«Αυξάνονται οι ροές μεταναστών σε Κρήτη και Γαύδο», «Βουλιάζει το νησί από τις καραβιές μεταναστών», «Συνεχείς οι μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη», «Έντονη ανησυχία για την απόβαση μεταναστών» γράφουν τα φιλοκυβερνητικά Μέσα.

Το γεγονός ότι σχεδόν 2.000 άνθρωποι έφτασαν στην Κρήτη από τη Λιβύη μέσα σε δύο μέρες είναι αναμφίβολα σοβαρό και προκαλεί εύλογη ανησυχία.

Όμως το πώς παρουσιάζεται αυτή η εξέλιξη από την κυβέρνηση Μητσοτάκη και από τα ΜΜΕ και κυρίως το τι αποσιωπάται, είναι εξίσου κρίσιμο.

Τα πρωτοσέλιδα μιλούν για «καραβιές μεταναστών», «απόβαση», «βουλιάζει το νησί», ένας λόγος γεμάτος φόβο και υπονοούμενα, χωρίς να δίνεται καμία ουσιαστική πληροφορία.

Ούτε λέξη για την ταυτότητα αυτών των ανθρώπων.

Είναι «παράνομοι μετανάστες» όπως λένε;

Είναι πρόσφυγες πολέμου;

Γιατί κανείς δεν αναφέρει ότι η πλειοψηφία προέρχεται από το Σουδάν;

Κι αυτό είναι τυχαίο; Ή μήπως δεν έχει σημασία;

Διότι άλλο να χαρακτηριστούν a priori «παράνομοι», οικονομικοί μετανάστες, που θα πρέπει συνεπώς να επαναπατριστούν με διαδικασίες fast track, όπως επιθυμεί ο νέος υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, και άλλο να ενταχθούν ως δικαιούχοι διεθνούς προστασίας στη διαδικασία παροχής ασύλου.

Όταν η είδηση περιορίζεται στο αριθμητικό σοκ και στη δραματοποίηση, χωρίς να απαντά στο αυτονόητο ερώτημα «ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι», τότε δεν έχουμε ενημέρωση, αλλά στρατευμένη αφήγηση.

Η σιωπή των αρμοδίων αρχών και η αδιαφορία των ρεπόρτερ να ερευνήσουν, δεν είναι τυχαία. Είναι επιλογή.

Ίσως γιατί, αν μάθουμε ότι πρόκειται για πρόσφυγες από το Σουδάν, το Νότιο Σουδάν, ή την Ερυθραία, που διέφυγαν από στρατόπεδα και βασανιστήρια στη Λιβύη, δεν θα είναι τόσο εύκολο να τους βαφτίσουμε «παράνομους μετανάστες».

Και τότε, η ρητορική του φόβου και της «εισβολής» ίσως αρχίσει να καταρρέει.

Στο Σουδάν μαίνεται εδώ και χρόνια ένας από τους πιο σκληρούς και παραγνωρισμένους πολέμους στον κόσμο, στον οποίο η Δύση έχει σημαντική ευθύνη.

Χωρίς βεβαίως αυτή η ευθύνη να αναιρεί τις εσωτερικές αιτίες και τις επιλογές των τοπικών ηγεσιών.

Ο διαχωρισμός του Νότιου Σουδάν από το βόρειο προωθήθηκε ενεργά από τις ΗΠΑ και ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, (Ηνωμένο Βασίλειο και Νορβηγία), κυρίως για λόγους ανθρωπιστικούς/ηθικούς (καταγγελίες για γενοκτονία, επιβολή ισλαμικού νόμου στον Νότο), γεωπολιτικούς (αποδυνάμωση καθεστώτος Μπασίρ, που συνεργαζόταν με Ιράν και Κίνα), και ενεργειακούς (ο Νότος έχει τα 3/4 των πετρελαϊκών αποθεμάτων).

Η Δύση, όμως, δεν εξασφάλισε τις προϋποθέσεις βιωσιμότητας του νεοσυσταθέντος κράτους.

Η διεθνής κοινότητα υποτίμησε τις φυλετικές συγκρούσεις ανάμεσα σε Νουέρ και Ντίνκα, που οδήγησαν στον εμφύλιο του Νότιου Σουδάν το 2013.

Η βοήθεια διοχετεύθηκε άνισα, σε καθεστώτα διεφθαρμένα και αυταρχικά.

Οι ειρηνευτικές αποστολές του ΟΗΕ απέτυχαν να αποτρέψουν σφαγές.

Από την άλλη, στο Σουδάν, από τον Απρίλιο του 2023, οι Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF), μια παραστρατιωτική οργάνωση που υποστηρίζεται οικονομικά από ξένες εταιρίες, συμπεριλαμβανομένων δυτικών εμπορικών συμφερόντων, μέσω διακίνησης χρυσού, συγκρούεται σχεδόν καθημερινά με τον κυβερνητικό στρατό.
Χαρτούμ και Νταρφούρ έχουν γίνει πεδία μαχών, με χιλιάδες νεκρούς και πάνω από 10 εκατομμύρια εκτοπισμένους.

Η RSF και σύμμαχες πολιτοφυλακές στοχεύουν εδώ και χρόνια αμάχους από την εθνοτική ομάδα των Μασάλιτ με σκοπό τον πλήρη αφανισμό τους.

Για αυτό και κατηγορούνται για εθνοκαθάρσεις μαζικούς βιασμούς και σφαγές στο Δυτικό Νταρφούρ.

Ο ΟΗΕ μιλά για «ανθρωπιστικό εφιάλτη», ενώ ο λιμός απειλεί εκατομμύρια.

Δεκάδες αναφορές (ΟΗΕ, Human Rights Watch) τεκμηριώνουν τη χρήση βιασμών ως όπλο πολέμου.

Γυναίκες και κορίτσια, ακόμη και 10 ετών, βιάζονται δημόσια.

Πολλές κρατούνται αιχμάλωτες και εξαναγκάζονται σε «γάμους» με μαχητές της RSF.

Πάνω από 70% των νοσοκομείων δεν λειτουργούν.

Σπίτια, αγορές, σχολεία και αποθήκες τροφίμων έχουν καταστραφεί μεθοδικά, για να εκδιωχθούν οι άμαχοι.

Σε πολλές περιοχές, καταγράφεται απαγόρευση πρόσβασης σε τρόφιμα και νερό, με στόχο την υποταγή μέσω πείνας.

Και τι έχουν κάνει μέχρι τώρα οι μεγάλες δυνάμεις, αφού έπαιξαν καταλυτικό ρόλο τόσο στον διαμελισμό όσο και στην αποτυχία οικοδόμησης σταθερών θεσμών στο Σουδάν και το Νότιο Σουδάν;

Τίποτε.

Τηρούν στάση αδιαφορίας, ενώ η διεθνής βοήθεια είναι ανεπαρκής.

Ο ΟΗΕ έχει ξεκινήσει προκαταρκτικές έρευνες, αλλά δεν έχει επιβληθεί καμία ουσιαστική πίεση στους ηγέτες των αντιμαχόμενων πλευρών.

Το Σουδάν βρίσκεται σήμερα στο χείλος της γενοκτονίας, με ελάχιστη διεθνή κάλυψη.

Ο πόλεμος στο Σουδάν είναι μια σιωπηλή καταστροφή που εξελίσσεται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.

Από την χώρα αυτή προέρχεται η πλειοψηφία των νεοαφιχθέντων στην Κρήτη.

Και πώς αντέδρασε η ελληνική κυβέρνηση;

Έστειλε, λέει, τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, τον (ακροδεξιό) Πλεύρη, στη Λιβύη, σε αποστολή με τον αρμόδιο ευρωπαίο επίτροπο και τους ομόλογους του από την Ιταλία και τη Μάλτα, να συζητήσουν με τις αρχές της Λιβύης, λες και εκεί είναι το πρόβλημα…

Πάλι στρουθοκαμηλίζουν, πάλι δεν βλέπουν ποιο είναι το ουσιαστικό πρόβλημα.

Διότι ακόμη και να δώσει η Ευρωπαϊκή Ένωση πακτωλό χρημάτων και κίνητρα προς τις αρχές είτε της Τρίπολης, είτε της Βεγγάζης για να αποτρέψουν τις αναχωρήσεις προς την Ευρώπη, τίποτε δεν θα γίνει.

Άλλωστε, ο επικεφαλής του Λιβυκού Εθνικού Στρατού, Χαλίφα Χαφτάρ, χαρακτήρισε τους ευρωπαίους αξιωματούχους persona non grata, «ανεπιθύμητους χωρίς καθυστέρηση».

Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και να εξομαλυνθούν οι διπλωματικές σχέσεις, τα δύο αντίπαλα καθεστώτα στη Λιβύη, αμφότερα διεφθαρμένα, θα «φάνε» τα χρήματα, το προσφυγικό-μεταναστευτικό ζήτημα θα εργαλειοποιείται κατά το δοκούν κάθε φορά και η Λιβύη θα εξακολουθήσει να είναι μια ανασφαλής χώρα.

Ας μην γελιόμαστε.

Οι μετανάστες και οι πρόσφυγες που φεύγουν από τη Λιβύη, βρίσκονται στο έλεος αυτών των δυνάμεων, κυρίως σε κέντρα κράτησης της Τρίπολης και της Μισράτα, όπου έχουν καταγγελθεί βασανιστήρια, βιασμοί και δουλεμπόριο.

Αυτή η χαοτική κατάσταση εξηγεί εν μέρει και τις αυξημένες ροές μεταναστών προς Κρήτη και Γαύδο.

Γιατί φεύγουν από ένα κράτος που τυπικά υπάρχει, αλλά στην πράξη έχει καταρρεύσει.

Και μην πει κάποιος/α «και γιατί δεν πάνε σε αραβικές χώρες», διότι προφανώς δεν ξέρει τι συμβαίνει εκεί.

• Ο Παύλος Νεράντζης είναι δημοσιογράφος και παραγωγός ντοκιμαντέρ, διδάκτωρ του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ και συγγραφέας του βιβλίου «Η Αλήθεια βομβαρδίζεται. Τα ΜΜΕ και ο Πόλεμος με το βλέμμα ενός πολεμικού ανταποκριτή. Από τον 19ο έως τον 21ο αιώνα», εκδ. Παπαζήση.