Η Μαργαρίτα Παπανδρέου που έφυγε χθες από τη ζωή,  έζησε τα τελευταία της χρόνια σε ένα τριάρι στο Φάληρο, φιλοξενούμενη του ζεύγους Γιώργου Παπανδρέου. Κατά καιρούς την φιλοξενούσαν και άλλοι φίλοι της οικογένειας. Και όμως, είχε κατηγορηθεί για καταθέσεις στην Ελβετία, ύψους 500 εκατ. ευρώ!

Η Μαργαρίτα έπεσε θύμα της ατμόσφαιρας που δημιούργησε η χρεοκοπία της χώρας και της σφοδρής πολιτικής αντιπαράθεσης της εποχής. Ενα από τα κεντρικά θέματα αποτέλεσε η λίστα Λαγκάρντ.

Επρόκειτο για ένα αρχείο (spreadsheet) με περίπου 2.000 ονόματα Ελλήνων καταθετών (επιχειρηματιών, πολιτικών, γιατρών, δικηγόρων, κ.ά.) που διατηρούσαν μη δηλωμένους λογαριασμούς στο υποκατάστημα της ελβετικής τράπεζας HSBC στη Γενεύη. Το αρχείο αυτό ήταν μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης βάσης δεδομένων που είχε υποκλέψει ο Ερβέ  Φαλτσιανί.

Η διαχείριση της λίστας από τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της Νέας Δημοκρατίας (οι οποίες επικαλούνταν αρχικά ότι τα στοιχεία ήταν «προϊόν υποκλοπής» και άρα παράνομα για να αξιοποιηθούν) προκάλεσαν  οργή και μεγάλες αντιδράσεις.

Αρχισαν να κυκλοφορούν φήμες ότι πίσω από τα αρχικά ΜΠ, που φιγουράριζαν στη λίστα, κρυβόταν η Μαργαρίτα Παπανδρέου. Την ψεύτικη διαρροή είχε αφήσει να εννοηθεί υπάλληλος της ΣΔΟΕ. Αλλά στα τέλη του 2014,  ανακοίνωση /πόρισμα του ΣΔΟΕ, ξεκαθάριζε ότι η Μαργαρίτα Παπανδρέου δεν βρισκόταν στη λίστα.

Ομως το 2015 ο Ερβέ Φαλτσιανί, εξέδωσε βιβλίο με τίτλο «Το χρηματοκιβώτιο των φοροφυγάδων», επαναφέροντας την κατηγορία. Ο Φαλτσιανί ισχυρίστηκε ότι ο τότε πρόεδρος της Γαλλίας, Νικολά Σαρκοζί, χρησιμοποίησε αυτή την πληροφορία για να εκβιάσει τον Γιώργο Παπανδρέου το 2011, ώστε ο Έλληνας πρωθυπουργός να υπαναχωρήσει από την πρόθεση διεξαγωγής δημοψηφίσματος και να δεχθεί τους όρους της Τρόικας.

Ο Φαλτσιανί δεν είχε κανένα αποδεικτικό στοιχείο για τη θεωρία του, που άλλωστε δεν είχε σχέση με την πραγματικότητα. Ο Σαρκοζί πράγματι απειλούσε τον Γιώργο Παπανδρέου, αλλά με έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη. Οχι με τις ανύπαρκτες καταθέσεις της μητέρας του πρώην πρωθυπουργού.

Την ίδια εποχή, ο Ιταλός δημοσιογράφος Angelo Mincuzzi της εφημερίδας “Il Sole 24 ore”, που συνυπέγραφε το βιβλίο έκανε  γύρα σε όλα τα πρωινάδικα του Μπερλουσκόνι επαναλαμβάνοντας την αβάσιμη κατηγορία.

Η Μαργαρίτα Παπανδρέου ήταν της παλιάς σχολής, όταν οι πολιτικοί έχαναν, παρά έβγαζαν λεφτά από τη συμμετοχή τους στα κοινά. Ανήκε ιδεολογικά στην προοδευτική πτέρυγα του παλιού καλού αμερικανικού Δημοκρατικού Κόμματος, του Ρούσβελτ και του Κένεντι,  πριν αυτό  διαβρωθεί από τον νεοφιλελευθερισμό, το χρήμα και τον «τρίτο δρόμο» των Κλίντον – Μπλερ.

Για τις συνθήκες της Ελλάδας 50 χρόνια πριν, η δράση της για τα δικαιώματα των γυναικών ήταν πρωτοποριακή. Χάρις και στις προσπάθειες της ΕΓΕ (Ενωση Γυναικών Ελλάδας), της γυναικείας οργάνωσης που είχε ιδρύσει, υιοθετήθηκαν οι ριζοσπαστικές αλλαγές στο οικογενειακό δίκαιο μετά το 1981. Παρά τις μεγάλες αντιδράσεις και μέσα στο ίδιο το ΠΑΣΟΚ.

Η Μαργαρίτα Παπανδρέου ενδιαφερόταν για τα δικαιώματα των μειονοτήτων και των μεταναστών. Το 2005 είμαστε οι δύο ομιλητές στην Ημερίδα «Ανθρώπινα Δικαιώματα: Τα παιδιά» που οργάνωσε το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης με πρωτοβουλία του αείμνηστου Δημήτρη Εϊπίδη(φωτογραφία)

Είχα και τότε την ευκαιρία να εκτιμήσω την ευρύτητα και τον προοδευτικό χαρακτήρα των απόψεων της. Το σημερινό σημείωμα δεν είναι ο επίλογος, παρά ο πρόλογος ενός αφιερώματος. Αύριο θα δημοσιεύσω μια αδημοσίευτη συνέντευξη που μου είχε παραχωρήσει, με ανέκδοτα, ιστορικά  περιστατικά από τη δεκαετία του 60 και τη δικτατορία του 1967.