Όσο περνάνε οι μέρες και πλησιάζει ο καιρός να φύγω από την Ουγκάντα καταλαβαίνω όλο και περισσότερο πόσο δυσκολο είναι να αντλήσει κανείς χρησιμα συμπεράσματα και να εκφέρει ευπροσήγορες απόψεις για τις ορθές αναπτυξιακές πολιτικές που θα πρέπει να εφαρμοστούν ή για την αποτελεσματική συνδρομή της διεθνούς κοινότητας στις χώρες της αχανούς και αντιφατικής αυτής ηπείρου που ακόμα παλεύει με την φτώχια, την πείνα, την ανισότητα, τον εμφύλιο διχασμό, την διαφθορά, τις θανατηφόρες ασθένειες και την εκμετάλλευση. Είναι τόσο τεράστια και πολυεπίπεδα τα θέματα, τόσο πολύπλοκα και πολλαπλά δύσκολα, που θα διέπραττα την υπέρτατη ύβρη αν καταπιανόμουν έτσι χαλαρά να τα αναλύσω και μάλιστα να προσφέρω και «τεκμηριωμένες» απόψεις για το ποια θα πρέπει να είναι η πολιτική ή η στρατηγική για την επίτευξη μιας βιώσιμης αναπτυξιακής σταθερότητας. Της Μαρίας Τριαντοπούλου

Ads

Το μόνο που μπορω να κάνω, καθώς «κλείνω» αυτό το σύντομο οδοιπορικό σε μια από τις πιο φτωχές και ταλαιπωρημένες χώρες της Αφρικής, είναι να προσπαθήσω να καταγράψω μέσα σε λίγες αράδες αυτό που εγω είδα και αισθανθηκα.

^{Διαβάστε επίσης:}

• ^{«Ο Dr. Livingstone υποθέτω;». Της Μαρίας Τριαντοπούλου}

• ^{Το μαργαριτάρι της Αφρικής – Οδοιπορικό στην Ουγκάντα. Της Μ. Τριαντοπούλου}

Εδώ, στην πρωτεύουσα Καμπάλα, υπάρχουν δύο εντελώς διαφορετικές και εντελώς αντίθετες αλήθειες. Υπάρχει μια πόλη που σφίζει από ζωή, μια πολή που κατοικείται από πλούσιους Ουγκαντανούς επιχειρηματίες, Κινέζους επενδυτές που μαζεύουν όλο και περισότερα κομμάτια της οικονομικής ζωής της χώρας στα χέρια τους, εύπορους Ινδούς γαιοκτήμονες που επέστρεψαν μετά την πτώση του Ιντι Αμιν που τους είχε αφανίσει ή απελάσει όλους. Για αυτούς αλλά και για τους περίσσοτερους «μουζούγκου» (λευκούς) που ζουν και εργάζονται στην Ουγκάντα, είτε στις διάφορες ιεραποστολές και στα πολλά και σημαντικά ΜΚΟ είτε σε πρεσβείες και επιχειρήσεις, η ζωή μπορεί να είναι «χαρισάμενη».

Ωραία σπίτια, εστιατόρια, νυχτερινά κέντρα στους καταπράσινους δροσερούς λόφους, ιδιωτικά και διεθνή σχολεία για τα παιδιά, βοηθητικό προσωπικό, τέννις, εκδρομές στα ωραία πάρκα για σαφάρι… Στον αντίποδα αυτού οι παραγκουπόλεις, η φτώχια, οι ασθένειες, το φτηνό αλκόολ, η περιστασιακή βία, η εγκληματικότητα, ο φόβος. Υπάρχει και η ενδιάμεση μερίδα του πληθυσμού, υπάρχει αλλά είναι μικρή και τώρα τελευταία δισταχτικά αρχίζει να ξεμυτίζει. Αστοι Ουγκαντανοί, με δουλειές, μισθό και σπίτια κανονικά. Ουγκαντανοί που οι περισσότεροι δουλεύουν για τους «μουζούγκου» γιατί έτσι θα μπορέσουν να βγουν πιθανά από τα αδιέξοδα της φτώχιας, τους «μουζούγκου» που οι ντόπιοι αγαπάνε και μισούν, θαυμάζουν και περηφρονούν, είναι και μαζί και χώρια, η αντίφαση μέσα στην αντίφαση ένας αέναος κύκλος χωρία αρχή και τέλος.

Μια χώρα που σε αυτήν την συγκεκριμένη παρούσα στιγμή δεν κατασπαράζεται όπως άλλες Αφρικανικές χώρες από σοβαρές ή επικίνδυνες φυλετικές προστριβές, δεν έχει εμφύλιο και συμμορίες να τρομοκρατούν τον κόσμο αλλά που συγχρόνως νιώθει κανείς πόσο ευθραυστη είναι στην πραγματικότητα η ισορροπία, πόσο εύκολα θα μπορούσε μια ανύπαρκτη αφορμή να ανατρέψει τα πάντα, πόσο η βία και η διαφθορά υπάρχει κάτω από την επιφάνεια και θα μπορούσε να εκραγεί. Στο κάτω κάτω η Ουγκάντα συνορεύει με χώρες που οι εμφύλιες διαμάχες, η απάνθρωπη εκμετάλλευση και η γενοκτονία είναι ο κανόνας. Το Νότιο Σουδάν, το Κογκό, η κατάσταση στη Σομαλία, από παντού ο κίνδυνος για ανάφλεξη ελοχεύει.

Το μέλλον θα δείξει προς ποια κατευθυνση θα πάει η Ουγκάντα στην μετά τον Μουσεβένι εποχή. Το τεράστιο ανοιγμα της ψαλίδας ανάμεσα στους πλούσιους και τους φτωχούς, ανάμεσα στους έχοντες την εξουσία και στους μη έχοντες στον ήλιο μοίρα, ανάμεσα σε αυτούς που χρησιμοποιώντας όλα τα μέσα που τους προσφέρει το κράτος, καθαρά και λιγότερο καθαρά, νόμιμα και όχι τόσο νόμιμα, εξελίσσονται ανοδικά στην κοινωνική και οικονομική βαθμίδα και σε εκείνους που ούτε την ελπίδα της εξέλιξης δεν μπορούν να φανταστούν, είναι εμφανές ακόμα και στον τυχαίο επισκέπτη σαν εμένα. Το πως θα αλλάξει αυτό, το πως θα δημιουργηθούν οι θεσμοί και η οργάνωση που θα επιτρέψει την αυξηση του βιωτικού επιπέδου των πολλών και την δικαιότερη κατανομή του πλούτου, το πως θα σταματήσει η εκμετάλλευση από τις «αναπτυγμένες» χώρες και η ντόπια διαφθορά που το υποστηρίζει και το επιτρέπει… αυτο  δεν είναι εμφανές.

Και όμως παρόλα αυτά, κι όσο κι αν αυτό φανεί «πρωτοκοσμικό» και αφελές, στην Καμπάλα οι άνθρωποι όσο κι αν ζουν κάτω απο το όριο της φτώχιας δεν σταματάνε να γελάνε, να ακούνε μουσική όλη νύχτα και να χορεύουν μέχρι τα ξημερώματα. Δεν παύουν να φοράνε τα πολύχρωμα φανταχτέρα τους ρούχα – έστω και παλιά – την Κυριακή για να πάνε στη εκκλησία ή για να βγούν βόλτα στους δρόμους, δεν παυουν να έχουν έντονη αίσθηση της κοινότητας και της αλληλο-υποστήριξης και δεν παύουν να κάνουν όνειρα.

Θα φύγω από αυτή τη χώρα με πολλές και πολύ διαφορετικές εικόνες, με πολλά και ανακατεμένα συναισθήματα αλλά πιστεύω και με μια τελευταία σκέψη…όταν εμείς λέμε με αηδία «Ουγκάντα καταντήσαμε» μήπως θα έπρεπε να το ξανασκεφτούμε πριν με τόση υπερφίαλη ανωτερότητα και βεβαιότητα υποτιμάμε με τόση ευκολία μια ολόκληρη χώρα και τον λαό της που προσπαθεί κάτω από τραγικά αντίξοες συνθήκες να επιβιώσει και να αναπτυχθεί;;