Ως εισαγωγή, δύο συνδεόμενα θέματα:

α) Στα τέλη του 1998, που ήμουν τότε πρόεδρος του Συλλόγου Υπαλλήλων της Τράπεζας της Ελλάδος, σκέφτηκα να ζητήσω από τον Μίκη Θεοδωράκη να δώσει μια συναυλία για τον Σύλλογό μας. Με δέχθηκε αμέσως στο σπίτι του.

Η συζήτηση μαζί του υπήρξε συναρπαστική. Ήξερε για την αντιδικτατορική μου δράση κάνοντας σχόλια υπερηφάνειας για το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα.

Ήταν χείμαρρος σε πλήθος θεμάτων. Με χαρά μού ανέφερε ότι, σε νεαρή ηλικία, είχε εργαστεί στην Κατοχή στην Τράπεζα της Ελλάδος, κουβαλώντας καρότσια πληθωρικών κατοχικών χρημάτων από εταιρίες προς αποθήκευση. Γελώντας έλεγε ότι πήγαινε στις τουαλέτες και έγραφε τραγούδια! Αποδέχθηκε αμέσως την πρότασή μου, επισημαίνοντας ότι ήταν ευκαιρία γιατί δεν είχε δώσει ποτέ μέχρι τότε συναυλία για εργατικό συνδικάτο. Με εξέπληξε, καθώς ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι ο Μίκης, ο οποίος είχε πραγματοποιήσει εκατοντάδες συναυλίες σε ολόκληρη τη χώρα, δεν είχε δεχθεί ανάλογη πρόσκληση από κάποιο συνδικάτο.

Πρότεινε η συναυλία να γίνει στο εμβληματικό Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, ύστερα από μακρά περίοδο εργασιών αποκατάστασης και ανακαίνισης. Πράγματι, πραγματοποιήθηκε στις 25 Γενάρη 1999.

β) Μετά το Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ στο Καράκας της Βενεζουέλας το 2005, ο τότε πρόεδρος του Συνασπισμού Αλέκος Αλαβάνος, μου ζήτησε να πάω μαζί του στην Αβάνα που ήταν επίσημα προσκεκλημένος. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης συναντηθήκαμε με πολλούς υπουργούς. Όλοι μάς υποδέχονταν με ιδιαίτερη θέρμη, εκφράζοντας την αγάπη τους για τη χώρα μας και ρωτώντας με θαυμασμό για τον Μίκη και τον Γλέζο.

Αξίζει να σημειώσω και μια χαρακτηριστική λεπτομέρεια: στις πολύωρες συναντήσεις μας, όταν επισκεπτόμασταν τις προσωπικές τουαλέτες των υπουργών, διαπιστώναμε ότι δεν υπήρχε χαρτί υγείας, όπως στα ξενοδοχεία, αλλά εφημερίδες. Με άλλα λόγια, δεν υπήρχαν προνόμια. Δηλαδή όπως και ο υπόλοιπος λαός.

Οι μεγάλες τομές της Κούβας στο κοινωνικό κράτος και στην επιστήμη

Ο Πρόεδρος των, και τότε ιμπεριαλιστικών ΗΠΑ, αν και πιο ήπιες, Μπάρακ Ομπάμα κατά τη διάρκεια της ιστορικής του επίσκεψης στην Κούβα τον Μάρτιο 2016, σε μια τεράστια συγκέντρωση επαίνεσε τα επιτεύγματα της Κούβας στη δημόσια υγεία και πρόνοια, στην πολιτική προστασία και στην εκπαίδευση. Χαιρέτησε ταυτόχρονα την αυτοθυσία των Κουβανών γιατρών που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή στη Σιέρα Λεόνε για την καταπολέμηση του Έμπολα.

Επιπλέον εξήρε την αντοχή, το ταλέντο και την υπερηφάνεια των Κουβανών, επισημαίνοντας την ανάγκη για συμφιλίωση και σεβασμό προς τους κατοίκους του νησιού!

Πράγματι τα επιτεύγματα της Κούβας είναι εντυπωσιακά.

Υγεία: Η Κούβα έδωσε στον κόσμο τρία εμβόλια Covid, καθώς και για τη μηνιγγίτιδα B που έσωσε παιδιά στη Βραζιλία και σε όλη την υποσαχάρια Αφρική. Πρόσφατα έγιναν σημαντικά βήματα θεραπείας με την έρευνα για το Αλτσχάιμερ με το CNEURO-201.

Γιατροί:

Κούβα: Είναι η χώρα με την υψηλότερη αναλογία σε γιατρούς παγκοσμίως, διαθέτοντας περίπου 8,2 έως 9,5 γιατρούς ανά 1.000 κατοίκους.

Ευρωπαϊκή Ένωση: Ο μέσος όρος στην ΕΕ κυμαίνεται συνήθως κάτω από το μισό της Κούβας μεταξύ 3,7 – 4,0 γιατρών.

ΗΠΑ: Βρίσκεται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με την ΕΕ, με 2,6 έως 2,8 γιατρούς.

Στην Ελλάδα η αναλογία είναι υψηλή, με αναλογία περίπου 6,1 έως 6,4 γιατρούς.

Στο νοσηλευτικό προσωπικό:

Η Κούβα κατατάσσεται και εδώ πρώτη. Η Ελλάδα στις χαμηλότερες θέσεις, ενώ σχετικά καλά πάνε ΗΠΑ και ΕΕ.

Διαβάστε: Κούβα / «Εμπάργκο» και στον τουρισμό από τις ΗΠΑ – Πτώση 58,4% στους επισκέπτες

Παιδεία – Αναλφαβητισμός

Η καθολική και δωρεάν πρόσβαση στην εκπαίδευση αποτελεί βασικό πυλώνα της χώρας από τις αρχές του 1960 με το πρόγραμμα «Yo, sí puedo» («Ναι, εγώ μπορώ!»). Στην Κούβα ο αναλφαβητισμός έχει εξαλειφθεί, μόλις στο 0,33%! Το πρόγραμμα αυτό έχει χρησιμοποιηθεί επιτυχώς για τη μόρφωση χιλιάδων ανθρώπων και σε άλλες χώρες τιμώμενο μάλιστα με διεθνείς διακρίσεις και αναγνώριση από την UNESCO. Στην Ελλάδα, το ποσοστό του αναλφαβητισμού είναι χαμηλό και κινείται περίπου στο 3%-4% του πληθυσμού. Υψηλότερα ποσοστά αναλφαβητισμού, έχουν οι ΗΠΑ με 21%, η Ιταλία (27,7%), Ισπανία (27,5%) και Γαλλία (21,6%). (ΟΟΣΑ 2013).

Μέμφομαι όμως τον Ομπάμα γιατί αν και εξήρε τα επιτεύγματα της Κούβας «ξέχασε», πιθανόν πιεζόμενος από το βαθύ κράτος ή το κόμμα του, να άρει το εμπάργκο! Ίσως σήμερα η κατάσταση να ήταν διαφορετική…

Διαβάστε: Κούβα / Οικονομικές μεταρρυθμίσεις στη σκιά των αμερικανικών πιέσεων – «Έχει έρθει η ώρα για αλλαγή»

…Και ήλθε ο ακροδεξιός ο Τραμπ

Ο Τραμπ έχει κλιμακώσει δραματικά τον αμερικανικό αποκλεισμό, ασκώντας ασφυκτικές οικονομικές πιέσεις και αυστηρές κυρώσεις με στόχο την αλλαγή καθεστώτος, προκαλώντας τεράστιες ελλείψεις και στοχεύοντας σε κοινωνικές αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας. Την απέκοψε από τα διεθνή δίκτυα συναλλαγών, επέκτεινε τις κυρώσεις σε ξένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και απαγόρευσε κάθε ροή χρήματος ή πετρελαίου προς το νησί. Οι ΗΠΑ επιβάλλουν αποκλεισμό, πολύ σκληρότερο μετά από τον αντίστοιχο της Κρίσης των Πυραύλων το 1962. Μεταξύ άλλων και σε όσους συναλλάσσονται στους τομείς ενέργειας, εξορύξεων, άμυνας ή ασφάλειας της Κούβας ή έχουν παράσχει υλική, οικονομική ή τεχνολογική υποστήριξη προς τη χώρα.

Διαβάστε: Πρόεδρος της Κούβας / Τα τρία σενάρια των ΗΠΑ εναντίον μας

Προειδοποίηση του ΟΗΕ

Ο ΟΗΕ έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι ο αποκλεισμός του πετρελαίου απειλεί «τα καύσιμα που είναι απαραίτητα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τα συστήματα ύδρευσης και αποχέτευσης, τα νοσοκομεία, τις δημόσιες συγκοινωνίες και την παραγωγή τροφίμων, συμπεριλαμβανομένης της άρδευσης, της συγκομιδής, της ψύξης και της διανομής τροφίμων».

Ο ΟΗΕ και διεθνείς οργανισμοί εξέφρασαν βαθιά ανησυχία για τον κίνδυνο ανθρωπιστικής κρίσης.

Η υιοθέτηση από τον Τραμπ των σκληρών, καταναγκαστικών μεθόδων που επιφέρουν εκτεταμένες κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιπτώσεις στον πληθυσμό, πρέπει να τον οδηγήσει σε κατηγορίες για παραβίαση του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων!

Εμάς μας θυμίζει τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους»…

Κατάρρευση Υγείας και Περίθαλψης

Ο τομέας της Υγείας έχει πληγεί ανεπανόρθωτα λόγω των ελλείψεων σε ιατρικό εξοπλισμό και φάρμακα. Έχουν αναβληθεί περισσότερες από 96.000 χειρουργικές επεμβάσεις, συμπεριλαμβανομένων πάνω σε 11.000 σε παιδιά.

Το ποσοστό επιβίωσης παιδιών με καρκίνο στην Κούβα έπεσε δραματικά από το 80% στο 65% μέσα στους πρώτους μήνες του 2026! Οι συχνές διακοπές ρεύματος δημιουργούν θανατηφόρες επιπτώσεις στη λειτουργία θερμοκοιτίδων, στα συστήματα παροχής οξυγόνου και στον εξοπλισμό εντατικής θεραπείας!

Ταυτόχρονα, οι ελλείψεις καυσίμων δυσχεραίνουν τη λειτουργία των ασθενοφόρων, των υπηρεσιών καθαριότητας και άλλων βασικών δημοσίων υπηρεσιών, δημιουργώντας πρόσθετες απειλές για τη δημόσια υγεία.

Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερο συμβολισμό, αν αναλογιστεί κανείς ότι η Κούβα αποτελούσε επί δεκαετίες διεθνές σημείο αναφοράς στον τομέα της φροντίδας υγείας και της ιατρικής πρόληψης.

Η στάση της ΕΕ και άλλων κρατών

Η ΕΕ τηρεί μια επαμφοτερίζουσα στάση, προσπαθώντας να ισορροπήσει μεταξύ της βοήθειας προς τους πολίτες της Κούβας και της καταδίκης της καταστολής:

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (με πρωτοβουλία των ομάδων, Λαϊκό Κόμμα, Ακροδεξιά (Μελόνι- Ευρωσκεπτικιστές) και Renew Europe υιοθέτησε σκληρό ψήφισμα. Ζητά τη λήψη στοχευμένων κυρώσεων κατά του Προέδρου Κανέλ και της στρατιωτικής ηγεσίας «λόγω της συνεχιζόμενης πολιτικής καταστολής». Επιπλέον ζητούν την αναστολή της Συμφωνίας Πολιτικού Διαλόγου και Συνεργασίας ΕΕ-Κούβας, εάν το καθεστώς δεν παρουσιάσει άμεσα έναν «οδικό χάρτη» για τη δημοκρατική μετάβαση και απελευθέρωση όλων των πολιτικών κρατουμένων.

Από την άλλη πλευρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το πενιχρό ποσό των 2 εκατομμυρίων για την αντιμετώπιση των άμεσων ανθρωπιστικών αναγκών.

Διεθνείς οργανισμοί και χώρες, όπως η Ισπανία, έχουν ξεκινήσει την αποστολή επείγουσας ανθρωπιστικής βοήθειας (τρόφιμα, φάρμακα και είδη πρώτης ανάγκης).

Ιδιαίτερη σημασία είχε η κοινή παρέμβαση Ισπανίας, Μεξικού και Βραζιλίας που εξέφρασαν βαθιά ανησυχία για την ανθρωπιστική κρίση και ζητούν να αποφεύγονται μονομερείς ενέργειες, όπως ο αποκλεισμός των ΗΠΑ που επιδεινώνουν τη ζωή των πολιτών αντί να συμβάλλουν στην επίλυση των προβλημάτων.

Διαβάστε: Μαρτυρία για την Κούβα στο tvxs / H χώρα επιβιώνει μέσω της εφευρετικότητας και της αλληλεγγύης

Γελοίες δικαιολογίες των ΗΠΑ

Μόλις λίγες ώρες αφότου οι αμερικανικές ειδικές δυνάμεις άρπαξαν τον Μαδούρο ο Τραμπ δήλωσε ότι η Κούβα είναι η επόμενη που «θα πέσει». Δικαιολόγησε τα μέτρα που ανακοίνωσε με το γελοίο επιχείρημα ότι η Κούβα αποτελεί κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, επειδή υποτίθεται ότι υποστηρίζει ομάδες που η κυβέρνησή του θεωρεί μονομερώς τρομοκρατικές.

Η Ουάσιγκτον ανέβασε ακόμη περισσότερο την πίεση στη χώρα ανακοινώνοντας την άσκηση δίωξης στον πρώην πρόεδρο Ραούλ Κάστρο, 94 ετών, κατηγορώντας τον για «φόνο» Αμερικανών το 1996!

Τώρα σταθμίζουν τις επιλογές τους. Μία από αυτές είναι η χρήση στρατιωτικής βίας. Κατασκοπευτικά drones πετούν πάνω από την Κούβα. Στις 20 Μαΐου, το αεροπλανοφόρο Νίμιτς έφτασε στην Καραϊβική. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο διεμήνυσε ότι οι πιθανότητες για μια ειρηνική συμφωνία «δεν είναι υψηλές» και ότι η Κούβα δεν μπορεί να διορθωθεί με το υπάρχον πολιτικό σύστημα. Όταν ρωτήθηκε αν η Αμερική θα χρησιμοποιήσει βία για να αλλάξει το καθεστώς, είπε ότι ο κ. Τραμπ θα κάνει «ό,τι χρειαστεί». Και ο διευθυντής της CIA απαίτησε από την Αβάνα λίστα απαιτήσεων.

Ψάχνουν για ένα πολεμικό «success story»

Ο Τραμπ απειλεί λέγοντας ότι μπορεί να κάνει «ό,τι» θέλει και ότι μπορεί να έχει «την τιμή να καταλάβει την Κούβα», να την «απελευθερώσει». Η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει καταφέρει να παρουσιάσει τις «επιτυχίες» που θα ήθελε στη Γροιλανδία, στο Ιράν, στην Ουκρανία ή στη Γάζα και αναζητά μια εύκολη και συμβολική επιτυχία, πολύ περισσότερο λόγω γεωγραφικής εγγύτητας αλλά και ιστορικού φορτίου της Κούβας.

Η κυβέρνηση της Κούβας έχει προχωρήσει σε κινητοποίηση του στρατού και της πολιτικής άμυνας, προετοιμαζόμενη για ενδεχόμενη στρατιωτική επέμβαση προβάλλοντας την αποφασιστικότητά της να αντισταθεί σε οποιαδήποτε επέμβαση.

Αμερικανική επίθεση θα διακινδύνευε πολύ μεγαλύτερη αντίσταση και πιθανές απώλειες για τις ΗΠΑ από το αστραπιαίο χτύπημα των Αμερικανών εναντίον του Μαδούρο, αλλά τα μέτρα ασφαλείας γύρω από τον Κάστρο είναι πιθανό να είναι εξαιρετικά αυστηρά.

Ο στρατός της Κούβας έχει έλλειψη πόρων, με συχνά απαρχαιωμένο εξοπλισμό. Αλλά θα μπορούσε να προκαλέσει απώλειες στις αμερικανικές δυνάμεις. Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι μια ενδεχόμενη επέμβαση δύσκολα θα εξελισσόταν σε μια απλή ή αναίμακτη επιχείρηση.

Οι Κουβανοί στηρίζονται στο αμυντικό δόγμα που βασίζεται στη συμμετοχή του πληθυσμού σε περίπτωση ξένης εισβολής. Αυτό θα προκαλούσε απώλειες στις ΗΠΑ, αλλά και θα οδηγούσαν σε δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες, Κουβανοί να χάσουν τη ζωή τους.

Η υποταγή της Κούβας θα εδραίωνε το «Δόγμα Ντόνρο» (νεο-ιμπεριαλιστική σύμπτυξη δογμάτων Μονρόε και Τραμπ), την προσπάθεια των ΗΠΑ δημιουργίας ζώνης υποταγής στις στρατηγικές επιδιώξεις των ΗΠΑ, όλης της Λατινικής Αμερικής και Καραϊβικής, υπακούοντας. Η Κούβα βέβαια προηγείται αφού ιστορικά από την εποχή Μπατίστα, αποτελούσε το πορνείο και χώρο ελεύθερου τζόγου των ΗΠΑ!

Διαβάστε: Κούβα / Η εμμονή του Τραμπ, η νεοαποικιοκρατική αντίληψη και η κληρονομιά του Φιντέλ

Να σταματήσει και ο «ιατρικός διεθνισμός» της Κούβας

Οι ΗΠΑ έχουν εντείνει τις πιέσεις τους για τον τερματισμό του προγράμματος των κουβανικών ιατρικών αποστολών, που χαρακτήρισαν ως μορφή «καταναγκαστικής εργασίας» και «εμπορίας ανθρώπων»! Οι παρεμβάσεις τους περιλαμβάνουν διπλωματικές πιέσεις έως επιβολή αυστηρών κυρώσεων, όπως ταξιδιωτικούς περιορισμούς και ανάκληση βίζας σε κυβερνητικούς αξιωματούχους χωρών της Λατινικής Αμερικής και Αφρικής που συνεργάζονται με Κουβανούς γιατρούς.

Από την άλλη πλευρά, πολλές κυβερνήσεις και διεθνείς οργανώσεις, όπως ο ΠΟΥ, επισημαίνουν ότι οι κουβανικές ιατρικές αποστολές έχουν καλύψει κρίσιμα κενά στα συστήματα υγείας που αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες και φτωχές περιοχές.

Οι αμερικανικές κυρώσεις κατά των κουβανικών ιατρικών αποστολών προκαλούν σοβαρή αποσταθεροποίηση, τόσο στα συστήματα υγείας των αναπτυσσόμενων χωρών, όσο και στην ίδια την οικονομία της Κούβας. Το πρόγραμμα ιατρικής διπλωματίας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πηγές εσόδων για την κουβανική κυβέρνηση, που μαζί με τον τουρισμό -που πια δεν υπάρχει- αποτελεί μία από τις βασικότερες πηγές συναλλάγματος.

Οι απειλές οδήγησαν αρκετές χώρες (Γουατεμάλα, Βραζιλία, Τζαμάικα, Μπαχάμες, Γουιάνα, Παραγουάη) στον τερματισμό της μακροχρόνιας χρήσης Κουβανών γιατρών και αντιμετωπίζουν πλέον υγειονομικό χάος.

Όμως δεν σταμάτησαν σ’ αυτή την Ήπειρο. Έβαλαν χέρι και στην Ευρώπη και συγκεκριμένα στην Καλαβρία. Από το 2022 εκατοντάδες Κουβανοί γιατροί εργάζονται στα νοσοκομεία της, αποτρέποντας την κατάρρευση του συστήματος. Παρά τις πιέσεις των ΗΠΑ, ο περιφερειάρχης Καλαβρίας αρνήθηκε να απολύσει τους 400 Κουβανούς γιατρούς δηλώνοντας ότι η παρουσία τους παραμένει απολύτως απαραίτητη για τη λειτουργία των μονάδων υγείας.

Όμως ενώ αρχικά υπήρχε πρόθεση να αυξηθούν οι Κουβανοί γιατροί σε 1.000 η αμερικανική πίεση οδήγησε στο «πάγωμα» των σχεδίων και στράφηκαν στην αναζήτηση προσωπικού από άλλες χώρες.

Το θέμα έχει λάβει διεθνείς διαστάσεις, προκαλώντας και αντιδράσεις από χιλιάδες επαγγελματίες υγείας στην Ιταλία που υπογράφουν ανοιχτές επιστολές υπέρ της συνέχισης της ιατρικής συνεργασίας…

Το μήνυμα είναι: Διεθνής Αλληλεγγύη- Διεθνής Κινητοποίηση.

• Ο τίτλος του άρθρου προέρχεται από ομιλία στο 5ο Διεθνές Φεστιβάλ Μίκη Θεοδωράκη στη Ζάτουνα για την Κούβα 21 Ιουνίου 2026