Όσα εκτυλίχθηκαν το περασμένο διήμερο στις συνεδριάσεις της Πολιτικής Γραμματείας και της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ δεν αποτελούν απλώς μια ακόμη σελίδα στην πολύκροτη εσωκομματική του ιστορία.

Αποτελούν, πρωτίστως, την επίσημη παραδοχή μιας ιδιότυπης πολιτικής συνθηκολόγησης.

Η στρατηγική επιλογή του Σωκράτη Φάμελλου, που επικυρώθηκε από την πλειοψηφία της Κεντρικής Επιτροπής, μπορεί να εκφράζει ένα μέρος αριστερών ψηφοφόρων, αλλά όπως και να την ερμηνεύσει κανείς, θέτει τον ΣΥΡΙΖΑ υπό την πολιτική κηδεμονία της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης. Και δικαιολογεί τη στάση στελεχών του που «ετοιμάζουν εδώ και καιρό τις βαλίτσες» τους για να μεταπηδήσουν στην ΕΛΑΣ.

Η απόφαση, κοντολογίς, στερεί από τον ΣΥΡΙΖΑ το πολυτιμότερο όπλο κάθε ζωντανού πολιτικού οργανισμού: την πίστη στην ίδιά του την αυτονομία. Και ανοίγει τον δρόμο αν όχι στην αυτοκατάργηση, τουλάχιστον στην οριστική περιθωριοποίησή του.

Χωρίς μάλιστα -και αυτό είναι το σημαντικότερο- να έχει εκδηλωθεί από την πλευρά του Αλέξη Τσίπρα κάποια διάθεση ώσμωσης των δύο πολιτικών δυνάμεων, ή έστω συμμαχίας ενόψει εκλογών.

Και χωρίς επίσης να είναι γνωστές ακόμη οι θέσεις και το πολιτικό πρόγραμμα της ΕΛΑΣ.

Το αντίθετο, ο πρώην πρωθυπουργός έδειξε ότι θέλει να προχωρήσει στο νέο του εγχείρημα για να δημιουργήσει ένα πλειοψηφικό κίνημα και να αντιπαρατεθεί με όρους νίκης στο καθεστώς Μητσοτάκη χωρίς τον ΣΥΡΙΖΑ, τη Νέα Αριστερά ή/και στελέχη τους.

Εδώ ακριβώς ανακύπτει το μεγάλο, αμείλικτο ερώτημα που πλέον πλανάται πάνω από την Κουμουνδούρου.

Πώς μπορεί να κατεβεί αυτόνομα ο ΣΥΡΙΖΑ στις επόμενες εκλογές, όταν η ίδια του η ηγεσία έχει προεξοφλήσει ότι η αντιπαράθεση με την ΕΛΑΣ είναι «αδιανόητη»;

Ποιο στέλεχος ή υποψήφιος βουλευτής θα μπορέσει να πείσει, ποιος/ά θα δώσει τη ψήφο του/της σ΄ ένα κόμμα που δεν αλληθωρίζει απλώς, αλλά δηλώνει εμμέσως πλην σαφώς ότι είναι συμπλήρωμα ενός άλλου;

Ένα κόμμα που ετεροπροσδιορίζεται σε τέτοιο βαθμό, που μετατρέπει τα συλλογικά του όργανα σε δορυφόρους μιας εξωτερικής πρωτοβουλίας, χάνει τη δυνατότητα να εμπνεύσει.

Αν ο ΣΥΡΙΖΑ αρνείται να ανταγωνιστεί την ΕΛΑΣ στο εκλογικό πεδίο, τότε η αυτόνομη κάθοδος μετατρέπεται σε μια άσκηση πολιτικής επιβίωσης χωρίς σκοπό, σε ένα «άδειο πουκάμισο» που απλώς περιμένει τη μοιραία συγχώνευση, ή έστω μια κοινή εκλογική κάθοδο, η οποία, όμως, ενδέχεται να μη γίνει ποτέ όσο κι αν την επιθυμεί η ηγεσία και η πλειοψηφία των στελεχών του.

Άλλο είναι να εστιάζεις την προσοχή στην προβολή των θέσεών σου και να δηλώνεις ταυτόχρονα ανοικτός σε συζητήσεις με άλλα κόμματα για να επιτευχθεί μια προγραμματική σύγκλιση στη βάση κοινών στόχων (ακρίβεια, στέγη, Κράτος Δικαίου, κ.ά.) έτσι ώστε να αποφύγεις τον κίνδυνο απομονωτισμού.

Και άλλο είναι, στο όνομα της ανασύνθεσης των προοδευτικών πολιτικών δυνάμεων να επικαλείσαι τη δημοσκοπική άνοδο μιας άλλης, όμορης πολιτικής δύναμης και να λες ότι μοιραία για αυτό τον λόγο τη στηρίζεις.

Αυτό λέγεται οπορτουνισμός που με μαθηματική ακρίβεια οδηγεί τον ΣΥΡΙΖΑ στην πολιτική αυτοχειρία.

Από την άλλη πλευρά, η κριτική που διατυπώθηκε από στελέχη, όπως ο Παύλος Πολάκης και η Ρένα Δούρου, μοιάζει με κραυγή αγωνίας εκείνων που βλέπουν τον ΣΥΡΙΖΑ να αυτοδιαλύεται. Δεν είναι, όμως, καθόλου βέβαιο, όπως επισημαίνουν οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ, ότι τα εν λόγω στελέχη θα είχαν την ίδια στάση εάν δεν «έτρωγαν πόρτα» από τον Αλέξη Τσίπρα.

Κανείς δεν θέλει να δαιμονοποιήσει αντίθετες απόψεις και βεβαίως η ιστορία θα κρίνει, αλλά λίγη σοβαρότητα δεν βλάπτει.

Εάν κάτι διακρίνει την Αριστερά είναι το ηθικό πλεονέκτημα, που δεν γεννήθηκε ως ένα θεωρητικό σλόγκαν, αλλά σφυρηλατήθηκε μέσα σε σκληρές πραγματικότητες. Για δεκαετίες, άνθρωποι της Αριστεράς βρέθηκαν στο στόχαστρο διώξεων, φυλακίσεων, εξοριών και εκτελέσεων.

Σε αυτές τις οριακές στιγμές, η αξιοπρέπεια δεν ήταν απλώς μια λέξη. Ήταν η άρνηση να υπογράψουν δηλώσεις μετάνοιας, η εμμονή στις ιδέες τους ακόμα και με βαρύ προσωπικό κόστος, και η προάσπιση της κοινωνικής δικαιοσύνης απέναντι στην ατομική ή/και την πολιτική επιβίωση.

Αυτή η στάση ζωής δημιούργησε μια βαθιά πεποίθηση στην κοινωνία ότι η Αριστερά εκπροσωπεί την ανιδιοτέλεια, την τιμιότητα και την καθαρότητα, σε αντίθεση με ένα πολιτικό σύστημα που συχνά ταυτιζόταν με τη διαφθορά ή τον καιροσκοπισμό.

Διερωτώμαι εάν αυτό ισχύει και σήμερα.

Γιατί «εκτός των τειχών» των κομματικών γραφείων βλέπω ότι τα μισόλογα και τα υπονοούμενα, οι προσωπικές κόντρες και στρατηγικές έχουν ως συνέπεια άνθρωποι που για χρόνια αγωνίστηκαν στον χώρο της Αριστεράς, να δηλώνουν απογοητευμένοι και να «συνταξιοδοτούνται» πολιτικά. Να «πηγαίνουν στα σπίτιά τους».

Και αυτή, ίσως, είναι η μεγαλύτερη απώλεια.

Γιατί όταν οι ιδέες υποτάσσονται στους τακτικισμούς και το ηθικό πλεονέκτημα μετατρέπεται σε ανταλλάξιμο νόμισμα για μια θέση στο πολιτικό αύριο, το πρόβλημα δεν είναι πλέον η επιβίωση ενός κομματικού μηχανισμού. Είναι η οριστική διάρρηξη της εμπιστοσύνης με την κοινωνία.

Αν ο ΣΥΡΙΖΑ συνεχίσει να παρακολουθεί αμήχανος το τρένο της ανασύνθεσης να περνά, χωρίς πυξίδα και χωρίς αυτόνομο λόγο, το μόνο που θα του απομείνει θα είναι η θλιβερή διαπίστωση ότι δεν ηττήθηκε από τους αντιπάλους του, αλλά αυτοχειριάστηκε στις αίθουσες των δικών του συνεδριάσεων.

*Ο Παύλος Νεράντζης είναι δημοσιογράφος και παραγωγός ντοκιμαντέρ, διδάκτωρ του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ και συγγραφέας του βιβλίου «Η Αλήθεια βομβαρδίζεται. Τα ΜΜΕ και ο Πόλεμος με το βλέμμα ενός πολεμικού ανταποκριτή. Από τον 19ο έως τον 21ο αιώνα», εκδ. Παπαζήση.