Από το 1962 που ξεκίνησε το πλήρες αμερικανικό εμπάργκο κατά της Κούβας, η χώρα πιέζεται, αλλά και δείχνει μια αξιοθαύμαστη αντοχή στις αμερικανικές κυρώσεις. Κυρώσεις που προκαλούν βέβαια τεράστιες δυσκολίες στην εύρυθμη λειτουργία του κρατικού μηχανισμού της χώρας και υποβάλλουν σε αναίτιες στερήσεις τους Κουβανούς και τις Κουβανές στην καθημερινότητά τους.

Επιπρόσθετα, τους τελευταίους μήνες η χώρα ασφυκτιά κάτω από ενεργειακές κυρώσεις της αμερικανικής κυβέρνησης που δεν επιτρέπει την εισαγωγή πετρελαίου στο νησί. Τα ενεργειακά αποθέματα της χώρας είναι περιορισμένα και αυτό ακριβώς υποχρεώνει την κουβανική κυβέρνηση, από την μια μεριά, να επιταχύνει και να διευρύνει διαδικασίες παραγωγής ενέργειας από εναλλακτικές πηγές, όπως τα φωτοβολταϊκά, και από την άλλη, να πάρει μια σειρά από μέτρα μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας και καυσίμων.

Δρομολόγια υπεραστικών λεωφορείων είτε έχουν καταργηθεί, είτε έχουν περιοριστεί στο ελάχιστο. Τα αστικά λεωφορεία στις πόλεις -της Αβάνας συμπεριλαμβανομένης- έχουν σταματήσει τα δρομολόγιά τους. Κρατικές υπηρεσίες -όπως αυτή της έκδοσης ταυτοτήτων- έχουν αναστείλει την λειτουργία τους. Αρκετά ξενοδοχεία, πανσιόν και εστιατόρια – κρατικά και μη- έχουν κλείσει προσωρινά.

Στα πανεπιστήμια ολόκληρης της χώρας -και στο Universidad Central “Marta Abreu” de Las Villas όπου εργάζομαι φέτος- από τα μέσα Φλεβάρη, εφαρμόζουμε μοντέλα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Διακοπές ρεύματος γίνονται καθημερινά, σε όλη σχεδόν την επικράτεια της χώρας, σε διαφορετικές χρονικές ζώνες και με διαφορετική χρονική διάρκεια, αλλά φροντίζοντας παράλληλα ώστε νοσοκομεία, δομές υγείας και κρίσιμοι τομείς να έχουν αδιάλειπτα ηλεκτρική ενέργεια.

Όμως παρά τις επί δεκαετίες δυσκολίες και την επιπρόσθετη ενεργειακή ασφυξία της τελευταίας αυτής περιόδου, που ανάμεσα στα άλλα δημιουργεί αδυναμία μετάβασης μεγάλου μέρους των εργαζομένων στις θέσεις εργασίας τους, η ζωή στην Κούβα συνεχίζεται με επινοητικότητα, δημιουργικότητα και κυρίως με ψυχική αντοχή, συλλογικό αίσθημα και κοινωνική αλληλεγγύη.

Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες, στους τόπους κατοικίας τους, οργανωμένα αναλαμβάνουν βοηθητικό έργο σε τοπικές δημόσιες κρατικές δομές, για παράδειγμα, αναλαμβάνουν επικουρικό έργο σε σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Εκατοντάδες πολίτες που διέθεταν φωτοβολταϊκά, τα παραχώρησαν στο κράτος ώστε αυτό να μπορέσει να καλύψει ενεργειακές ανάγκες ευαίσθητων κρατικών δομών. Η έλλειψη γκαζιού επίσης, βασικού τρόπου μαγειρέματος στην Κούβα, έχει στρέψει τους πολίτες στη χρήση κάρβουνων και η διαδικασία του μαγειρέματος έχει μεταφερθεί στο δρόμο, έτσι ώστε να μπορούν να μαγειρέψουν και όσοι από τους γείτονες δεν διαθέτουν κάρβουνα.

Τα περισσότερα οχήματα που κυκλοφορούν σήμερα στους δρόμους της Σάντα Κλάρα είναι ηλεκτρικά δίκυκλα ή τρίκυκλα και άμαξες με άλογο. Τα τρίκυκλα και οι άμαξες λειτουργούν ως συλλογικά μέσα μεταφοράς εξυπηρετώντας τον κόσμο στις μετακινήσεις του. Η κεντρική πλατεία της Σάντα Κλάρα κάθε μέρα σφύζει από ζωή.

• Διαβάστε επίσης: Ιστορίες καλοσύνης / #Cubanoestásola – Η Κούβα δεν είναι μόνη!

Πριν από λίγες μέρες, ολόκληρη η πλατεία είχε μετατραπεί σε έναν τεράστιο παιδότοπο. Δεκάδες παιδιά πλημμύρισαν την πλατεία, συμμετέχοντας σε διάφορα μουσικά, χορευτικά και αθλητικά δρώμενα, με ιδιαίτερα αξιοσημείωτη την ισότιμη συμμετοχή παιδιών με αναπηρικά καροτσάκια και πατερίτσες σε παιγνίδι με μπάλα, δείχνοντας τι πραγματικά σημαίνει συμπερίληψη στο νησί της αλληλεγγύης.

Στις αρχές της εβδομάδας, εργαζόμενοι, φοιτητές και διδάσκοντες του πανεπιστημίου μου -του Πρύτανη συμπεριλαμβανομένου- που ζούμε στην Σάντα Κλάρα, πήγαμε στο νοσοκομείο “Celestino Hernández” για να αναπληρώσουμε το έργο των καθαριστών και καθαριστριών που δεν μένουν στην πόλη και λόγω της ακινησίας των μαζικών μέσων μεταφοράς δεν μπορούν να προσέλθουν στην εργασία τους.

Η εικόνα καθηγητών πανεπιστημίου, με την σκούπα στο χέρι, να καθαρίζουν το νοσοκομείο της πόλης όπου ζουν, είναι μια εικόνα που δεν μπορεί να την δει κάποιος στο δυτικό κόσμο. Η εικόνα αυτή, πέρα από την εντυπωσιακή απουσία υπεροψίας από την πλευρά των Κουβανών καθηγητών πανεπιστημίου που ξεκάθαρα δηλώνει, αναδεικνύει επίσης το πόσο διαφορετικά πλαισιώνονται έννοιες, όπως η κοινωφελής εργασία, εδώ και στο δυτικό κόσμο. Εδώ, η κοινωφελής εργασία θεωρείται ως αυτονόητη κοινωνική υποχρέωση και συνεισφορά. Στο δυτικό κόσμο -της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης- η κοινωφελής εργασία συνιστά ποινή, επιβάλλεται από δικαστήρια και αποτελεί εναλλακτική τιμωρητική μορφή.

Ζώντας ήδη πέντε μήνες στην πόλη που έγινε η τελευταία και κρίσιμη μάχη για την νίκη της κουβανικής επανάστασης, καθημερινά βλέπω ξεκάθαρα μπροστά μου γιατί αυτός ο λαός επί τόσες δεκαετίες αντέχει στις αμερικανικές κυρώσεις. Εδώ, η συλλογική συνείδηση είναι παρούσα παντού, το πρόταγμα του συλλογικού έναντι του ατομικού είναι οφθαλμοφανές, το «εμείς» είναι πάνω από το «εγώ». Με αυτήν την αξιοζήλευτη συλλογική κουλτούρα και νοοτροπία, η κοινωνική συνοχή καθημερινά σφυρηλατείται, χαλυβδώνεται, καθίσταται αρραγής.

Και αυτή η μεγάλη κοινωνική συνοχή, αυτή η τεράστια ζεστή αγκαλιά που χωράει μέσα της όλους και όλες εδώ, είναι το κλειδί για την συνέχιση της πορείας της Κούβας στο δρόμο που η ίδια έχει επιλέξει.

Η Κούβα εξακολουθεί να μας διδάσκει μαθήματα αλτρουισμού, αξιοπρέπειας, αλληλεγγύης. Χρωστάμε πολλά στο νησί του Φιντέλ και του Τσε. Αλλά πάνω από όλα, ειδικά αυτούς τους δύσκολους για αυτήν καιρούς, χρωστάμε το να δείξουμε και εμείς έμπρακτα την αλληλεγγύη μας στη χώρα. Οι πρωτοβουλίες του Πολιτιστικού Συλλόγου “Χοσέ Μαρτί” και του Ελληνοκουβανικού Συνδέσμου “Venceremos” και της Πρωτοβουλίας “Η Κούβα δεν είναι μόνη”, που ήδη τρέχουν χρειάζονται την στήριξη όσων η μισή καρδία στη Κούβα βρίσκεται.

*Ανάρτηση στο Facebook, του Τάκη Πολίτη, καθηγητή στο πανεπιστήμιο Μάρτα Αμπράου στη Σάντα Κλάρα.