Σε μια εποχή όπου οι λέξεις «πρόσφυγας» και «μετανάστης» συχνά φορτίζονται με φόβο, προκατάληψη ή και αδιαφορία, υπάρχουν ιστορίες που έρχονται να μας υπενθυμίσουν κάτι βαθύτερο και πιο ουσιαστικό: ότι πίσω από κάθε «ταμπέλα» υπάρχει ένας άνθρωπος. Εν προκειμένω, ένα παιδί, ένα όνειρο. Μια ζωή που παλεύει να σταθεί ξανά στα πόδια της.

Την Τετάρτη 29 Απριλίου, στο Studio New Star Art Cinema, έχουμε την ευκαιρία να δούμε, και κυρίως να νιώσουμε, αυτές τις ιστορίες μέσα από το ντοκιμαντέρ «Θέλω να είμαι νικητής» της Χριστίνας Βάζου. Δεν πρόκειται απλώς για μια κινηματογραφική προβολή. Πρόκειται για μια πράξη κατανόησης, μια συνάντηση με την αλήθεια που συχνά επιλέγουμε να μην κοιτάμε κατάματα.

Διαβάστε: «Θέλω να είμαι νικητής» / Αθηναϊκή πρεμιέρα του ντοκιμαντέρ της Χριστίνας Βάζου

Το ντοκιμαντέρ ακολουθεί τη ζωή τριών ανήλικων ασυνόδευτων προσφύγων από το Αφγανιστάν, την Παλαιστίνη και το Μπουρούντι, οι οποίοι συναντιούνται στην Ελλάδα και δημιουργούν δεσμούς φιλίας μέσα σε μια Δομή Φιλοξενίας του Κοινωνικού ΕΚΑΒ.

Για τέσσερα ολόκληρα χρόνια, η κάμερα της Χριστίνας καταγράφει την καθημερινή πορεία τους προς την ενηλικίωση, αναδεικνύοντας όχι μόνο τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, αλλά κυρίως το ψυχικό τους κόσμο, τη δύναμη και την επιμονή τους να ονειρεύονται. Και να παλεύουν για να γίνει το όνειρό τους πραγματικότητα.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία: αυτά τα παιδιά δεν ζητούν οίκτο. Δεν θέλουν να τα λυπηθούμε. Θέλουν να τα κοιτάξουμε. Να τα ακούσουμε. Να μας μιλήσουνε. Να τα αναγνωρίσουμε ως ισότιμα μέλη μιας κοινωνίας που, αν θέλει να είναι πράγματι ανθρώπινη όπως περηφανεύεται, οφείλει να τους δώσει χώρο.

Η Χριστίνα Βάζου, μέσα από τη διπλή της ιδιότητα ως φωτογράφος και εργαζόμενη στο Κοινωνικό ΕΚΑΒ, δεν στέκεται απέναντι από τα παιδιά ως παρατηρήτρια. Στέκεται δίπλα τους. Η ματιά της είναι τρυφερή αλλά και ειλικρινής, απογυμνωμένη από στερεότυπα.

Δεν μας δείχνει «πρόσφυγες», μας δείχνει παιδιά που γελούν, φοβούνται, ελπίζουν, θυμώνουν, αγαπούν. Παιδιά σαν και τα δικά μας, αλλά χωρίς τους γονείς τους.

Σε μια από τις δηλώσεις της, η ίδια αναφέρει ότι εντυπωσιάστηκε από τη «μοναδική σοφία» με την οποία τα παιδιά αυτά αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες της ζωής τους και ένιωσε την ανάγκη να καταγράψει τα όνειρα και τις ελπίδες τους ως πηγή δύναμης για όλους μας.

Και πράγματι, αυτό είναι που πετυχαίνει το ντοκιμαντέρ: μας μεταφέρει από τη θέση του θεατή στη θέση του συμμέτοχου.

Γιατί η αλήθεια είναι ότι το «προσφυγικό ζήτημα» δεν είναι «κάπου αλλού». Είναι εδώ. Είναι στις γειτονιές μας, στα σχολεία, στις δομές φιλοξενίας, στους δρόμους που περπατάμε καθημερινά.

Και το ερώτημα που τίθεται δεν είναι αν μπορούμε να αποβάλλουμε αυτή την πραγματικότητα, αλλά αν μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε με ανθρωπιά, δηλαδή στηρίζοντας τα παιδιά αυτά και ταυτόχρονα ενδυναμώνοντας και την δική μας κοινωνία.

Η Ελλάδα, μια χώρα με βαθιά ιστορία προσφυγιάς, γνωρίζει καλά τι σημαίνει να χάνεις την πατρίδα σου και να προσπαθείς να χτίσεις μια νέα ζωή από την αρχή, σε άλλο τόπο. Οι ιστορίες των τριών παιδιών του ντοκιμαντέρ δεν είναι ξένες προς εμάς, είναι καθρέφτης της δικής μας ιστορίας, δικών μας οικογενειακών αφηγήσεων.

Κι όμως, παρά αυτή την κοινή μνήμη, συχνά υψώνουμε τείχη. Ίσως από φόβο. Ίσως από άγνοια. Ίσως γιατί είναι πιο εύκολο να βλέπουμε αριθμούς και σκιές αντί για πρόσωπα. Ίσως διότι εξυπηρετεί προκαταλήψεις.

Όμως η τέχνη, και ειδικά το ντοκιμαντέρ, έχει τη δύναμη να γκρεμίζει αυτά τα τείχη. Να φέρνει πιο κοντά ανθρώπους που νόμιζαν πως είναι πολύ διαφορετικοί, ενώ οι ομοιότητες υπερβαίνουν κατά πολύ την διαφορετικότητα.

Η προβολή της Τετάρτης 29 Απριλίου δεν είναι απλώς μια πολιτιστική εκδήλωση. Είναι μια πρόσκληση. Μια πρόσκληση να σταθούμε για λίγο και να αναρωτηθούμε: τι κοινωνία θέλουμε να είμαστε; Μια κοινωνία που αποκλείει ή μια κοινωνία που αγκαλιάζει;

Μετά την προβολή θα ακολουθήσει συζήτηση με τους συντελεστές και την ομάδα του Κοινωνικού ΕΚΑΒ. Πρόκειται για μια σπάνια ευκαιρία διαλόγου, ανταλλαγής απόψεων και, γιατί όχι, προσωπικής αναθεώρησης.

Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε όλοι σε όλα. Χρειάζεται όμως να ακούμε. Να βλέπουμε. Να δίνουμε χώρο σε ιστορίες, ιδιαίτερες, σημαντικές, που δεν ακούγονται συχνά.

Το «Θέλω να είμαι νικητής» δεν είναι μια ταινία για τους «άλλους». Είναι μια ταινία για όλους μας. Για τη δύναμη της ανθρώπινης ψυχής. Για τη σημασία της αλληλεγγύης. Και τελικά, είναι μια υπενθύμιση ότι οι πρόσφυγες δεν είναι «πρόβλημα» προς επίλυση.

Είναι άνθρωποι με δυνατότητες, με ταλέντα, με όνειρα. Άνθρωποι που είναι μια ευκαιρία και για μας, για την Ελλάδα, για όλη την Ευρώπη.

Το ντοκιμαντέρ της Χριστίνας Βάζου είναι και μια ταινία-δικαίωση για το έργο του Κοινωνικού ΕΚΑΒ, για τον πόλεμο που δίνουμε κατά του κοινωνικού αποκλεισμού.

Είναι μια δικαίωση για καθένα από τους 130 εργαζόμενους της οργάνωσης, για όλους τους εθελοντές μας, για τους υποστηρικτές μας. Είναι στην κυριολεξία μια απεικόνιση του ότι έχει νόημα αυτό που κάνουμε, έχει αποτέλεσμα, παρά τις απογοητεύσεις μας, παρά τις αμφιβολίες μας.

Ας είμαστε εκεί λοιπόν. Γιατί ίσως, στο τέλος της βραδιάς, να έχουμε γίνει κι εμείς λίγο πιο «νικητές».