Όλοι οι φόβοι του Αινσταιν, του Οπενχαιμερ και όλης της ομάδας των επιστημόνων που εργάστηκε για την βόμβα που έπεσε στην Χιροσίμα ξεπροβάλουν πάλι σαν εφιαλτικό σενάριο. Σε όλη την διάρκεια του ψυχρού πολέμου, σε όλες τις στιγμές μεγάλης έντασης και κρίσης, υπήρχε η εγγύηση σοβαρών ηγεσιών στις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ που τέντωναν το σκοινί μέχρι ενός σημείου. Και με μια σειρά συνομιλιών και συμφωνιών, με ένα ΟΗΕ που διατηρούσε σε ένα βαθμό τον εξισορροπητικό του ρόλο, είχαν κατορθώσει να απωθήσουν το εφιαλτικό σενάριο μιας αναμέτρησης χωρίς αύριο.

Σήμερα αυτές οι σταθερές απλώς δεν υφίστανται. Οι παγκόσμιοι συσχετισμοί έχουν αλλάξει, χωρίς να έχουν αποκρυσταλλωθεί. Η Ρωσία με την εμπλοκή της στον πόλεμο της Ουκρανίας, την στρατηγικής σημασίας απώλεια της Συρίας έχει γεωπολιτικά αποδυναμωθεί αλλά διατηρεί το αριθμητικό πλεονέκτημα στα πυρηνικά όπλα.

Η Δύση, όπως την γνωρίζαμε αποτελεί παρελθόν. Η Αμερική του Τραμπ, βιώνει μια πρωτοφανή εσωτερική κρίση με οσμή οιωνεί εμφυλίου πολέμου, και η αλλοπρόσαλλη εξωτερική της πολιτική αποσταθεροποιεί έτι περαιτέρω μια Ευρωπαϊκή Ένωση καρικατούρα της εποχής Ντελόρ. Η Κίνα μέχρι στιγμής επωφελείται ασκώντας πολιτική soft power. δείχνει αυτοσυγκράτηση αλλά η αδιαπραγμάτευτη πολιτική της «μιας Κίνας» σε συνδυασμό με την επιπολαιότητα των διοικήσεων των ΗΠΑ (βλέπε επίσκεψη και δηλώσεις Πελόζι στην Ταϊβάν το 2022) δεν αποκλείεται να οδηγήσει σε σύγκρουση απρόβλεπτων διαστάσεων εάν υπάρξει σπινθήρας.

Αυταρχικοί ηγέτες κυριαρχούν, οι δημοκρατίες είναι αδύναμες και ο ΟΗΕ και Διεθνείς Οργανισμοί – χαρακτηριστικό παράδειγμα το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο- εμποδίζονται να κάνουν την δουλειά τους. Όλα τα στοιχεία της ρευστότητας του μεσοπολέμου είναι παρόντα με δυο ουσιώδεις διαφορές: ότι η ρευστότητα , οι πολιτικοί και θρησκευτικοί φονταμενταλισμοί, ο αυταρχισμός και ο εθνικισμός διαχέονται σε όλο τον κόσμο, δεν επικεντρώνονται στην Ευρώπη. Και αυτή την φορά τα πυρηνικά οπλοστάσια είναι υπαρκτά και διασπαρμένα σχεδόν παντού με εξαίρεση την Αφρική.

Επειδή βρισκόμαστε παρασάγγας μακριά από την φαντασίωση της παγκόσμιας διακυβέρνησης του Γκορμπατσόφ, με όλους τους διεθνείς θεσμούς αποδυναμωμένους και συκοφαντημενους είναι εύλογο το ερώτημα: ποιος θέλει και μπορεί έχοντας το ανάλογο κύρος και αξιοπιστία να παίξει ένα ενοποιητικό, εξισορροπητικό και κυρίως ειρηνικό μεσολαβητικό ρόλο στο πλέγμα των συγκρούσεων που ξεσπάνε;

Μέχρι στιγμής κανείς. Αντιθέτως, κυριαρχεί η ψευδής εντύπωση ότι το δίκαιο του ισχυρότερου θα δώσει αναγκαστική λύση. Οι πρώτες 100 ημέρες του Τραμπ αρκούν για να διαλύσουν αυτές τις ψευδαισθήσεις. Κανείς δεν είναι πλέον τόσο ισχυρός και όποιος κινείται με αυτή την πεποίθηση σπάει τα μούτρα του.

Όσο όμως δεν διαλύονται αυτές οι ψευδαισθήσεις και δεν υπάρχουν σοβαροί με ματιά πέραν του εθνικού τους χώρου ηγέτες, ικανοί να συνειδητοποιήσουν την ανάγκη συνεννόησης και καταλλαγής η ανθρωπότητα υπνοβατεί προς τον γκρεμό. Δεν θα είναι η πρώτη φορά. Αλλά θα είναι η πρώτη με πυρηνικά.

Για να έρθουμε και στην συγκυρία, το τρομοκρατικό χτύπημα – πάντα υπό τον μανδύα του προληπτικού χτυπήματος – του Ισραήλ στο Ιράν έγινε για να μην αποκτήσει το Ιράν πυρηνικά όπλα. Το Ιράν όπως και όλα τα σιιτικά κινήματα που εμπνέει αλλά και κάποια σουνιτικα έχουν στο πρόγραμμα τους την καταστροφή του κράτους του Ισραήλ. Βέβαια από το πρόγραμμα μέχρι την υλοποίηση του, όπως δείχνουν οι εξελίξεις από το 1948, υπάρχει μεγάλη απόσταση.

Ας δεχθούμε ότι η πυρηνική απειλή είναι κάτι άλλο και κανείς λογικός άνθρωπος δεν θα ήθελε τον Χαμενεϊ με πυρηνικά. Αλλά, κοινό μυστικό είναι ότι πυρηνικά διαθέτει εδώ και χρόνια και το Ισραήλ. Το επιχείρημα με το οποίο αρχικά μεγάλο μέρος της δημοκρατικής ανθρωπότητας συμφιλιώθηκε με αυτή την ανομολόγητη εξαίρεση ήταν το εξής: το Ισραήλ αντιμετώπισε εξ αρχής υπαρξιακές απειλές, ήταν το μόνο δημοκρατικό κράτος στην περιοχή, με checks and balances, ισχυρό αντιπολεμικό κίνημα, ηγεσίες κυρίως απο το Εργατικό κόμμα λογικές, η ακραία φονταμενταλιστική Δεξια δεν επηρεαζε τόσο, οι σύμμαχοι του Ισραήλ με πρώτη τις ΗΠΑ θα το χαλιναγωγούσαν. Όλα αυτά στο μακρινό χτες.

Σήμερα τίποτε από αυτά δεν ισχύει όπως τότε. Η επιθετικότητα της Ακροδεξιάς κυβέρνησης Νετανιάχου έχει ξεπεράσει κάθε όριο αναλογικότητας στην Γάζα όπου η εθνοκάθαρση είναι σε εξέλιξη, νέοι οικισμοί αμφισβητούν την αποδυναμωμένη εξουσία της Παλαιστινιακής Αρχής στην Δυτική Όχθη.

Απορρίπτει τη λύση των δυο κρατών, βομβαρδίζει στην Συρία, εμποδίζει όταν δεν τους εξοντώνει τους εκπροσώπους του ΟΗΕ στην περιοχή και δεν υπάρχει Ομπάμα στις ΗΠΑ να του πει όχι σε ακραίες πρακτικές που τινάζουν στον αέρα το Μεσανατολικό και όχι μόνο. Αν είναι νόμιμο το ερώτημα «Τι θα κάνει ο κάθε Χαμενεϊ αν αποκτήσει πυρηνικά όπλα» γιατί δεν είναι εξίσου νόμιμο το ερώτημα «τι θα εμποδίσει τον Νετανιάχου και τους θρησκευτικούς συμμάχους του από την χρησιμοποίηση των πυρηνικών που κατέχει;» Δεν είναι πλέον – αν ήταν ποτέ – εσχάτη λύση για την προστασία του Ισραήλ. Ήδη Υπουργοί του επιφυλάσσουν βιβλικές καταστροφές στους Παλαιστινίους και τους εχθρούς του κράτους τους .

Πολύ θα ήθελα να πιστέψω ότι οι πυρηνικές απειλές εντάσσονται στο πολιτικό παιγνίδι και μόνο. Όμως η διολίσθηση από την απειλή και την προπαγάνδα προς την απευκταία υλοποίηση συνεχίζεται. Δεν υπάρχει άλλη λύση από τον έλεγχο των εξοπλισμών και ιδιαίτερα των πυρηνικών όπλων. Όσο όμως αποδυναμώνονται οι διεθνείς οργανισμοί – καθόλου τυχαία το Ισραήλ χλευάζει τόσο τον ΟΗΕ όσο και το Διεθνες Ποινικό Δικαστήριο – το ερώτημα για το ποιος θα αναλάβει αξιόπιστα τον μεσολαβητικό ρόλο θα επανέρχεται.

Προφανώς με την ανάμειξη των σημερινών ισχυρών που οφείλουν να αναλάβουν μεγάλο μέρος της ευθύνης και του συμβιβασμού. Όπως γινόταν την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Γι αυτό και ο πόλεμος παρέμεινε ψυχρός.