Ο πιο προβεβλημένος καθηγητής ιστορίας της χώρας, ο Ιλμπέρ Ορτάιλι (79), πέθανε στις 13 Μαρτίου σε νοσοκομείο της Κωνσταντινούπολης.

Προσωπικότητα λατρεμένη από κάποιους και ταυτόχρονα μισητή από ένα μέρος του πληθυσμού.

Αστέρι των ΜΜΕ, αρθρογράφος, ομιλητής, δάσκαλος, σύμβουλος ισχυρών ανδρών της εξουσίας, ο Ορτάιλι παρουσίαζε τις «απεριόριστες γνώσεις» του σχεδόν για κάθε θέμα. Λίγο γνωστός στο εξωτερικό, οι υποστηρικτές του —μάλλον οι μαθητές του— επαναλάμβαναν ότι μιλούσε δέκα γλώσσες (Γερμανικά, Αγγλικά, Γαλλικά, Περσικά, Λατινικά, Ρωσικά, Οθωμανικά, Αραβικά, Ιταλικά και Σλαβικά), παρόλο που δεν είχε δημοσιεύσει άρθρα σε αυτές τις γλώσσες σε πανεπιστημιακά περιοδικά.

Γεννημένος στο Μπρέγκεντς (Αυστρία), τέταρτο παιδί οικογένειας με καταγωγή από την Κριμαία, η μητέρα του —για την οποία μιλούσε ελάχιστα— ήταν επιζήσασα στρατοπέδου συγκέντρωσης. Αποφοίτησε από δημόσιο λύκειο της Άγκυρας και έλαβε το πτυχίο του από τη Σχολή Πολιτικών Επιστημών. Αργότερα απέκτησε μεταπτυχιακό (Βιέννη) και διδακτορικό στην ιστορία (Σικάγο).

Συγγραφέας περίπου δέκα βιβλίων «χάρη στα οποία το ευρύ κοινό αγάπησε την ιστορία και γνώρισε τους προγόνους του», ο Ορτάιλι ήταν πάντοτε στο πλευρό της επίσημης εκδοχής της ιστορίας. Εξήρε τον Σουλτάνο Μεχμέτ τον Πορθητή και τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, αρνιόταν τη Γενοκτονία των Αρμενίων και ήταν φανατικός υπερασπιστής της κυβερνητικής ιδεολογίας. Είχε μάλιστα βρει «λύση» για το κουρδικό ζήτημα: «Πρέπει να πάρουμε τουρκικούς πληθυσμούς από την Κεντρική Ασία και την Κίνα και να τους εγκαταστήσουμε στη νοτιοανατολική Ανατολία (περιοχή με κουρδική πλειοψηφία)».

Οι επικριτές του τον αποκαλούσαν «μαϊμού των ΜΜΕ» ή «αλαζόνα μαλάκα». Ενώ οι φίλοι του τον ονόμαζαν «ο μεγαλύτερος ιστορικός της χώρας» ή «το φρούριο της πατριωτικής γνώσης».

Καλός ομιλητής, ήξερε πολύ καλά πώς να εκλαϊκεύει την επίσημη ιστορία με ανέκδοτα ή ακόμη και κουτσομπολιά. Πίστευε ότι ήταν ο μόνος μεγάλος λόγιος του αιώνα του και περιφρονούσε το ευρύ κοινό: «Είστε όλοι αμαθείς χωριάτες!» έλεγε.

Όμως οι θαυμαστές του, κυρίως οι νέοι και οι υποστηρικτές της εξουσίας, τον λάτρευαν γιατί «καταδίκαζε την άγνοια και υπερασπιζόταν —με ελιτιστικό τρόπο μάλιστα— τις αρετές των Τούρκων!».

Διετέλεσε διευθυντής του Μουσείου Τοπκαπί (2005–2012) και τάφηκε στο μικρό νεκροταφείο του τζαμιού Φατίχ, σε ειδικό χώρο ταφής όπου έχουν θέση μόνο οι «μεγάλες προσωπικότητες».

Για 24 χρόνια δεν είχε γράψει ούτε μία φράση, ούτε είχε προφέρει μία λέξη εναντίον της καταστολής του καθεστώτος Ερντογάν, που πλήττει τους ίδιους του τους μαθητές και συναδέλφους στο Πανεπιστήμιο. Και είχε δωρίσει τη μεγάλη ιδιωτική βιβλιοθήκη του στη βιβλιοθήκη του Παλατιού του Ερντογάν.

Ο καθηγητής γεωλογίας Τζελάλ Σενγκόρ, φανατικός υπερασπιστής της μοναρχίας και ορκισμένος εχθρός των Κούρδων, ο πιο στενός φίλος του Ορτάιλι, εκτίμησε ότι «ο Ιλμπέρ είναι ο μεγαλύτερος διανοούμενος της Τουρκίας». Ένας καθηγητής κοινωνιολογίας εξόριστος στη Γερμανία απάντησε: «Όταν υπηρετείς την εξουσία και όταν είσαι εθνικιστής ή και ρατσιστής, δεν μπορείς να γίνεις διανοούμενος!».