Η πρόσφατη απόφαση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ευάγγελου Μπακέλα να μην ανοίξει την έρευνα για τις υποκλοπές αποτελεί την τρίτη φορά το σκάνδαλο εξορίζεται στο δικαστικό αρχείο και στην σοφία των ποντικών.

Η πρώτη ήταν τον Ιούλιο του 2024, όταν ο αντεισαγγελέας Αχιλλέας Ζήσης δεν εξέτασε κρίσιμους μάρτυρες.

Η δεύτερη ήταν τον Απρίλιο 2025, όταν παρά την απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών που καταδίκασε τους διακινητές του Predator και άνοιξε τον δρόμο για διερεύνηση ακόμα και για κατασκοπία, ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Τζαβέλλας αποφάσισε ότι δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για να επισκεφτεί το αρχείο.

Στο πρόσφατο βιβλίο μου «Το Κράτος των Δικαστών» υποστήριξα ότι αυτό το «κράτος» αποτελεί την συνεχή και προκλητική κατάχρηση της αρμοδιότητας ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων και την μόνιμη υποστήριξη πολιτικών που υποστηρίζουν την κυβέρνηση και το μεγάλο κεφάλαιο.

Το δίκαιο επιβάλλεται επί της πολιτικής εξουσίας, οι δικαστές επί των πολιτικών, τα δικαστήρια γίνονται αποφασιστικός πολιτικός παράγοντας. Αλλά υπάρχει μια σημαντική διαφορά αν συγκρίνουμε την διακυβέρνηση 2015-2019 με την σημερινή. Στην πρώτη περίοδο κρίθηκαν συνταγματικά τα δύο πρώτα μνημόνια, αλλά όχι μέρη του τρίτου (ΣτΕ/2012). Αντισυνταγματική η διάταξη που δίνει την Ελληνική ιθαγένεια σε μετανάστες δεύτερης γενιάς, παιδιά νόμιμων μεταναστών (ΣτΕ 460/2013).

• Διαβάστε: Η άποψή μας / Η επιστολή του δικαστικού στο Tvxs τώρα δικαιώνεται

Αντισυμβατικός ο «νόμος Παππά». Αντισυνταγματικό να εκλέγουν οι εκπαιδευτικοί τον διευθυντή του σχολείου τους. Αντισυνταγματικό το μάθημα Θρησκευτικών για όλους τους μαθητές ανεξάρτητα από την θρησκεία τους στα σχολεία. Αντισυνταγματική η πρακτική του Δημοσίου να παρατείνει την δυνατότητα φορολογικού ελέγχου προσώπων που εμπλέκονται στις λίστες φοροδιαφυγής. Η μη καταβολή δεδουλευμένων, ακόμη και μακροχρόνια, από εργοδότες δεν αποτελεί βλαπτική μεταβολή της συμβατικής σχέσης (Άρειος Πάγος, 2017).

Στην πρώτη περίοδο, οι «ανεξάρτητοι» άρχοντες, τραπεζίτες και δικαστές, το Συμβούλιο Επικρατείας και ο Άρειος Πάγος, έγιναν η πιο αποτελεσματική αντιπολίτευση. Τα ανώτατα δικαστήρια ήταν ηγέτες της αντιπολίτευσης τότε, χειροκροτητές και συμπολίτευση σήμερα. Πως μπορεί να εξηγηθεί αυτή η διαφορά; γιατί δεν είναι γενικότερα γνωστή; Ευθύνεται μια σειρά ιδεολογημάτων και μύθων που αποκρύπτουν και ωραιοποιούν την λειτουργία του δικαίου.

Μύθος 1. Το δίκαιο μιλάει μόνο του, οι δικαστές είναι «φερέφωνα του νόμου», σαν κουκλοπαίχτης το δίκαιο τους δίνει την ορθή απόφαση απάντηση.

Μύθος 2. Η «αντικειμενικότητα» του δικαίου απαιτεί την δικαστική «ουδετερότητα» των δικαστών, δλδ τον αποκλεισμό μη νομικών ιδεολογικών, πολιτικών και ηθικών προτιμήσεων από την διαδικασια της απόφασης. Αλλά σε υποθέσεις με πολιτικό επίδικο, εκεί που αλλάζει την ισορροπια των πολιτικών ή κοινωνικών δυνάμεων, η ουδετερότητα των δικαστών είναι αδύνατη. Ας δούμε για παράδειγμα την απόφαση του ΣΤΕ για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.

• Διαβάστε: Ζαχαρίας Κεσσές / 7 ερωτήματα για τους εισαγγελείς

Τα άρθρα 16.5 και 8 του Συντάγματος είναι σαφή; «H ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση.

H σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται.» Δεν υπάρχει λεξική ασάφεια, δεν σηκώνει δύο ερμηνείες, δεν χρειάζεται καμία ερμηνευτική προσπάθεια. Αν βάλεις τις 16 κρίσιμες λέξεις του Συντάγματος δίπλα στον νόμο της κυβέρνησης το συμπέρασμα είναι αναπόφευκτο: ο νόμος είναι αντισυνταγματικός.

Εδώ καταρρίπτεται ο τρίτος Μύθος. Η διάκριση της εκτελεστικής από την δικαστική εξουσία και η ανεξαρτησία των δικαστών. Η διάκριση νομοθετικής και δικαστικής εξουσίας σημαίνει ότι η κυβέρνηση δεν πρέπει να παρεμβαίνει ή να επηρεάζει δικαστικές αποφάσεις ενώ οι δικαστές δεν πρέπει να επικρίνουν δημόσια την κυβέρνηση ή τα κόμματα. Αλλά υπάρχει μια άλλη ουσιαστική παραβίαση της διάκρισης των εξουσιών.

Οι κρίσιμες δικαστικές αποφάσεις με πολιτικό επίδικο υποκαθιστούν την νομοθετική εξουσία που ανήκει τυπικά στην Βουλή και ουσιαστικά στην κυβέρνηση.

• Διαβάστε: Κεσσές για Άρειο Πάγο / Ερμηνευτικές ακροβασίες για να αποφευχθεί κάθε έλεγχος των νέων στοιχείων

Οι δικαστές συστηματικά νομοθετούν υπό το πρόσχημα ότι ερμηνεύουν τον νόμο. Αλλά σε αντίθεση με τις άλλες εξουσίες δεν υποβάλλονται σε ουσιαστικό έλεγχο, δημοκρατικό, ή κοινοβουλευτικό και απορρίπτουν συνήθως και την επιστημονική κριτική.

Στις πολιτικά αμφισβητούμενες υποθέσεις το δικαστήριο δεν ερμηνεύει έναν προϋπάρχοντα κανόνα, παρότι εμφανίζεται ως τέτοια.

Η ίδια η απόφαση δημιουργεί τον κανόνα της και αλλάζει τον συσχετισμό δύναμης. Αλλά οι δικαστές έχουν περιχαρακώσει την εξουσία τους και αποθαρρύνουν την κριτική ενώ οι κατεστημένοι σχολιαστές πανηγύριζαν τις δικαστικές ήττες του ΣΥΡΙΖΑ τώρα τις νίκες του Μητσοτάκη.

Μύθος τέταρτος. Η προβληματική κατάσταση θα θεραπευθεί, αν δεν διορίζει η κυβέρνηση την δικαστική ηγεσία. Αλλά η βολική αυτή λύση είναι επιφανειακή και μερική.

Η αλλαγή του τρόπου επιλογής της ηγεσίας ελάχιστα θα βελτιώσει την απονομή δικαιοσύνης. Αυτό γίνεται ολοφάνερο αν ανατρέξουμε πάλι στο τεράστιο εργαστήρι, την σύγκριση της διακυβέρνησης 2015-2019 με αυτή του Μητσοτάκη.

Η τότε κυβέρνηση διόρισε την ηγεσία των δικαστηρίων. Αλλά η αντιπολιτευτική τους διάθεση ουδόλως αναχαιτίσθηκε.

Οι ισχυρισμοί περί αντικειμενικότητα του δικαίου, περί ουδετερότητας των δικαστών και διάκρισης εξουσιών δεν είναι ούτε ψέμα ούτε απάτη αλλά νομιμοποιητικοί μύθοι. Αποτελούν τις «ιερές» ιστορίες του παρόντος: συνθέτουν τις αντιθέσεις, αποκαλύπτουν «αυτονόητες» αλήθειες στους «πιστούς» τους, που τους επιτρέπουν να βλέπουν τον κόσμο συνεκτικά από τη σκοπιά των συμφερόντων ή της ιδεολογίας τους, και προφανείς παρανοήσεις στους αντιπάλους.

Αλλά οι μονόπαντες αποφάσεις δεν οφείλονται αποκλειστικά οι μόνο στην ιδεολογία των δικαστών. Οι δομική οργάνωση και θεμελιακές αξίες του δικαίου τις προετοιμάζουν.

Όταν τα δικαστήρια βγάζουν τις απεργίες παράνομες, όταν ο Άρειος Πάγος αποφάσισε ότι η μακροχρόνια μη πληρωμή δεδουλευμένων δεν αποτελεί βλαπτική μεταβολή της εργασιακής σύμβασης ή ότι τα «κοράκια», οι εταιρείες διαχείρισης δανείων, μπορούν να επισπεύδουν πλειστηριασμούς για λογαριασμό funds και τραπεζών ή ότι οι τραπεζίτες δεν διώκονται αυτεπάγγελτα για το αδίκημα της απιστίας αλλά μόνο μετά από έγκληση που θα υποβάλλουν οι διοικήσεις των Τραπεζών, οι δικαστές ακολουθούν υπαρκτά επιχειρήματα υπέρ του κεφαλαίου που αναδύονται αβίαστα μέσα από τις θεμέλια του δικαίου.

• Διαβάστε: Απολογισμός / Oι μεγάλες αποκαλύψεις του Tvxs για το σκάνδαλο των υποκλοπών

Αν οι εισαγγελείς αρχειοθετούν τις υποθέσεις των υποκλοπών που έχουν συνταράξει την κοινωνία και το πολιτικό σύστημα δεν εξυπηρετούν απλά τον Μητσοτάκη που τους διόρισε στις ανώτατες δικαστικές θέσεις. Αν οι δικαστές συμφωνούν ιδεολογικά οι αποφάσεις τους φαίνονται πιο πειστικές στους φίλους της κυβέρνησης.

Ο τύπος χωρίς ουσία, η θεσμική υποκρισία, το χάσμα μεταξύ επίφασης και περιεχόμενου χαρακτηρίζουν το κράτος των δικαστών στην Ελλάδα. Οι αποφάσεις του Άρειου Πάγου και του ΣΤΕ αποκαλύπτουν κάτι που ξέρουν οι νομικοί παρ’ ότι δεν το παραδέχεται η νομική ιδεολογία: τα ανώτερα δικαστήρια εξαρτώνται από την πολιτική, αποφασίζουν πολιτικά, ενεργούν πολιτικά.

Οι δικαστές μας υπενθυμίζουν διαρκώς ότι το δόγμα “νόμος και τάξη” σημαίνει κάτι πολύ απλό και φιλελεύθερο, νόμος, δημόσια και κοινωνική τάξη. Ανέκαθεν η δικαιοσύνη με τα δεμένα μάτια έριχνε κρυφές ματιές επιθυμίας προς τους χρηματιστές, τους πλούσιους, τις εξουσίες.

Έτσι οι νομικοί γίνονται από συνείδηση της κοινωνίας τεχνοκράτες της κοινωνικής παρακμής και φρουροί της εξουσίας. Γιατί ένα δίκαιο χωρίς δικαιοσύνη είναι άδειο πουκάμισο ούτε πείθει ούτε εμπνέει απλά καταστέλλει. Λέγεται σ αυτό τον κόσμο έχουμε δίκαιο, για δικαιοσύνη στον άλλο. Σ’ αυτή την κυνική άποψη έχουν υποχρέωση να αντισταθούν οι νομικοί.