Μεταξύ των πολυδιαφημισμένων λύσεων αλλά, στην πράξη, άλυτων προβλημάτων που χρονίζουν και ταλανίζουν τη Θεσσαλονίκη, διακριτή θέση κατέχουν το υπερυψηλό έλλειμμα πρασίνου και η βιωσιμότητα της Διεθνούς Έκθεσης της (ΔΕΘ).

Τα μείζονα αυτά ζητήματα, άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους, αναμένουν ματαίως ολοκληρωμένη λύση προς όφελος της τοπικής κοινωνίας για ανθρώπινες συνθήκες ζωής, αλλά και για δίκαιη και ισόρροπη ανάπτυξη.

Το πράσινο και η ποιότητα ζωής στην πόλη

Η Θεσσαλονίκη σήμερα, σε συνθήκες κλιματικής κρίσης, υποφέρει από τραγική έλλειψη πρασίνου και δημόσιων ελεύθερων χώρων, από υψηλή αέρια ρύπανση, που προκαλεί εκατόμβες πρόωρων θανάτων, ενώ η χωρίς κανόνες συνεχής δόμηση και το άναρχο κυκλοφοριακό πλήττουν ήδη τη ζωή, την υγεία και την ευεξία των κατοίκων της.

Πέραν ενός συνολικού σχεδιασμού της πόλης, που απαιτείται αλλά δεν υφίσταται, η ανάγκη για τη δημιουργία ενός Μητροπολιτικού πάρκου υπερτοπικής εμβέλειας στο κέντρο της είναι εξόφθαλμη, άμεση και επιτακτική. Και ο χώρος της Δ.Ε.Θ. είναι η τελευταία ευκαιρία της πόλης να το αποκτήσει.

Ως εκ τούτου, απογοητευτικά ήχησαν στα αφτιά των Θεσσαλονικέων τα τελευταία λόγια του πρωθυπουργού για το θέμα του Μητροπολιτικού πάρκου (28/8/25), καθώς περιορίστηκαν στη γριφώδη και φτωχή διατύπωση για «σημαντική επέκταση του πρασίνου, που θα γίνει ένα ζωντανό πάρκο».

Παρόλη τη φτώχια και την ανεπάρκεια της εξαγγελίας, ούτε κι αυτό είναι εφικτό! Διότι στο ισχύον Προεδρικό Διάταγμα 406/2021, στις προβλέψεις για «χρήσεις γης» στη ΔΕΘ., δεν υπάρχει πουθενά μνεία για «υψηλό πράσινο», ούτε καν για «πάρκο»!

Είναι, λοιπόν, ζωτική ανάγκη των ανθρώπων που ζουν, εργάζονται και αναπνέουν στη Θεσσαλονίκη η δημιουργία πραγματικού, και όχι ψευδεπίγραφου Μητροπολιτικού πάρκου.

Η βιώσιμη Διεθνής Έκθεση

Η, σχεδόν κατ’ όνομα πλέον, «Διεθνής» Έκθεση Θεσσαλονίκης, χάνει συνεχώς εκθεσιακό μερίδιο, δραστηριότητες και εκθέτες. Το περίγραμμα της νέας ΔΕΘ που έδωσε ο πρωθυπουργός, δείχνει ότι αυτή προαλείφεται για κουτσουρεμένη επαρχιακή έκθεση, ενώ ο διεθνής και εσωτερικός ανταγωνισμός εντείνονται.

Υπενθυμίζω την τεράστια επένδυση στο Βελιγράδι (διεθνής ΕΧΡΟ), και αντίστοιχα σε Κωνσταντινούπολη, Σόφια, Τίρανα αλλά και την επέκταση ιδιωτικών εκθεσιακών χώρων στην Αττική.

Επιπλέον, η ΔΕΘ Α.Ε. εξακολουθεί να είναι 100% άμεση θυγατρική, ιδιοκτησίας Υπερταμείου, το οποίο δεν ανήκει στο δημόσιο, δεν υπόκειται σε δημοκρατικό έλεγχο και εποπτεύεται από το υπουργείο οικονομικών, δηλαδή την κυβέρνηση. Ο ιδρυτικός νόμος του (4389/2016) προβλέπει ότι το Υπερταμείο και οι άμεσες θυγατρικές του (συνεπώς και η ΔΕΘ) «Προκειμένου να προβούν σε ιδιωτικοποίηση περιουσιακών τους στοιχείων, δύνανται να προβαίνουν στην πώλησή τους».

Τουτέστιν, ορθάνοιχτες οι πύλες πώλησης της ΔΕΘ σε ιδιώτες, στην πρώτη ευκαιρία!

Γιατί δημοψήφισμα για το Μητροπολιτικό πάρκο και τη ΔΕΘ;

Η συζήτηση, για την ανάπλαση της ΔΕΘ και τη δημιουργία Μητροπολιτικού πάρκου μετά από αλλεπάλληλους φαραωνικούς σχεδιασμούς επί χάρτου, με ευθύνη της κυβέρνησης και της -απολυμένης πλέον- διοίκησής της, αλλά και με την εν πολλοίς πειθήνια στάση του δημάρχου Θεσσαλονίκης, έχει οδηγηθεί σε αδιέξοδο.

Οι κυβερνώντες και οι διοικούντες απέτυχαν οικτρά!

Είναι η ώρα, λοιπόν, να ακουστεί η φωνή των κατοίκων, που νοιάζονται για τη ζωή και την υγεία τους και, παράλληλα, για το μέλλον της ΔΕΘ.

Ο Νόμος 4555/2018 δίνει -μέχρι σήμερα- τη δυνατότητα στους δημότες των δήμων να προκαλέσουν υποχρεωτική διενέργεια τοπικού δημοψηφίσματος συμβουλευτικού χαρακτήρα με τη συγκέντρωση των υπογραφών του 10% των δημοτών (στην περίπτωση του Δήμου Θεσσαλονίκης 23.000 υπογραφών).

Αξιοποιώντας αυτόν τον νόμο, η «Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος» (ΟΕΔ), με τη συμμετοχή/στήριξη πλέον των 70 συλλογικοτήτων της κοινωνίας των πολιτών της Θεσσαλονίκης, ξεκίνησε τη συλλογή υπογραφών.

Δεκάδες εθελοντές επισκέπτονται λαϊκές αγορές, πλατείες, εκδηλώσεις και στήνουν σταντ σε πολυσύχναστους δρόμους συγκεντρώνοντας χιλιάδες χειρόγραφες και ηλεκτρονικές υπογραφές δημοτών με σκοπό τη διενέργεια δημοψηφίσματος για τη δημιουργία Μητροπολιτικού πάρκου και για βιώσιμη ανάπτυξη της ΔΕΘ. Παράλληλα, με πολιτικές εκδηλώσεις και επιστημονικές ημερίδες η ΟΕΔ τεκμηρίωσε πολιτικά και επιστημονικά τις προτάσεις της.

Κυβέρνηση και διοίκηση του δήμου φοβούνται τους πολίτες

Και ενώ οι πολίτες αποφάσισαν να πάρουν την τύχη της Θεσσαλονίκης στα χέρια τους, κάποιοι τους φοβούνται και επιχειρούν να φιμώσουν τη φωνή τους:

Α. Η κυβέρνηση:
Υφυπουργός Εσωτερικών, Β. Σπανάκης (4/12/25): «Η κυβέρνηση επιχειρεί αλλαγές προσαρμοσμένες στην ενεργή συμμετοχή του πολίτη στον τρόπο άσκησης και ελέγχου της τοπικής εξουσίας».

Κ. Μητσοτάκης στο Υπουργικό Συμβούλιο (26/1/26): «Σε εποχές που η δημοκρατία δοκιμάζεται, η ενθάρρυνση της συμμετοχής στη δημόσια ζωή συνιστά αυτονόητη εθνική επιλογή».

Λόγια του αέρα! Στην πράξη, η κυβέρνηση, με τον «Νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης» που φέρνει στη Βουλή, ετοιμάζεται να κάνει το ακριβώς αντίθετο!

– Καταργεί το δικαίωμα των πολιτών -που κατοχυρώνει ο Ν.4555/2018- να προκαλέσουν τοπικό δημοψήφισμα με τη συγκέντρωση υπογραφών.
– Ακυρώνει τη δυνατότητα του υποχρεωτικού χαρακτήρα δημοψηφίσματος και το συρρικνώνει σε συμβουλευτικό.
– Αναθέτει πονηρά την προκήρυξη τοπικού δημοψηφίσματος αποκλειστικά στο Δημοτικό Συμβούλιο.

Καθώς η Ν.Δ. ελέγχει το 65% των δήμων της χώρας και η κυβέρνηση τις χρηματικές ροές προς τους δήμους, ποιος δήμαρχος θα επιχειρήσει να προκηρύξει δημοψήφισμα, ενοχλητικό για την κυβέρνηση, όπως αυτό που εξελίσσεται στον Δήμο Θεσσαλονίκης με πρωτοβουλία της κοινωνίας των πολιτών;

Περισσεύει η υποκρισία περί «ενθάρρυνσης για συμμετοχή του πολίτη στη δημόσια ζωή και στην άσκηση ελέγχου της τοπικής εξουσίας»!

Β. Ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης και η διοίκησή του
Στην πρώτη του δήλωση ως νέος δήμαρχος Θεσσαλονίκης (15.10.23), ο κ. Αγγελούδης είπε συγκινημένος: «Γράφουμε ιστορία όλοι μαζί. Δεν περισσεύει κανείς». Και σε συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου (10/4/25), διαβεβαίωσε πως «η διοίκηση και ο ίδιος προσωπικά είναι εξ αρχής υπέρ των δημοψηφισμάτων».

Βαθμιαία, όμως, άρχισε να ‘αναστοχάζεται’ τις αρχές του, χαρακτηρίζοντας την πρωτοβουλία των πολιτών για το δημοψήφισμα άλλοτε ως «πολιτική γυμναστική» και «πολιτικό ακτιβισμό», άλλοτε την πόλη ως «εργαλειοποιημένη από μια μειοψηφία που ζητάει δημοψήφισμα».

Φαίνεται ότι, τελικά, από το αρχικό και συγκινημένο «δεν περισσεύει κανείς», τώρα του περισσεύουν τουλάχιστον 23.000 ενοχλητικοί για τα περήφανα αφτιά του δημότες, που απαιτούν να ακούσει τη φωνή τους για την πόλη τους.

Εν κατακλείδι…

Σήμερα, η μόνη συγκροτημένη πρόταση, κατατεθειμένη στη δημόσια συζήτηση, είναι το ισορροπημένο σχέδιο της «Οργανωτικής Επιτροπής Δημοψηφίσματος», αυτοδιοικητικών δυνάμεων και κινήσεων πολιτών για «διπλή λύση»:
– Μητροπολιτικό πάρκο ενιαίου υψηλού πρασίνου. Βιώσιμη ανάπτυξη της ΔΕΘ με απεμπλοκή από το Υπερταμείο και επαναμεταβίβασή της στο δημόσιο.
– Όχι γκρέμισμα, αλλά αξιοποίηση σημαντικών υφιστάμενων κτηρίων, επαρκών να φιλοξενήσουν ήπιες εκθεσιακές δραστηριότητες.
– Μετεγκατάσταση βαριών και οχληρών για την πόλη κλαδικών εκθέσεων στο διαθέσιμο πανεπιστημιακό αγρόκτημα Σίνδου για ισόρροπη ανάπτυξη της ευρύτερης Θεσσαλονίκης.

Αυτονοήτως, και αυτή η πρόταση προϋποθέτει μελέτες και πόρους.

Όμως, οι προτεινόμενες αποκαταστάσεις κτηρίων έναντι των κατεδαφίσεων και των νέων πολυδάπανων κατασκευών είναι κατά πολύ οικονομικότερες.

Η δημόσιας ιδιοκτησίας έκταση στη Σίνδο χαμηλώνει υπολογίσιμα το κόστος.

Επιπλέον, η ταυτόχρονη, μικρότερης κλίμακας, κατασκευαστική δραστηριότητα στον χώρο της ΔΕΘ και στη Σίνδο απομειώνει τον αριθμό και τη διάρκεια των εργοταξίων, την όχληση και την επιβάρυνση της πόλης από σκόνη, θορύβους, κυκλοφοριακό φόρτο, επιταχύνοντας σημαντικά την ολοκλήρωση του έργου.

Το σπουδαιότερο: Επιτρέπει τη δημιουργία μη ψευδεπίγραφου Μητροπολιτικού πάρκου, με ενιαία και πυκνή φύτευση υψηλών δέντρων, ζωτικό χώρο ανάσας, άθλησης και πολιτισμού, ασπίδα κατά των πλημμυρικών φαινομένων στο κέντρο της εξουθενωμένης πόλης.

Ισχυρό ανάχωμα απέναντι στις δυσοίωνες επιλογές κυβέρνησης-Υπερταμείου και ελπίδα για την πόλη, οι χιλιάδες δημότες που υπέγραψαν ήδη το αίτημα για δημοψήφισμα, μισό βήμα πριν τους 23.000 που απαιτούνται για να υποχρεώσουν τη διοίκηση του δήμου στη διενέργειά του.

Οι πολίτες θέλουν και δικαιούνται να έχουν λόγο για το μέλλον της ΔΕΘ και της Θεσσαλονίκης.
Και θα τον έχουν!

*Ο Νίκος Φωτίου διατέλεσε αντιδήμαρχος Δήμου Θεσσαλονίκης στη διάρκεια της θητείας του Γιάννη Μπουτάρη και είναι μέλος της «Οργανωτικής Επιτροπής Δημοψηφίσματος».