυνους λόγω μη παιδείας μα κι εν μέρει υπεύθυνους όσο κι εμείς για τους δικούς μας ηγέτες) ανθρώπους και τις δυνατότητές τους.
 
Δεν έχω λύσεις στ αλήθεια για μια άμεση μεταναστευτική πολιτική ανάμεσα στην ηθική απολυταρχία του επίπλαστου εθνοκεντρικού μονοπολιτισμού και στην έλλειψη κέντρου και στρατηγικής του μεταμοντέρνου σχετικισμού του «όλα επιτρέπονται», που καταντά να δρα υπέρ των ισχυρών καθιστώντας τις χώρες που δέχονται άμεσα τις μεταναστευτικές ροές σε αποθήκες ντόπιων και ξένων υποπρολετάριων. Τις αντιφάσεις και τις αντινομίες του συστήματος, τις εκμεταλλεύονται οι ισχυροί, την ίδια ώρα που οι ανίσχυροι δείχνουν ανήμποροι να δομήσουν την μνήμη, την αφήγηση του εαυτού, τη νέα ισορροπία, προσφέροντας στον εαυτό τους αυτό που προσέφερε στον Οιδίποδα η Σφίγγα. Ξέρω πως θα ‘πρεπε να παλέψουμε για έναν κόσμο στον οποίον η μετανάστευση δεν θα ναι αναγκαία, αλλά χαλαρή επιλογή. Κι ακόμη ξέρω πως όσο παλεύουμε δεν μπορούμε να μην βλέπουμε τα πρόσωπα των ανθρώπων που έχουν άμεση ανάγκη.
 
Αλλά για να γίνει αυτό πρέπει να μάθουμε και να θυμηθούμε. Πρέπει να πούμε το «Ακουστέον!» Τις φορές που έστειλε αυτός ο τόπος ικέτες κάπου αλλού. Τους πρόσφυγες του 22 στη Μ. Ανατολή, τους πρόσφυγες των Δωδεκανήσων του 40 στην ίδια περιοχή. Να απαντήσουμε, ανάμεσα στα άλλα, στο εξυπνακίστικο ερώτημα «μα που βρίσκουν τόσα χρήματα για να ‘ρθουν» θυμίζοντας πως κι οι άνθρωποι εδώ πουλούσαν τα σπίτια τους για να φύγουν στην Αυστραλία, αφού το ακίνητο υλικό δεν διασφαλίζει την βιοτή εκεί όπου οι ανάγκες τρέχουν. Και να αναιρέσουμε τα διακυβεύματα μιας κυρίαρχης ιστορίας που πετσοκόβει την μνήμη. Και ν’ «απαιτήσουμε» μ’ έναν τρόπο το ίδιο όμως κι απ’ αυτούς, ως μέρος της ταξικής αλληλεγγύης και συνυπευθυνότητας. Ακόμη κι αν ξεβολευτούν και ξεβολευτούμε. Όπως ο Οιδίποδας: «Λάθρα μητρός τε και Πατρός πορεύομαι Πυθώδε», θα ‘χει πει τότε, στην αρχή, που πρωτοβλέπει την Σφίγγα. Πάει να πει, κρυφά από τους δήθεν γονείς (πόσο θυμίζουν τους δήθεν εθνοπατέρες…), κρυφά απ’ όσους μου έχουν δώσει έτοιμη την ιστορία μου, πάω να ρωτήσω γι’ αυτήν, πάω να την αναζητήσω.
 
Οι Σύροι χριστουγεννιάτικα στην πρώτη πλατεία της χώρας λοιπόν. Οι Σύροι στο Σύνταγμα, προκαλώντας δυσπεψία εν όψη γαλοπούλας σε όλους τους ακροδεξιούς, που ξεχνούν (πέρα από την αυταξία κάθε ζωής κι άρα και του άλλου σε χρώμα πχ ανθρώπου που δεν τους αφορά) πως είναι η Ευρωπαϊκή Έννομη Τάξη που τους εμποδίζει να φύγουν ενώ θέλουν να φύγουν. Κι εμείς; Σήμερα που ζούμε και πάλι στην αρχαία Θήβα, και που βλέπουμε την κοινή πόλη μας να την κατατρώει ο λοιμός, δεν έχουμε στην πραγματικότητα ούτε την αξιοπρέπεια, (δηλαδή την ηθική υπόσταση) ούτε την θέληση (δηλαδή την γνώση της ιστορικής και ατομικής εμπειρίας) να πούμε Ακουστέον. Έχουμε παραδοθεί στον λοιμό, σε μια συχνά βολική για να ξεχάσουμε και τις δικές μας ευθύνες κοινωνικοοικονομικόθρησκευτική ελίτ που κατατρώει τον πλανήτη αρχίζοντας από τα μυαλά των ανθρώπων κι έπειτα κατατρώγοντας και τις ψυχές. «Αλλά τα ξόρκια τ’ αγαθά τις ρητορείες, σαν είναι οι ζωντανοί μακριά τι θα τα κάνεις; Καιρός του σπείρειν, καιρός του Θερίζειν…» (Γ. Σεφέρης).
 
Ακόμη κι ο κοινωνισμός (γαλλιστί κομμουνισμός) ανίκανος να δεχθεί όταν συνδέθηκε με το κράτος και τις συνυποδηλώσεις του, τον ενεργό ρόλο του ατόμου ως παράγοντα ιστορικής αλλαγής την ίδια ώρα που ήθελε αντιφατικά – και στην πράξη οι ηγετίσκοι του ψεύτικα – να δημιουργήσει και να στηριχθεί σε κριτικά και ενεργητικά κοινωνικά υποκείμενα που θα δικαίωναν τον τελεολογικό ουμανισμό του. Χτυπημένος παντοιοτρόπως από αντιπάλους κι αδύναμα ή υπεραπλουστευτικά υπερασπισμένος από φίλους, συμβάλλει κι αυτός εν τη απουσία του, ή την αμετροεπή στην πράξη παρουσία του που οδήγησε (σε συνδυασμό με τις τρικλοποδιές ηγετών του και αντιπάλων) στην απουσία του, στην μετατροπή της πόλης μας, του πλανήτη, σε Θήβα και του ονόματος της γενιάς μας αργά και σταθερά σε Λαβδακίδες.
 
Βρισκόμαστε πάλι ως ανθρωπότητα στο ίδιο σταυροδρόμι λοιπόν. Απέναντι από την Σφίγγα. Μόνοι δίχως gps. Ξανά και ξανά. Η ιστορία απ την αρχή, να χλευάζει τις νέες απολυτότητες, βεβαιότητες και επιβεβαιωμένους, τον εκφασισμό, το θηρίο που έρχεται έχοντας δείξει απλώς τα νύχια του στην πόρτα κι όχι το σύνολο του κορμιού του. Να χλευάζει, την ίδια ώρα που η πόλη πεθαίνει για να επιβεβαιωθεί το κράτος και στο πρόσωπο του, κάθε «αυτοδικαίωσή μας», θυμίζοντας τα διαρκή της, τα διαρκή μας, αδιέξοδα.
 
Αλλά σ αυτήν την συνάντηση η μνήμη παραμένει πολύτιμη. Κριτική και θωπευτική απέναντι σε όλους κι όλα. Έτοιμη, αν την κατακτήσεις αρετουσάριστη κι άρα με γενναιότητα, αν δεχθείς να συντρίψεις τις ελπίδες (εκείνες που οι ανάγκες σου έχουν ανάγκη) και ν’ αναζητήσεις μέσα στις θεραπευτικές αντιφάσεις σου νέα εδάφη ελπίδας, (εκείνης που ξεπερνά τις ανάγκες σου για να σου προσφέρει έναν νέο αληθινό εαυτό που θα πρέπει αύριο ν ανατρέψεις κι πάλι) να προσφέρει λίγη περισσότερη σοφία. Πάει να πει μια ακόμη, πολύτιμη πάντα, πιο ώριμη ίσως, ευκαιρία. «Προσπάθησε ξανά, Απέτυχε ξανά, Απέτυχε καλύτερα» (Μπέκετ).
 
Αν η ηθική νοείται ως το πρωταρχικό ενδιαφέρον για το έτερο, (και μέσα από αυτό για τον εαυτό) σαν η αταλάντευτη αναγνώριση της διαφοράς με άλλα λόγια ως βάση για μια διαλεκτική αντίληψη της ζωής και του κόσμου που θα χωρά λίγο περισσότερο κι απ τον αληθινό σου εαυτό, τότε ίσως τούτα τα Χριστούγεννα ο συμβολισμός και το μήνυμα που οι Σύροι φέρνουν στην πλατεία, το αίτημα που έχουμε την τύχη να θέτουν κάτω από την Ακρόπολη σ’ αυτόν τον συμβολικό για όλη την Δύση κι όλον τον πλανήτη τόπο, να θυμίσει πως είναι ο Οιδίποδας που γεννιέται από την Σφίγγα… Και το άλυτο αίνιγμα σ’ έναν βαθιά μπερδεμένο πλανήτη που κυνηγά την φιλοσοφία, δηλαδή τον Οιδίποδα, αποθεώνοντας το υλικό, που γραφικοποιεί τους πολύτιμους αγώνες εκκαθαρίζοντας όσους κι όσες δεν χρειάζεται, («Σύρους» και «ντόπιους») να λάβει μια από τις πιθανές του απαντήσεις.