Υπάρχουν ιστορίες που όταν καταγραφούν ή ειπωθούν προφορικά, είναι τόσο δυνατές, τόσο έντονες, που περιστρέφονται συνέχεια στο μυαλό σου κάθε τόσο σαν ένα μόνιμο βουητό.

Νοιώθεις ισχυρή την υποχρέωση, την ευθύνη να τις μεταδώσεις κι εσύ, ώστε να φθάσουν ακέραιες στον επόμενο αναγνώστη ή ακροατή. Νοιώθεις ακόμα, κατάφωρη την αδικία αν δεν μεταδοθούν, αν τύχει και βρεθούν κάποιοι και πουν «δεν το διάβασα», «δεν έτυχε να το ακούσω». Νοιώθεις ένοχος που δεν συνέβαλες στην διάδοση αυτών των ιστοριών που περιγράφουν με μια συγκλονιστική αμεσότητα, δίχως ίχνος μελοδραματισμού τι είναι ο πόλεμος που τους έλαχε:

Μια μέρα πριν, την προηγούμενη ζούσε μια φυσιολογική ζωή. Την επόμενη, βρισκόταν σε ένα υπόγειο με έξι άλλες οικογένειες. Τέτοιες ιστορίες είναι η πραγματικότητα του πολέμου. Νομίζω πως πρέπει να τις διηγηθούμε. Και να τις επιτρέψουμε να ταξιδέψουν. Το δικαιούνται.

Φανταστείτε ότι είστε 40 ετών. Ζείτε σε μια πόλη περίπου 50.000 κατοίκων, σε μια χώρα που δεν έχει εμπλακεί σε σύγκρουση στην ως τώρα ζωή σας.

Όλη σας τη ζωή εργάζεστε, αποταμιεύετε, μεγαλώνετε τα παιδιά σας, βοηθάτε τους γονείς σας. Χτίζετε το σπίτι σας, αποπληρώνετε αργά τα δάνεια, σχεδιάζετε τα γηρατειά σας.

Ένα πρωί, ξυπνάτε από εκρήξεις. Δεν καταλαβαίνετε τι συμβαίνει, πού πρέπει να τρέξετε ή τι πρέπει να κάνετε. Οι εκρήξεις και τα αυτόματα πυρά δεν σταματούν, κομμάτια τοίχου αρχίζουν να πετούν προς το μέρος σας.

Έξω, το αυτοκίνητό σας – το οποίο εξακολουθείτε να αποπληρώνετε – καίγεται από άμεσο χτύπημα. Και υπάρχει μια μεγάλη τρύπα στο έδαφος εκεί που ήταν το σπίτι των γειτόνων σας. Προσπαθείτε να μαζέψετε τα παιδιά σας, να βρείτε τα έγγραφά σας, τα κατοικίδιά σας και να τρέξετε στο υπόγειο.

Αυτή η κόλαση δεν τελειώνει με τον βομβαρδισμό. Ο βομβαρδισμός είναι μόνο η αρχή.

Στο υπόγειο: Βρίσκεστε στο υπόγειο του κτιρίου εδώ και αρκετές μέρες. Υπάρχουν έξι οικογένειες από τον δρόμο σας εκεί μέσα μαζί σας, στρυμωγμένες σε έναν χώρο στο μέγεθος μιας κουζίνας. Κάποιος είναι τραυματισμένος και στενάζει από τον πόνο, κάποιος προσεύχεται ήσυχα στη γωνία, κάποιος κλαίει σιωπηλά και ξύνει το πρόσωπό του από το σοκ.

Δεν μπορείτε πια να βρείτε φαγητό: Μόνο μια σακούλα τροφή για σκύλους είναι διαθέσιμη. Τα σκυλιά, κομματιασμένα από θραύσματα, βρίσκονται στην αυλή όπου παλιά φυτεύατε λουλούδια. Αυτή η σακούλα τροφής είναι για όλους τους ανθρώπους που ζουν και πεθαίνουν μαζί σας στο υπόγειο.

Όλοι αυτοί οι άνθρωποι είναι οι γείτονές σας: άνθρωποι που παλιά τους χαιρετούσατε όταν κουρεύατε το γρασίδι, οι γονείς των συμμαθητών των παιδιών σας ή άνθρωποι που αντιπαθείτε καθώς βάζουν δυνατά μουσική που ξεπηδά από τα παράθυρά τους. Όλοι βρίσκεστε στο ίδιο υπόγειο στο μέγεθος μιας κουζίνας εδώ και μέρες.

Οι σωματικές ανάγκες…: Κανείς δεν έχει ακυρώσει τις φυσικές ανάγκες ενός ανθρώπου, αλλά υπάρχουν πολλοί από εσάς, και μόνο ένας κουβάς. Όλοι προσπαθούν να μην αφοδεύουν και επιλέγουν, αντ’ αυτού, να ουρούν μόνο. ​​Είναι ένα αποπνικτικό δωμάτιο, άλλωστε. Αλλά οι σωματικές ανάγκες κάποιου παραμένουν και, μετά από αρκετές μέρες, νιώθεις σαν το ορθό σου να διαλύεται απλώς από μέσα.

Έπειτα, μια μέρα, βλέπεις μια γειτόνισσα στην ηλικία σου να κόβει τα μαλλιά της 11χρονης κόρης της, όσο πιο κοντά γίνεται.: Με ένα τεράστιο ψαλίδι κήπου, κόβει τα μαλλιά του κοριτσιού, τα οποία είχαν πέσει μέχρι τη μέση της πλάτης της. Νόμιζε ότι οι στρατιώτες θα πίστευαν ότι η κόρη της ήταν αγόρι και δεν θα τη βίαζαν. Γνωρίζει ήδη ότι ακόμη και δίχρονα παιδιά βιάζονται, επειδή λίγα λεπτά νωρίτερα, μια γυναίκα από έναν γειτονικό δρόμο είχε μπει στο υπόγειο. Για αρκετές μέρες, οι στρατιώτες βίαζαν τόσο τη γυναίκα όσο και την δίχρονη κόρη της, η οποία πέθανε. Η γειτόνισσά σου κόβει τα μαλλιά της κόρης της. Δεν ξέρει ακόμα ότι βιάζονται και αγόρια.

Δεν ξέρεις αν είναι μέρα ή νύχτα έξω. Φοβάσαι μήπως χάσεις τα λογικά σου.: Στην αρχή, αγκαλιάζεις τα παιδιά σου, τα ηρεμείς, τα αγκαλιάζεις, τους τραγουδάς ήσυχα τα τραγούδια που σου τραγουδούσε η μητέρα σου σαν ήσουν παιδί. Η μαμά και ο μπαμπάς σου σκοτώθηκαν την πρώτη μέρα του βομβαρδισμού, κάηκαν ζωντανοί σε ένα αυτοκίνητο σε έναν δρόμο λίγα τετράγωνα μακριά σου.

Τελικά, ξεσπάς και αρχίζεις να φωνάζεις σε όλους: στους ανθρώπους που είναι μαζί σου στο υπόγειο, στα παιδιά σου. Είσαι υστερικός. Είσαι υστερική. Δεν ξέρεις τι να κάνεις, θέλεις να τελειώσουν όλα, αλλά δεν ξέρεις τι να κάνεις. Θυμάσαι ότι αυτό είναι το σπίτι σου, το υπόγειό σου και όλοι αυτοί οι άνθρωποι είναι ξένοι για σένα. Αρχίζεις να προσπαθείς να τους διώξεις από το υπόγειο, αλλά απλώς στέκονται και σε κοιτάζουν σιωπηλά. Δεν έχουν πουθενά να πάνε, τα σπίτια τους δεν υπάρχουν πια, και υπάρχουν μάχες όλη την ώρα στο δρόμο.

Και έτσι σωπαίνεις απότομα.: Και ζητάς συγγνώμη για κάτι που δεν είναι καθόλου μα καθόλου, κατά κανένα τρόπο δικό σου λάθος.

Άνδρες με στολή: Το πρωί, ένοπλοι άνδρες με στολή ανοίγουν την πόρτα του υπογείου. Σου μιλάνε σε μια γλώσσα που καταλαβαίνεις και απλά δεν μπορείς να πιστέψεις ότι είναι δολοφόνοι. Σας βγάζουν όλους έξω στην αυλή έξω από το σπίτι σας. Βρέχει. Το νερό που έρχεται από τον ουρανό είναι το πρώτο που έχετε δει εδώ και πολλές μέρες. Οι άνθρωποι πέφτουν στα γόνατα και προσπαθούν να πιούν βρώμικο νερό από μια λακκούβα. Κάποιος αρχίζει να τρίβει το σώμα του με αυτό, αλείφοντας το πρόσωπό του με χώμα.

Όλοι από το υπόγειο γονατίζουν και τους πυροβολούν. Όλοι, όλες εκτός από εσάς. Και όχι επειδή ο στρατός που ήρθε στη γη σας, στην αυλή σας, θέλει να σας γλιτώσει. Όχι. Θα σας το πουν κατάμουτρα: υποτίθεται ότι πρέπει να μείνετε ζωντανοί για να διηγηθείτε στους άλλους πόσο δυνατός είναι αυτός ο στρατός.

Κάποτε, οι δρόμοι της πόλης σας απελευθερώνονται.: Και η πόλη απελευθερώνεται ως αποτέλεσμα των μαχών. Και οι άνθρωποι χαίρονται και σας λένε: είστε τυχεροί που δεν σας πυροβόλησαν, τυχεροί που επιβιώσατε… Ακούτε όλα αυτά και ξέρετε ότι δεν είστε τυχεροί, ότι δεν ξέρετε πια πώς να ζήσετε με όλα αυτά.

Πώς υποτίθεται ότι θα ζήσεις αν δύο από τα παιδιά σου είναι θαμμένα κοντά στο μπροστινό μέρος του σπιτιού σου; Όταν έσκαψες τον τάφο τους με το τηγάνι που χρησιμοποιούσες τον παλιό καλό καιρό για να τους φτιάχνεις ομελέτες;

Αυτά που μόλις διαβάσατε δεν είναι σενάριο ταινίας. Αυτή είναι «απλώς» μια πραγματική εμπειρία του πολέμου στην Ουκρανία, που διηγήθηκε η γυναίκα που τον έζησε.

Την διηγήθηκε σε μία ακτιβίστρια, την Vera Ukrainskaya, που μαζί με άλλες ακτιβίστριες παρέχουν ψυχολογική υποστήριξη σε γυναίκες που χρειάζονται βοήθεια και «ζουν» σε περιοχές στα νότια και ανατολικά της Ουκρανικής γης, περιοχές που εναλλάσσονται ως προς το καθεστώς τους, άλλοτε πρόκειται για κατεχόμενα εδάφη , άλλοτε για εδάφη που επανακτήθηκαν, άλλοτε για εδάφη όπου μαίνονται οι εχθροπραξίες…

Από τότε που η Ρωσία ξεκίνησε την πλήρη εισβολή της στις 24 Φεβρουαρίου του 2022, η γεωγραφική εξάπλωση του έργου των ακτιβιστριών έχει επεκταθεί: Η παροχή ψυχολογικής υποστήριξης προσφέρεται σε γυναίκες από τις περιοχές Χερσώνα, Ζαπορίζια, Χάρκοβο και Νικολάιφ. Η σύγκρουση έχει επεκταθεί μεν σε σχεδόν ολόκληρη τη χώρα, αλλά η παροχή ψυχολογικής υποστήριξης έχει επικεντρωθεί σε αυτές τις περιοχές, καθώς πολλές γυναίκες ακτιβίστριες βρέθηκαν σε εδάφη εκτός ελέγχου της ουκρανικής κυβέρνησης.

Για να εντοπίσουν τις γυναίκες που χρειάζονται βοήθεια, οι ακτιβίστριες χρησιμοποίησαν τις διασυνδέσεις τους. Μέσα από πολλά χρόνια εργασίας στον εθελοντικό τομέα της Ουκρανίας, έχουν αποκτήσει μια φήμη που τις  επιτρέπει να λαμβάνουν πληροφορίες από τα κατεχόμενα εδάφη και να εργάζονται εκεί.

Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, ακόμα και όταν σταματήσει αυτός ο πόλεμος, οι Ουκρανές γυναίκες, ακτιβίστριες και παθούσες θα συνεχίσουν να ζούνε με όλα αυτά.

Ατέλειωτες είναι οι ιστορίες που ζητάνε να ακουσθούν: Καθώς οι ακτιβίστριες διανέμουν ανθρωπιστική βοήθεια σε χωριά και μικρές πόλεις, ακούνε τραγικές, αληθινές ιστορίες από γυναίκες που βρίσκονται σε δύσκολη θέση.

Οι ακτιβίστριες συνάντησαν για πρώτη φορά τη γυναίκα της οποίας η ιστορία αναφέρεται παραπάνω, όταν μια ομάδα ακτιβιστριών και ακτιβιστών έφερε βοήθεια σε μια μικρή πόλη.

Ήταν το πρώτο άτομο που είδαν οι ακτιβίστριες και το βάρος που κουβαλούσε ήταν τέτοιο που δεν μπορούσε να τη βοηθήσει ένας ψυχολόγος. Μετά την εκκένωση, της δόθηκε αμέσως φαρμακευτική αγωγή. Δεν μπορούσε να ολοκληρώσει την πορεία της θεραπείας στην Ουκρανία. Καθώς οι μάχες συνεχίζονταν, έπρεπε να πάει από τη μία πόλη στην άλλη κατά τη διάρκεια της διαδρομής εκκένωσής της, πριν η ομάδα των Ουκρανών ακτιβιστριών και ακτιβιστών τη βοηθήσει να φύγει για μια γειτονική χώρα.

Υπάρχουν εκατοντάδες ιστορίες σαν τη δική της, και καθεμία από αυτές δεν έχει τελειώσει ακόμα. Όλες τους, όλες οι ιστορίες συνδέονται μ’ ένα κοινό νήμα . Στις γυναίκες που έμειναν ζωντανές τους ειπώθηκε κατάμουτρα, πως τους «χαρίστηκε» η ζωή για να διηγηθούν στους άλλους πόσο δυνατός είναι αυτός ο στρατός….

O Μιχάλης Κονιόρδος είναι εκπαιδευτικός https://www.core-econ.org/ και επισκέπτης καθηγητής του Πανεπιστημίου Karazin