Ένας βάναυσος και συστηματικός πόλεμος διεξάγεται εναντίον των Παλαιστινίων, και πλέον και Λιβανέζων, μπροστά στα μάτια του κόσμου, με σκοπό να τους στερήσει την δυνατότητα να ζουν στην περιοχή, όπως επίσης και το βασικό τους δικαίωμα στην αξιοπρέπεια.

Παρότι πλέον η πληροφορία φτάνει στον δυτικό κόσμο, φαίνεται ότι η παγκόσμια κοινότητα έχει μουδιάσει από την γενοκτονία που υφίστανται οι άνθρωποι στην Παλαιστίνη εδώ και πολλές δεκαετίες.

Ιδιαίτερα o δυτικός κόσμος εμφανίζεται αδιάφορος για τις πράξεις του Ισραήλ [και όσοι κινητοποιούνται εμφανίζονται ως αντισημίτες, ακόμα και ο ΟΗΕ και τα Διεθνή Δικαστήρια]. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το Ισραήλ στάθηκε ικανό να συνεχίζει αυτή τη γενοκτονία ατιμώρητο για δέκα ολόκληρους μήνες, και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο σχεδόν κανείς δεν ασχολήθηκε όταν ο Donald Trump χρησιμοποίησε τον όρο «Παλαιστίνιος» ως προσβολή προς τον Biden.

Να θυμίσουμε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ αποκάλεσε τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν «πολύ κακό Παλαιστίνιο» που δεν θέλει να βοηθήσει το Ισραήλ να «τελειώσει τη δουλειά» κατά της Χαμάς στον πόλεμο που διεξάγει στη Γάζα.

«Δεν θέλει να το κάνει. Έχει γίνει σαν Παλαιστίνιος – αλλά δεν τους αρέσει επειδή είναι ένας πολύ κακός Παλαιστίνιος, είναι αδύναμος», δήλωσε ο Τραμπ στο πρώτο προεδρικό ντιμπέιτ στην Ατλάντα της Τζόρτζια.

Αλλά πώς οδηγηθήκαμε ως εδώ; Από τις 7 Οκτωβρίου, όποιος έχει πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει αναμφίβολα δει τα κατακρεουργημένα πτώματα Παλαιστινίων παιδιών που σκοτώθηκαν από ισραηλινές βόμβες και σφαίρες. Έχει δει την πείνα, την απελπισία. Πώς μπορούν λοιπόν να εξακολουθούν να κλείνουν τα μάτια σε αυτή τη σφαγή; Πώς μπορούν ακόμα να υποστηρίζουν πολιτικούς που χρηματοδοτούν και διευκολύνουν μια κατάφωρη προσπάθεια εξόντωσης ενός ολόκληρου λαού;

Ο εξανδραποδισμός ως μέσο αποδοχής για τα δεινά ενός λαού

Τα περισσότερα δυτικά ΜΜΕ με τον τρόπο που παρουσιάζουν τις ειδήσεις γύρω από το τι συμβαίνει στην Παλαιστίνη καταδεικνύουν ότι η ζωή των Παλαιστινίων δεν έχει αξία – δεν υφίστανται ως ανθρώπινα όντα. Αν οι Παλαιστίνιοι αποδειχθεί με κάποιο τρόπο ότι είναι από τη φύση τους βίαια κτήνη σε ένα ανθρωπογενές κλουβί, τότε η σφαγή τους μπορεί να δικαιολογηθεί.

Αυτή η παραμορφωμένη εικόνα τους επιτρέπει στη διεθνή κοινότητα να απεμπολήσει τις ηθικές της ευθύνες και να αγνοήσει τις επιπτώσεις της συνεχούς βίας και καταπίεσης που βιώνουν οι Παλαιστίνιοι. Ο εξανδραποδισμός τους μέσω της υποτίμησης και της απονομιμοποίησης της ανθρώπινης τους υπόστασης δημιουργεί ένα κλίμα ανοχής απέναντι στα δεινά τους. Ειδήσεις που αφορούν τις βίαιες επιθέσεις εναντίον αθώων πολιτών, οι εκκενώσεις σπιτιών και οι αδικαιολόγητοι θάνατοι γίνονται αναφορές που συχνά συνοδεύονται από ψυχρές στατιστικές, παραλείποντας την ανθρώπινη διάσταση των γεγονότων.

Στο άρθρο του Λες Μίτσελ γίνεται σαφής αναφορά ότι η απανθρωποποίηση αφαιρεί από τα άτομα τις ανθρώπινες ιδιότητές τους, διευκολύνοντας τους δράστες να δικαιολογήσουν τις πράξεις τους κατά των θυμάτων. Αυτή η αποσύνδεση συνοδεύεται συχνά από την ενοχοποίηση των θυμάτων, όπου ο πόνος των ατόμων εκλογικεύεται ως συνέπεια των δικών τους πράξεων, ενισχύοντας περαιτέρω την αποδοχή της κατάστασής τους. Επίσης ο Χασλάμ αναφέρει ότι η ηθική είναι στενά συνδεδεμένη με την αντίληψη της ανθρωπιάς, υποδηλώνοντας ότι όταν τα άτομα θεωρούν τους άλλους λιγότερο ανθρώπινους, είναι πιο πιθανό να εμπλακούν σε επιβλαβείς συμπεριφορές χωρίς ενοχές.

«Πολεμάμε εναντίον ζώων», είπε ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ Yoav Gallant

Δηλώσεις όπως αυτή του Ισραηλινού υπουργού Άμυνας Γιόαβ Γκάλαντ που είπε ότι «πολεμάμε εναντίον ζώων» είναι σαφή παραδείγματα της στρατηγικής που προσπαθεί να νομιμοποιήσει τα εγκλήματα πολέμου. Οι συγκρίσεις των Παλαιστινίων με «αρουραίους ή φίδια» σε ισραηλινούς λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι μια προσπάθεια να τους «απανθρωποποιήσουν» και να «νομιμοποιήσουν τους θανάτους αμάχων», υποστήριξε πρόσφατα ο Neve Gordon, μέλος της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Queen Mary του Λονδίνου στην Anadolu.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ισχυρίστηκε ότι η Γάζα είναι μια «πόλη του κακού», προσθέτοντας ότι «όταν το Ισραήλ λέει σε 1,1 εκατομμύριο Παλαιστίνιους να μετακινηθούν νότια και αυτοί δεν το κάνουν, τότε κάθε Παλαιστίνιος πολίτης που έμεινε εκεί εμπλέκεται στη σύγκρουση και, ως εκ τούτου, αποτελεί νόμιμο στόχο». Στην πρόσφατη ομιλία του στον ΟΗΕ προχώρησε ένα βήμα παραπέρα χαρακτηρίζοντας όλες τις γειτονικές χώρες του Ισραήλ ως «άξονα του κακού».

Την ίδια τακτική έχουν ακολουθήσει πολλοί ισραηλινοί αξιωματούχοι καθώς ο πρώην πρέσβης του Ισραήλ στα Ηνωμένα Έθνη, Νταν Γκίλερμαν, αποκάλεσε τους Παλαιστίνιους «φρικτά, απάνθρωπα ζώα» κατά τη διάρκεια της συνέντευξης του στο Sky News τις 23 Οκτωβρίου 2023. Επίσης ο Μπεν Ντάχαν το 2013 είπε ότι «για μένα είναι σαν ζώα, δεν είναι άνθρωποι», αναφερόμενος τους Παλαιστίνιους και πρόσθεσε ότι «οι Παλαιστίνιοι δεν είναι εκπαιδευμένοι προς την κατεύθυνση της ειρήνης, ούτε άλλωστε τη θέλουν».

Όλα τα θύματα από την πλευρά του Ισραήλ έχουν ονοματεπώνυμο

Αυτό το σημείο αναδεικνύει μια σαφή αντίθεση στην κάλυψη των γεγονότων από τα ΜΜΕ. Όταν οι θάνατοι Ισραηλινών παρουσιάζονται στα μέσα ενημέρωσης, αυτοί συνήθως συνοδεύονται από πλήρη προσωπικά στοιχεία: ονόματα, ηλικίες, φωτογραφίες, και ιστορίες που προβάλλουν την ανθρώπινη διάσταση της απώλειας. Κάθε θάνατος μετατρέπεται σε μια τραγική προσωπική ιστορία που συγκινεί το κοινό, καλλιεργώντας συμπάθεια και οργή απέναντι σε αυτούς που θεωρούνται υπεύθυνοι.

Αυτή η αντίθεση στην παρουσίαση των θανάτων ενισχύει την άνιση αντίληψη της αξίας της ζωής ανάμεσα στις δύο πλευρές της σύγκρουσης. Η κάλυψη των θανάτων των Ισραηλινών από τα ΜΜΕ επιδιώκει να αναδείξει το δράμα και την τραγικότητα κάθε απώλειας, δημιουργώντας ένα συναισθηματικό δέσιμο με το κοινό. Το κοινό καλείται να δει τον κάθε Ισραηλινό νεκρό ως άτομο με όνειρα, οικογένεια και προσωπική ιστορία. Αυτό το είδος αφήγησης προκαλεί μεγαλύτερη ενσυναίσθηση και αλληλεγγύη, καθώς οι θεατές ή οι αναγνώστες βλέπουν τους Ισραηλινούς ως θύματα που είναι «σαν κι αυτούς».

Αντίθετα, οι Παλαιστίνιοι που χάνουν τη ζωή τους παρουσιάζονται συχνά μέσα από στατιστικά και γενικεύσεις, χωρίς προσωπικές πληροφορίες, κάτι που τους αφαιρεί την ατομικότητά τους. Αυτή η ασυμμετρία στον τρόπο κάλυψης καθιστά πιο εύκολο για το κοινό να δικαιολογεί τη βία που στρέφεται εναντίον των Παλαιστινίων, ενώ ενισχύει την αντίληψη ότι οι Ισραηλινοί είναι τα αθώα θύματα μιας άδικης και ανεξήγητης επιθετικότητας.

Οι Ισραηλινοί παρουσιάζονται ως άτομα που στοχοποιούνται άδικα, ενώ οι Παλαιστίνιοι συχνά προβάλλονται ως μέρος ενός αόριστου, βίαιου πλήθους. Αυτή η αφηγηματική ανισορροπία έχει βαθιές συνέπειες στον τρόπο με τον οποίο το κοινό κατανοεί την σύγκρουση και την ηθική διάσταση της βίας. Δημιουργεί ένα πλαίσιο στο οποίο οι Ισραηλινοί θάνατοι δικαιολογούν πολιτικές και στρατιωτικές απαντήσεις, ενώ οι Παλαιστίνιοι παρουσιάζονται ως αναλώσιμα θύματα που η βία εις βάρος τους δεν εγείρει την ίδια συναισθηματική ή ηθική αντίδραση.

Ο ρόλος των ΜΜΕ

Ο ρόλος των μέσων μαζικής ενημέρωσης στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης γύρω από την ισραηλινο-παλαιστινιακή σύγκρουση είναι κρίσιμος. Τα ΜΜΕ έχουν τη δύναμη να καθορίσουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο η διεθνής κοινότητα αντιλαμβάνεται την αξία της ζωής και των δικαιωμάτων των ανθρώπων. Η απανθρωποποίηση των Παλαιστινίων μέσω στατιστικών αναφορών και γενικεύσεων διευκολύνει την αποδοχή των δεινών τους από το κοινό και συχνά λειτουργεί ως ένα σιωπηρό άλλοθι για τις βίαιες ενέργειες που υφίστανται.

Ως δημοσιογράφοι, φέρουμε μεγάλη ευθύνη απέναντι στην αλήθεια και την ανθρωπιά. Οφείλουμε να προσεγγίζουμε τα γεγονότα με σεβασμό προς όλους τους ανθρώπους, χωρίς να επιτρέπουμε την πολιτική ή πολιτισμική μεροληψία να παραμορφώνει την αφήγησή μας. Οι θάνατοι δεν πρέπει ποτέ να αντιμετωπίζονται απλώς ως αριθμοί. Κάθε ανθρώπινη ζωή, ανεξάρτητα από εθνότητα ή θρησκεία, έχει αξία και πρέπει να παρουσιάζεται με την ατομικότητα και την αξιοπρέπεια που της αξίζει. Σε έναν κόσμο όπου οι Παλαιστίνιοι συχνά παρουσιάζονται ως αφηρημένα στατιστικά, η ηθική μας υποχρέωση είναι να φωτίσουμε την αλήθεια, αναδεικνύοντας την κοινή μας ανθρώπινη διάσταση.

Βιβλιογραφία

1.  Mitchell, L. (2012). Nonhumans and the ideology of purpose. Anthrozoös, 25(4), 491-502. https://doi.org/10.2752/175303712×13479798785931
2.  Haslam, N., Bastian, B., Laham, S. M., & Loughnan, S. (2012). Humanness, dehumanization, and moral psychology. The Social Psychology of Morality: Exploring the Causes of Good and Evil., 203-218. https://doi.org/10.1037/13091-011