Και να που φτάσαμε στο σημείο που δεν θα έπρεπε να φτάσουν τα πράγματα. Ένα τεχνικό θέμα,  η κατασκευή  μιας ενεργειακής υποδομής  που θα μπορούσε να λυθεί μακρυά από τα φώτα της δημοσιότητας με διπλωματικά μέσα, τώρα πια έχει αποκτήσει γεωπολιτική διάσταση. Εμπλέκεται, δηλαδή με την ελληνο-τουρκική ανεπίλυτη διαφορά για το καθεστώς της υφαλοκρηπίδας. Τώρα πια είναι δύσκολο Ελλάδα και Τουρκία  να υποχωρήσουν από τις κόκκινες γραμμές που έθεσαν δημόσια. Από ότι φαίνεται, δε από τις προσεγγίσεις σοβαρών αναλυτών, αποκλειομένης της εκδοχής σύμφωνα με την οποία η Τουρκία θα παρακολουθήσει αμέτοχη την πορεία του Γαλλικού ερευνητικού πλοίου  όταν φτάσει στα διεθνή ύδατα έξω από την Κάσο και την Κάρπαθο, θα υπάρξουν δυο πιθανές εξελίξεις.

Η πρώτη θα κινείται στα όρια μιας ελεγχόμενης έντασης, με το τουρκικό πολεμικό ναυτικό να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς το Γαλλικό πλοίο αλλά  να μην το παρεμποδίζει αρχικά στην έρευνα , όσο θα συνεχίζονται οι παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις ώστε να αρθεί το αδιέξοδο χωρίς εμφανή υποχώρησης κάποιας πλευράς. Δύσκολος ο τετραγωνισμός του κύκλου αλλά η διπλωματία και η ανάγκη ενίοτε τα καταφέρνουν. Η άλλη εκδοχή, είναι η επανάληψη του κάζου της Κάσου, όταν το Ιταλικό ερευνητικό πλοίο εκδιώχθηκε από το πολεμικό ναυτικό της Τουρκίας και το έργο σταμάτησε. Στο σημερινό πολιτικό κλίμα η ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να  σηκώσει μια τέτοια εξέλιξη.

Διαβάστε: Η άποψή μας / «Ήρεμα νερά», διπλωματία στα κρυφά

Καταφέραμε να μετατρέπουμε σε εθνικό θέμα, σε μεγάλη ιδέα, ένα περιορισμένης  σημασίας θέμα όπως το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας Κύπρου. Με την προοπτική , δε, επέκτασης της διασύνδεσης  με το Ισραήλ σε μια στιγμή επιδείνωσης των Τουρκοισραηλινών  σχέσεων, η γεωπολιτική επιβάρυνση ήταν δεδομένη. Οπως συμβαίνει με τα ελληνοτουρκικά και το κυπριακό, αυτά που αποτελούν κοινό τόπο για τις συζητήσεις πίσω από τις πόρτες εμφανίζονται τελείως διαφορετικά στην κοινή γνώμη και την διαμορφώνουν αναλόγως. Ακούγοντας τους διαπρύσιους υποστηρικτές της πάση θυσία πόντισης του καλωδίου ο Έλληνας πολίτης διαμορφώνει την αντίληψη ότι είναι μια εύκολη και κυρίως δεδομένη υπόθεση.

Η Ευρώπη είναι μαζί μας (αλλά η Ευρώπη έχει συμφέροντα στην Τουρκία, ενω δεν έχει  ενιαία  στάση), η Αμερική επίσης(έπρεπε να πάρει πόδι η Γκίλφοϊλ για να καταλάβει ο κόσμος  ότι δεν είναι ακριβώς έτσι τα πράγματα), η Κύπρος είναι λογικό ως συμβαλλόμενη να  το θέλει (όμως ακόμα να καταβάλει το μερτικό που της αναλογεί ενώ πυκνώνουν οι αμφιβολίες για την  βιωσιμότητα του έργου) . Ας συνυπολογίσουμε ότι ο απρόβλεπτος Τραμπ είναι σε κατάσταση  γκρογκί μετά το συντριπτικό κροσέ των ενδιάμεσων εκλογών που δέχθηκε και το Ισραήλ τουλάχιστον για 28 ημέρες δεν θα έχει κυβέρνηση ενώ τόσο  ο Ειζενκοτ όσο και ο Νετανιάχου θα έχουν  άλλες προτεραιότητες. Ας προσθέσουμε ότι όπως αντιληφθήκαμε (;) με την περιπέτεια των Ιμίων ακριβώς σε μεταβατικές και ρευστές συγκυρίες εμφιλοχωρεί ο κίνδυνος μετατροπής μιας περιορισμένης από την φύση της κρίσης σε θερμό επεισόδιο απρόβλεπτων διαστάσεων, την στιγμή που δεν φαίνεται στον ορίζοντα παγκόσμιος πυροσβέστης αλλά υπάρχει πλήθος εμπρηστών.  

Μένει, λοιπόν, η Γαλλία, μέσω δυο εμπλεκομένων εταιριών,  να πρέπει να  βγάλει τα κάστανα από την φωτιά. Να τετραγωνίσει, δηλαδή, τον κύκλο, να βρει διατυπώσεις που θα μπορούν τόσο η Ελληνική όσο και η Τουρκική κυβέρνηση να τις « πουλήσουν» στην ερεθισμένη  κοινή γνώμη και στην αντιπολίτευση η οποία και στις δυο πλευρές του Αιγαίου είναι έτοιμη να κατηγορήσει την κυβέρνηση για υποχωρητικότητα. Στο μεταξύ χαμένοι στην μετάφραση, μεταξύ ενημέρωσης , αδειοδότησης και ρηματικής διακοίνωσης, οι Γάλλοι φρονίμως ποιούντες αποφεύγουν να δώσουν στην δημοσιότητα τα κείμενα που αντάλλαξαν με Ελλάδα και Τουρκία. 

Καθόλου τυχαία όλοι  έχουν κρεμαστεί  κυριολεκτικά – από την δήλωση του Τούρκου ΥΠΕΞ Φινταν  στον ανταποκριτή του ΣΚΑΙ Μανώλη Κωστίδη ότι «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι  καλά». Οι μεν την εξέλαβαν ως βαλβίδα αποσυμπίεσης από την ένταση, οι δε ως τρανή απόδειξη της υποχώρησης της κυβέρνησης. Για να λέει «όλα καλά» ο Τούρκος «όλα κακά» θα είναι. Εξάλλου είναι γνωστό ότι «τον Τούρκο, φίλο δεν τον πιάνεις» και  οπωσδήποτε -πράγμα που ταιριάζει στην  περίπτωση μας «αν έχεις Τούρκο φίλο, πάρε και ένα ξύλο». Πρόκειται για αλάθητους οδηγούς άσκησης εξωτερικής πολιτικής. 

Διαβάστε: Καλώδιο Ελλάδας- Κύπρου / Διπλωματικό παρασκήνιο και ο κίνδυνος διπλού εγκλωβισμού

Εν τω μεταξύ έχουν πιάσει δουλειά στα κανάλια πολεμοχαρείς αναλυτές και απόστρατοι. Εκτός από τον συνήθη ύποπτο και πάντα με το όπλο παρά πόδα Σάββα Καλεντερίδη εντυπωσιακή ήταν η παρουσία  του απόστρατου  αντιναυάρχου Γιάννη Εγκολφόπουλου. Ο αντιναυάρχος, λοιπόν, στην προσπάθεια του να πείσει ότι δεν θα υπάρχει κανένα πρόβλημα με την πόντιση του καλωδίου είπε επι λέξει ότι «χάσαμε μια μοναδική ευκαιρία να χτυπήσουμε τους Τούρκους στα Ιμια». Όταν ανήσυχος ο δημοσιογράφος του αντέτεινε «οτι αυτό θα ήταν πόλεμος» τον αποστόμωσε χαμογελώντας. «Ποιος πόλεμος. Ένα τοπικό συμβάν θα ήταν, οι Τούρκοι θα τα μάζευαν, θα έφευγαν και θα ησυχάζαμε για τα προσεχή 100 χρόνια». Φαντάζομαι ότι ανάλογης οξυδέρκειας επιτελάρχες θα είχε ο Βασιλεύς Γεώργιος ο Α’ και ο Θοδωρος Δηλιγιαννης στον πόλεμο του 1897. 

Ας επιστρέψουμε στην ουσία της υπόθεσης. Γίνομαι κουραστικός αλλά αν δεν υπάρξει ενεργοποίηση διαδικασίας επίλυσης των Ελληνοτουρκικών διαφορών (που προφανώς δεν είναι μία) με απευθείας διάλογο η με τελική παραπομπή στην Χαγη, επεισόδια όπως αυτό με το καλώδιο θα προκύπτουν συνεχώς. Οι σχέσεις Ελλάδας Τουρκίας θα περνάνε από φάση έντασης σε φάση ύφεσης και τούμπαλιν. Κλειδί είναι η  έκταση των χωρικών υδάτων. Όπως απεδείχθη με την κυβέρνηση Σημίτη ήταν δυνατή η συμφωνία στο συγκεκριμένο επίμαχο ζήτημα. Από εκεί και πέρα ούτε η Ελλάδα θα δεχθεί Γαλάζια Πατρίδα τουρκικών προδιαγραφών, ούτε η Τουρκία θα δει με καλό μάτι ένα άξονα Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ. Πάνω από όλα χρειάζεται πολιτική ηγεσία που θα μιλήσει με ειλικρίνεια στον λαό, αγνοώντας το πολιτικό κόστος και τα  στερεότυπα που καθηλώνουν την σκέψη και αποτρέπουν γενναίες πρωτοβουλίες. Τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής δεν προσφέρονται για φτηνή αντιπολίτευση. Έχουμε το παράδειγμα της Συμφωνίας των Πρεσπών και καλό είναι να μην ζηλέψει κανείς την στάση της ΝΔ. Οι σχέσεις Ελλάδας Τουρκίας στην σημερινή ιδιαίτερα συγκυρία της παγκόσμιας ρευστότητας δεν επιτρέπουν μικροκομματικά παιχνίδια. 

ΥΓ. Ας διακινδυνεύσω μια πρόβλεψη. Μέχρι το 2031 που θα λειτουργήσει το καλώδιο, ενεργειακά θα είναι άχρηστο και ασύμφορο. Γι αυτό και δεν θα γίνει.