Το σχέδιο Τραμπ για τη Γάζα φαίνεται ότι έβαλε φραγμό στη βία στη Μέση Ανατολή, έστω για λίγες μέρες. Οι εκατοντάδες χιλιάδες κάτοικοι της Γάζας θα πάρουν μια ανάσα οξυγόνου. Θα πάρουν τρόφιμα και ανθρωπιστική βοήθεια, τουλάχιστον προς το παρόν. Ίσως κάποιοι προλάβουν να γυρίσουν στα κατεστραμμένα σπίτια τους.

Διότι κανείς δεν γνωρίζει τι θα γίνει την επαύριο μετά την απελευθέρωση των ομήρων. Η εκεχειρία παρά τις εγγυήσεις παραμένει εύθραυστη.

Ο Νετανιάχου, κατηγορούμενος για εγκλήματα πολέμου, αλλά «κολλητός» του Τραμπ, απειλεί ξανά τη Χαμάς με πόλεμο εάν δεν αποστρατιωτικοποιηθεί η Γάζα.

• Διαβάστε: Νετανιάχου / Απειλεί ξανά τη Χαμάς με πόλεμο αν δεν αφοπλιστεί και δεν αποστρατιωτικοποιηθεί η Γάζα

Αμφότεροι «ξεχνούν» ότι το πρόβλημα δεν ξεκίνησε την 7η Οκτωβρίου του 2023 με τη δολοφονική επίθεση της Χαμάς, ούτε υπήρχε «πριν 3000 χρόνια» όπως δήλωσε ο Τραμπ.

Το πρόβλημα δημιουργήθηκε το 1948, με τον πρώτο αραβο-ισραηλινό πόλεμο, με τον αναγκαστικό εκτοπισμό εκατοντάδων χιλιάδων Παλαιστινίων και την πολιτική apartheid που ασκούν εδώ και δεκαετίες οι κυβερνήσεις του Ισραήλ, κατέχοντας τη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας.

Βεβαίως, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται αισιόδοξος. Και ας έχει το σχέδιό του ασάφειες και πολλά προβλήματα. Και ας κατηγορείται ότι στόχο έχει να μετατρέψει τη μεγαλύτερη υπαίθρια φυλακή στον κόσμο σε Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής με την αρωγή του Τόνι Μπλερ, που κατηγορήθηκε επίσης για εγκλήματα πολέμου στο Πόλεμο κατά του Ιράκ.

Όλα αυτά είναι ψιλά γράμματα. Σημασία, όπως φαίνεται, έχουν τα business plan, όχι οι άνθρωποι. Ο πλουτισμός των oλίγων, όχι η ευημερία των πολλών.

«Εάν πετύχει το σχέδιο, θα έχουμε οκτώ (διευθετημένες συγκρούσεις) σε οκτώ μήνες. Αυτό είναι καλό. Κανείς δεν το έχει ξανακάνει» δήλωσε πρόσφατα ο Τραμπ σε ομιλία του σε ανώτατους στρατιωτικούς, αυτοπροτεινόμενος για το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης.

Και πρόσθεσε ότι «θα είναι μεγάλη προσβολή για τη χώρα μας , αν δεν το πάρουμε».

Τελικά το Βραβείο Νόμπελ απονεμήθηκε στην Μαρία Κορίνα Ματσάδο «για το ακούραστο έργο της στην προώθηση των δημοκρατικών δικαιωμάτων του λαού της Βενεζουέλας και για τον αγώνα της για μια δίκαιη και ειρηνική μετάβαση από τη δικτατορία στη δημοκρατία», δηλαδή «σε κάποιον που δεν έκανε απολύτως τίποτε» σύμφωνα με τον Τραμπ.

• Διαβάστε: Μαρία Κορίνα Ματσάδο / Η «Θάτσερ της Βενεζουέλας» που πήρε το Νόμπελ Ειρήνης

Ας εξετάσουμε, όμως, μία-μία τις περιπτώσεις που συχνά επικαλείται ο ίδιος για να διεκδικήσει -ποιος ξέρει του χρόνου με την υποστήριξη του Νετανιάχου, του Πούτιν, του Ζελένσκι- το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης.

Να διερευνήσουμε πόσο βάσιμοι είναι οι ισχυρισμοί του ότι έχει «σταματήσει» οκτώ (επτά ή έξι) συγκρούσεις που συχνά αναφέρει.

Ενδεχομένως διότι η στάση του ειρηνοποιού Τραμπ στη γενοκτονία της Γάζας και στις συνεχείς παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου, οι λεκτικές επιθέσεις του εναντίον του ΟΗΕ, οι απειλές πολέμου στην «αυλή» (backyard) των ΗΠΑ (Βενεζουέλα, Κολομβία) με πρόσχημα την παράνομη διακίνηση ναρκωτικών, ο χαρακτηρισμός ως «τρομοκρατική οργάνωση» των antifa στη χώρα του, η αποστολή της εθνοφρουράς για να καταστείλει αντιδράσεις σε δυτικές πολιτείες δεν αρκούν για να πείσουν τη διεθνή κοινή γνώμη για τις αγνές προθέσεις του και κακώς τον κατηγορούν ως εχθρό της δημοκρατίας και της ειρήνης.

1. Ισραήλ – Ιράν
Το 2025 υπήρξαν συγκρούσεις διάρκειας δώδεκα ημερών μετά από αιφνιδιαστική επίθεση του Ισραήλ σε πυρηνικές εγκαταστάσεις και στρατιωτικές υποδομές.
Ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι χάρη σε αυτόν επιτεύχθηκε πλήρης και ολική εκεχειρία (complete and total ceasefire) μεταξύ των δύο χωρών.
Όλοι οι αναλυτές, ωστόσο, συμφωνούν ότι υπήρξε προσωρινή αποκλιμάκωση με μεσολάβηση των ΗΠΑ, αλλά δεν φαίνεται ότι ο πόλεμος ετέθη σε πλήρη και οριστικό τέλος.
Η εκεχειρία είναι εύθραυστη, οι εντάσεις παραμένουν, και δεν υπάρχει σταθερή μακροχρόνια λύση. Ο ίδιος ο Τραμπ, άλλωστε, είχε συμφωνήσει στον βομβαρδισμό εγκαταστάσεων εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν, ενώ προηγουμένως είχε δεσμευτεί να εξετάσει το θέμα με διαπραγματεύσεις.

2. Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό – Ρουάντα
Στις 27 Ιουνίου του 2025, υπογράφτηκε ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Κονγκό και Ρουάντα, γνωστή και ως Συμφωνία της Ουάσινγκτον (Washington Accord) με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ και του Κατάρ.
Ο αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι διαμεσολάβησε ώστε η Ρουάντα να αποσύρει τα στρατεύματά της μέσα σε 90 ημέρες και να υπάρξει συνεργασία ασφαλείας, ενώ το Κονγκό συμφώνησε να σταματήσει την υποστήριξη ομάδων όπως η FDLR.
Η ισχυρότερη, όμως, ανταρτική ομάδα M23 δεν ήταν μέρος της συμφωνίας και επιπλέον, τρεις μήνες μετά, δεν έχει ολοκληρωθεί η αποχώρηση των δυνάμεων της Ρουάντα.
Σε περιοχές του ανατολικού Κονγκό οι συγκρούσεις συνεχίζονται και ανθρωπιστικές οργανώσεις αναφέρουν ότι εκατοντάδες άμαχοι χάνουν καθημερινά τη ζωή τους.
Κοντολογίς, η συμφωνία αποτελεί σημαντικό βήμα προς την ειρήνη, αλλά δεν μπορεί να θεωρηθεί ολοκληρωτική λύση στη σύγκρουση. Ο πόλεμος συνεχίζεται.

3. Αρμενία – Αζερμπαϊτζάν
Στις 8 Αυγούστου 2025, στον Λευκό Οίκο, παρουσία του Τραμπ, υπογράφηκε κοινή διακήρυξη ειρήνης ανάμεσα στις δύο χώρες.
Η συμφωνία περιλαμβάνει τη δημιουργία ανοίγματος διαδρόμων με την ονομασία Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP), και άλλα σχέδια συνεργασίας μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν.
Η συμφωνία, ωστόσο, δεν έχει ακόμα κυρωθεί πλήρως από τα κοινοβούλια και βασικά ζητήματα, όπως οι συνταγματικές αναφορές σε εδαφικές αξιώσεις και η τελική οριοθέτηση των συνόρων δεν έχουν επιλυθεί.
Συνεπώς η συμφωνία αποτελεί περισσότερο ένα πλαίσιο ειρήνευσης, ένα σημαντικό βήμα για την αποκλιμάκωση της έντασης στις σχέσεις των δύο χωρών παρά «οριστική λήξη του πολέμου», όπως την παρουσιάζει ο Τραμπ.

4. Ταϊλάνδη – Καμπότζη
Το 2025, μετά από συγκρούσεις που σημειώθηκαν στα σύνορά τους, οι δύο χώρες υπέγραψαν εκεχειρία.
Ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι χάρη στις δικές του πιέσεις (απειλές για δασμούς), οι ηγέτες της Ταϋλάνδης και της Καμπότζης συμφώνησαν να σταματήσουν τις εχθροπραξίες.
Και οι δύο πλευρές, ωστόσο, κατηγορούν η μία την άλλη για παραβιάσεις της εκεχειρίας και οι εχθροπραξίες δεν έχουν σταματήσει οριστικά.
Τα προβλήματα παραμένουν. Πρόκειται δηλαδή για μια χαμηλής έντασης σύγκρουση και όχι για πόλεμο, όπως ανέφερε ο Τραμπ.

5. Ινδία – Πακιστάν
Τον Μάιο του 2025, αφού σημειώθηκαν ανταλλαγές πυρών με drones και ρουκέτες στη γραμμή ελέγχου στο Κασμίρ, πραγματοποιήθηκε εκεχειρία μετά από διαπραγματεύσεις.
Ο κίνδυνος μιας περαιτέρω κλιμάκωσης του πολέμου ανάμεσα σε δύο χώρες που διαθέτουν πυρηνικά οπλοστάσια, αποφεύχθηκε.
Το Πακιστάν ευχαρίστησε τις ΗΠΑ για τη «συμβολή» τους, αλλά η Ινδία επιμένει ότι η δική της πίεση / διπλωματία ήταν καθοριστική, απορρίπτοντας τον ισχυρισμό ότι ο Τραμπ διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο.
Όπως και νάχει, η προσωρινή ανακωχή δεν σημαίνει ότι λύθηκε ένα μακροχρόνιο και πολύπλοκο ζήτημα όπως είναι αυτό στο Κασμίρ.

6. Αίγυπτος – Αιθιοπία
Η ένταση ανάμεσα στις δύο χώρες εστιάζεται στις διαφωνίες τους για το υδροηλεκτρικό φράγμα, το Μεγάλο Φράγμα Αναγέννησης (GERD), στο Νείλο και την κατανομή των υδάτινων πόρων.
Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι χάρη στην παρέμβασή του αποφεύχθηκε ο πόλεμος και επιτεύχθηκε οριστική λύση.
Στην πραγματικότητα δεν συνέβη ούτε το ένα, ούτε το άλλο. Η σύγκρουση ανάμεσα σε Αίγυπτο και Αιθιοπία διεξάγεται στο διπλωματικό πεδίο και οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται.
Δεν υπάρχει συνεπώς καμία ένδειξη ότι ο αμερικανός πρόεδρος έχει πετύχει οριστική λύση. Ο ισχυρισμός του ότι η διαμάχη τελείωσε, είναι προφανώς ψευδής.

7. Σερβία – Κόσοβο
Η σχέση Σερβίας – Κοσόβου είναι μια διαμάχη για το καθεστώς του Κοσόβου, που ξεκίνησε πολύ πριν τη διάλυση της ενιαίας Γουγκοσλαβίας, επί εποχής Τίτο.
Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι εμπόδισε έναν νέο πόλεμο ανάμεσα σε Πρίστινα και Βελιγράδι.
Η Σερβία, ωστόσο, τον διαψεύδει κατηγορηματικά. Αρνείται ότι υπήρξε πρόθεση μιας ένοπλης αντιπαράθεσης, εισβολής ή ό,τιδήποτε άλλο.
Η κατάσταση παραμένει εδώ και δεκαετίες ασταθής, αλλά κανείς δεν μιλά για πόλεμο.

Συμπέρασμα
Εν κατακλείδι, μόνο δύο περιπτώσεις (Ισραήλ-Ιράν, Κονγκό-Ρουάντα) αφορούσαν πραγματική στρατιωτική σύγκρουση σε εξέλιξη.

Οι υπόλοιπες ήταν κυρίως διπλωματικές κρίσεις ή επεισόδια με την εμπλοκή στρατιωτικών δυνάμεων (συγκρούσεις χαμηλής έντασης).

Σε μερικές περιπτώσεις (Ισραήλ-Ιράν, Κονγκό-Ρουάντα, Αρμενία-Αζερμπαϊτζάν) οι ΗΠΑ είχαν πράγματι διαμεσολαβητικό ρόλο σε συμφωνίες ή εκεχειρίες.

Οι συμφωνίες αυτές, ωστόσο, είναι συχνά εύθραυστες, προσωρινές, ατελείς και σε πολλές περιπτώσεις δεν καλύπτουν κρίσιμους παράγοντες (όπως ανταρτικές δυνάμεις που δεν συμμετείχαν).

Ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν περιορισμένος και οι εστίες πολέμου ή εντάσεων, παραμένουν ενεργές.

Επίσης, υποτιθέμενες «ένοπλες συγκρούσεις» δεν ήταν καν πόλεμοι (Αίγυπτος – Αιθιοπία, Κόσοβο – Σερβία).

Συνεπώς οι ισχυρισμοί του Τραμπ ότι «σταμάτησε έξι ή επτά πολέμους» είναι υπερβολικοί ή/και ψευδείς.

Ο δρόμος για μια διαρκή ειρήνη είναι μακρύς και γεμάτος εμπόδια, τα οποία θέτει ο ίδιος ο αμερικανός πρόεδρος, πουλώντας όπλα σε τρίτες χώρες, ή υποστηρίζοντας αυταρχικά καθεστώτα που συστηματικά παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και το Διεθνές Δίκαιο.

*Ο Παύλος Νεράντζης είναι δημοσιογράφος και παραγωγός ντοκιμαντέρ, διδάκτωρ του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ και συγγραφέας του βιβλίου «Η Αλήθεια βομβαρδίζεται. Τα ΜΜΕ και ο Πόλεμος με το βλέμμα ενός πολεμικού ανταποκριτή. Από τον 19ο έως τον 21ο αιώνα», εκδ. Παπαζήση.