Πολλοί σύντροφοι και συντρόφισσες στις παρεμβάσεις τους, αναφέρονται στη δραματική διεθνή κατάσταση που βιώνουμε και καταγγέλλουν τον Τραμπ. Μερικοί μάλιστα, με αρκετή αυθαιρεσία, βλέπουν σ’ αυτές τις εξελίξεις τη δικαίωση απόψεων που θεωρούν τον τραμπισμό τη μοναδική εκδοχή και κατάληξη του καπιταλισμού. Όμως ελάχιστη συζήτηση έγινε για τις συνέπειες των εξελίξεων, καθώς και για το αν στις νέες συνθήκες επιβάλλονται αλλαγές στη γραμμή μας. Επιτρέψτε μου λοιπόν να διατυπώσω τηλεγραφικά μερικές σκέψεις:

Ο γκανγκστερικός ιμπεριαλισμός του Τραμπ αποτελεί πλέον εμφανώς την κύρια απειλή για την παγκόσμια ειρήνη και σταθερότητα και κυριολεκτικά υπαρξιακή απειλή για την Ευρώπη, τις κοινωνίες και το μοντέλο ζωής των χωρών μας.

Για να ανακοπεί και να ηττηθεί χρειάζονται οι συγκλίνουσες προσπάθειες όλων των διεθνών παικτών καθώς και των δημοκρατικών δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών. Αποκλεισμοί και διμέτωποι δεν χωρούν. Και βέβαια Κίνα και Ρωσία είναι οι μόνες δυνάμεις που αποτελούν αντίβαρο στις ΗΠΑ στο στρατιωτικό πεδίο.

Η ωμότητα της απειλής αναγκάζει την Ευρώπη επιτέλους να αντιδράσει. Δεν γνωρίζουμε ώς πού θα φθάσει αυτή η αντίσταση.

Προς το παρόν όμως έχουμε μια μείζονα ρωγμή που φαίνεται να βαθαίνει και εκτιμώ πως το πιθανότερο είναι να βαθύνει κι άλλο. Η ευρωπαϊκή Αριστερά, εμείς, πρέπει να ενθαρρύνουμε αυτήν την εξέλιξη που μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική ευρωπαϊκή αυτονομία.

Μια πορεία της Ευρώπης προς την αυτονομία απαιτεί τη χρήση των εργαλείων που έχουμε, οικονομικών και πολιτικών. Επιβάλλεται ασφαλώς και μια ευρωπαϊκή άμυνα, που θα πρέπει όμως να μην ελέγχεται από τις ΗΠΑ.

Όρος ών ουκ άνευ για την ευρωπαϊκή αυτονομία είναι να τερματιστεί η οιωνεί εμπόλεμη κατάσταση με την Ρωσία, κατάσταση που μας παραλύει και μας καθιστά πλήρως υποτελείς στη Ουάσιγκτον, τροφοδοτεί δε με τις οικονομικές της συνέπειες την άνοδο της ακροδεξιάς σε εμάς.

Πρέπει γι’ αυτό η Ευρώπη να συμβάλει ώστε να τερματιστεί άμεσα ο πόλεμος της Ουκρανίας, να αποκατασταθούν δίαυλοι επικοινωνίας και βαθμιαία οικονομικές και άλλες σχέσεις με τη Μόσχα. Μόνο έτσι θα αποκτήσουμε βαθμούς ελευθερίας ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις.

Για την Ελλάδα, η πλήρης διεθνής αναρχία που ζούμε οδηγεί σε τρία συμπεράσματα:

• Πρώτον, ευθυγράμμιση με την Ευρώπη και τις αντιστεκόμενες δυνάμεις της και εγκατάλειψη του ρόλου του μεσολαβητή με την Αμερική του Τραμπ που οδηγεί στην πράξη στην υποτέλεια.
• Δεύτερον, είναι πιο επιτακτική από ποτέ η ανάγκη να ομαλοποιήσουμε τις σχέσεις μας με τον ανατολικό μας γείτονα και να επιλύσουμε τις διαφορές μας. Η συνέχιση του σημερινού στάτους κβο αποτελεί πρόσκληση για καταστροφική αποσταθεροποίηση στην περιοχή.
• Τρίτον, είναι ανάγκη εκ παραλλήλου να επανεξετάσουμε πού βρίσκεται η γραμμή ανάμεσα σε αναγκαίους εξοπλισμούς και υπερεξοπλισμούς. Να συνεχίσουμε να εναντιωνόμαστε σε εξοπλισμούς και συμμαχίες που υπηρετούν τα πολεμικά λόμπι και τρίτες χώρες, αλλά να στηρίξουμε μια ισχυρή άμυνα που χρειαζόμαστε για μας στις νέες συνθήκες αναρχίας.

Το «όχι στους εξοπλισμούς» έτσι γενικά μπορεί να συσπειρώνει τους αριστερούς αλλά δεν απαντάει στο τι προτείνουμε αν υποστούμε επίθεση ή εκβιασμούς και πώς συμμετέχουμε στην ευρωπαϊκή αυτονομία.

Το ΝΑΤΟ βρίσκεται σήμερα υπό διάλυση λόγω της πολιτικής Τραμπ και της ρήξης στην ευρωατλαντική σχέση. Τα όσα ακούγονται στην αίθουσα αυτή περί αποχώρησης της Ελλάδας από τη Συμμαχία φαίνονται να έρχονται από άλλη εποχή.

Αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα είναι συμπαράταξη με όσους στην Ευρώπη αντιστέκονται, όχι μια μονομερή αποχώρηση που θα ήταν πιο επικίνδυνη από ποτέ.

Ο ελέφαντας στο δωμάτιο

Δύο λόγια τώρα για τα εσωτερικά δικά μας, παρόλο που θυμίζουν το «εδώ καράβια χάνονται και βαρκούλες αρμενίζουν».

Θα μιλήσω ευθέως για τον ελέφαντα στο δωμάτιο:

Δεν μου αρέσει το κόμμα Τσίπρα, έτσι που μας το έχει προαναγγείλει. Φαίνεται πως θα συγκεντρώνει όλα τα αρνητικά στοιχεία της τελευταίας περιόδου της ηγεσίας του: αρχηγισμός, λαϊκισμός, εθνικισμός, απαράδεκτος τρόπος που «λανσάρεται».

Εξάλλου, ακόμη να μας εξηγήσει τι ακριβώς θα κάνει. Αμφιβάλλω και αν θα πετύχει το στόχο του, που υποθέτω είναι, όχι να ανατρέψει του χρόνου τον Μητσοτάκη, αλλά να αναδειχθεί στο δεύτερο κόμμα. Βέβαια κανείς δεν ξέρει. Υπάρχει πάντα ένας κόσμος που αναζητεί σωτήρα.

Ας μην ξεχνάμε πως περάσαμε και χειρότερα επ’ αυτού. Όσον πάντως με αφορά, σε ένα τέτοιο κόμμα Τσίπρα, δύσκολα θα στρατευθώ. Αν και βέβαια, ως ψηφοφόρος, αν τεθεί το δίλημμα Μητσοτάκης ή Τσίπρας, η επιλογή είναι προφανής.

Από την άλλη πλευρά, στη συζήτηση εδώ φαίνεται να λείπει η συνείδηση ότι σε λίγο, μετά τις εκλογές το κόμμα μας, μόνο του, θα είναι σχεδόν βέβαια εκτός Βουλής, δεν θα υπάρχει ή θα είναι ένα ακόμη γκρουπούσκουλο. Αυτό το δεδομένο αναιρεί όλα τα ωραία λόγια και προγράμματα του Συνεδρίου.

Επιπλέον, ακούγονται όλο και πιο δυνατά απόψεις που αποκλείουν ουσιαστικά κάθε συμμαχία, όχι στη σημερινή συγκυρία, αλλά γενικά και για πάντα. Τι άλλο σημαίνουν οι φωνές που υπογραμμίζουν τις αγεφύρωτες διαφορές μας με όλους τους άλλους, φωνές που βαπτίζουν τους συμβιβασμούς στις συμμαχίες απορριπτέες κεντρώες λύσεις;

Πιστεύω πως αυτά μας γυρνούν πίσω δεκαετίες και, ειλικρινά, υπήρξαν στιγμές που διερωτήθηκα αν βρίσκομαι σε συνέδριο της 4ης Διεθνούς.

Όσον με αφορά, οι συγκλίσεις, ο αγώνας για ενότητα, οι συμμαχίες είναι στο DNA της δικής μου Αριστεράς. Το χέρι μας πάντα απλωμένο σε όλες τις προοδευτικές δυνάμεις, για να ανατραπεί ο Μητσοτάκης και η Δεξιά, αλλά και για πιο πέρα.

Εκεί που θα διαφωνήσω όμως είναι όταν καλούμαστε να τοποθετηθούμε ή και να αυτοδιαλυθούμε τώρα απέναντι σε ένα κόμμα που ακόμα δεν υπάρχει και δεν ξέρουμε τι ακριβώς έχει στο νου του ο αρχηγός του. Κατά τη γνώμη μου το λογικό είναι να περιμένουμε να δούμε τι προτείνει ο Τσίπρας, πώς διαμορφώνεται η κατάσταση, και τότε να καθορίσουμε τη θέση μας, ως κόμμα ή και ως άτομα.

Ως τότε νομίζω πως συμφέρει όλους να προχωρήσουμε μαζί, χωρίς διαζύγια και δηλώσεις του Ν.105, αποφεύγοντας και τη γελοιοποίηση της διάσπασης του ατόμου. Να αναζητήσουμε συμμαχίες -ρεαλιστικά με τον ΣΥΡΙΖΑ- ώστε να υπάρξει ελπίδα να εκπροσωπηθούμε πάλι ως κόμμα στο Κοινοβούλιο.

*Ομιλία του Σωτήρη Βαλντέν στο Συνέδριο της Νέας Αριστεράς.