Στις 10 Οκτωβρίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας. Η μέρα αυτή έχει ακόμα μεγαλύτερη σημασία για τη χώρα, μιας και έρχεται στον απόηχο της πολύκροτης υπόθεσης της τοποθέτησης της ΝΔ και του ΕΛΚ στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σχετικά με τα «δικαιώματα των εργοδοτών».

Η πλήρης κάλυψη που παρείχε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης στην ευρωβουλεύτρια της ΝΔ, που εξέφρασε αυτή τη φράση,  ήταν σαφής. Δεν ήταν «παρεξήγηση» ή άστοχη φράση της ευρωβουλεύτριας. Δεν ήταν λάθος. Ήταν πολιτική θέση. Και είναι η γραμμή της Νέας Δημοκρατίας στα εργασιακά.

Ο κ. Μαρινάκης όχι μόνο υπερασπίστηκε την τοποθέτηση περί εργοδοτών που μπορεί να «εκβιάζονται» από εργαζόμενους, αλλά προχώρησε και ένα βήμα παραπέρα, εξηγώντας ο ίδιος την κυβερνητική αντίληψη: «βασική μας προτεραιότητα είναι η στήριξη των εργαζόμενων, αλλά και ο σεβασμός και στους εργοδότες», προσθέτοντας ότι η κυβέρνηση θέλει με την πολιτική της «να στηρίζει και τους εργοδότες».

Πρέπει να είμαστε σαφείς. Το ζήτημα, δεν είναι μόνο τι ειπώθηκε – διότι ειπώθηκε. Είναι κυρίως τι τροπολογίες κατατέθηκαν.

Η στάση της  ΝΔ και του ΕΛΚ, είχε ήδη αποτυπωθεί στην Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κατά τη σύνταξη της έκθεσης για τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στην εργασία, κατέθεσε τροπολογία που επιχειρούσε να αντικαταστήσει την πρόβλεψη για αντιστροφή ή ελάφρυνση του βάρους απόδειξης υπέρ των εργαζομένων με μια πολύ ασθενέστερη αναφορά σε απλή «διευκόλυνση» της απόδειξης. Και προσέθετε ρητά την ανάγκη διασφάλισης της «ασφάλειας δικαίου για τους εργοδότες» και αποτροπής «καταχρηστικών ή αβάσιμων αξιώσεων». Παράλληλα, κατέθεσε τροπολογίες που επιχειρούσαν την αφαίρεση αναφορών σε νομοθετικές και δεσμευτικές πρωτοβουλίες.

Και για να είμαστε δίκαιοι, κατέθεσε και τροπολογίες που ζητούσαν τη διασφάλιση της ψυχικής υγείας των εργαζομένων και την προστασία τους, τροπολογίες που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν έως και προοδευτικές. Έλα όμως που χωρίς δεσμευτικές νομοθετικές πρωτοβουλίες, δεν αποτελούν παρά ευχολόγιο…

Η ίδια γραμμή συνεχίστηκε στην Ολομέλεια. Με χωριστές ψηφοφορίες που ζήτησε το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και με τη στήριξη των ευρωβουλευτών της ΝΔ, αφαιρέθηκαν από την έκθεση οι σαφείς αναφορές σε «νομοθετικό», «νομικά δεσμευτικό» και «δεσμευτικό» πλαίσιο, ενώ δεν εγκρίθηκαν το νομικό τεκμήριο και η αντιστροφή του βάρους απόδειξης για τους εργαζόμενους.

Αυτό έχει πραγματικές συνέπειες για τους εργαζόμενους. Όταν ένας εργαζόμενος υφίσταται ψυχοκοινωνική βλάβη λόγω των συνθηκών εργασίας του, το βάρος της απόδειξης παραμένει πρωτίστως στον ίδιο. Και όταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στέλνει μήνυμα στην Επιτροπή για την ανάγκη αντιμετώπισης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων, από το κείμενο έχουν αφαιρεθεί ακριβώς οι λέξεις που έκαναν αυτό το μήνυμα σαφέστερα νομοθετικό και δεσμευτικό.

Όμως το ζήτημα δεν σταματά στους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους. Η εικόνα αφορά συνολικά την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία στην Ελλάδα. Μετά τη Βιολάντα και τον Ασπρόπυργο, ένας εργαζόμενος έχασε τη ζωή του μετά το εργατικό δυστύχημα στις εγκαταστάσεις της Motor Oil και ένας ακόμη παραμένει σοβαρά τραυματισμένος. Μάλιστα, οι εργασίες στη Motor Oil πραγματοποιούνταν από εξωτερικό συνεργείο, επαναφέροντας με τον πιο τραγικό τρόπο το ζήτημα της υπεργολαβίας. Πρόκειται για νέο δουλεμπόριο, χωρίς ελέγχους και Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας χωρίς λογοδοσία.

Και τα τελευταία στοιχεία του EU-OSHA δείχνουν ότι δεν μιλάμε για μεμονωμένα περιστατικά. Στην Ελλάδα, το ποσοστό των επιχειρήσεων που δήλωσαν ότι είχαν δεχθεί έλεγχο από την Επιθεώρηση Εργασίας μειώθηκε από 56% το 2019 σε 39% το 2024, ενώ στο 73% των επιχειρήσεων δεν υπάρχει καμία μορφή εκπροσώπησης των εργαζομένων για θέματα Υγείας και Ασφάλειας – πρόκειται για τη χειρότερη επίδοση μεταξύ των 30 χωρών που εξετάστηκαν. Λιγότεροι έλεγχοι, ελάχιστη συμμετοχή των εργαζομένων, μεγαλύτερη ανασφάλεια στους χώρους δουλειάς και εκατοντάδες νεκροί εργαζόμενοι.

Όταν η χώρα κατρακυλά σε βασικούς δείκτες Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία και εργαζόμενοι συνεχίζουν να χάνουν τη ζωή τους στη δουλειά, το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος προστατεύει τον εργαζόμενο. Και με ποιους ελέγχους, ποιες υποχρεώσεις και ποιες κυρώσεις.

Γι’ αυτό η κυβερνητική κάλυψη προς την ευρωβουλεύτρια της ΝΔ έχει πολιτική σημασία. Επιβεβαιώνει ότι δεν επρόκειτο για προσωπική παραφωνία μιας ευρωβουλεύτριας. Η τοποθέτηση στην Ολομέλεια, οι τροπολογίες στην EMPL, η στάση του ΕΛΚ και των ευρωβουλευτών της ΝΔ στην ψηφοφορία και, τώρα, η δημόσια υπεράσπισή της στάσης αυτής από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο αποκαλύπτουν  μια συνεπή πολιτική επιλογή. Την προστασία της εργοδοσίας αντί των εργαζομένων.

Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι στην εργασία δεν είναι ζήτημα «ισορροπίας» ανάμεσα στον ισχυρό και τον αδύναμο της εργασιακής σχέσης. Είναι ζήτημα υγείας, ασφάλειας και εργασιακών δικαιωμάτων. Χρειαζόμαστε ευρωπαϊκούς κανόνες που να είναι πραγματικά δεσμευτικοί, ουσιαστικές υποχρεώσεις πρόληψης για τους εργοδότες και αποτελεσματικά νομικά εργαλεία για τους εργαζόμενους.

Και το ίδιο ισχύει για κάθε διάσταση της Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία: ισχυρή Επιθεώρηση Εργασίας που υπάγεται στο Υπουργείο Εργασίας, ουσιαστικοί έλεγχοι, σαφής απόδοση ευθύνης σε όλα τα επίπεδα της υπεργολαβίας, συντονισμός των μέτρων πρόληψης μεταξύ κύριας επιχείρησης και εργολάβων και πραγματικά αποτρεπτικές κυρώσεις όταν παραβιάζονται οι κανόνες.

Η Νέα Δημοκρατία ακολουθεί πιστά τη γραμμή υπεράσπισης του εργοδότη. Όχι όμως του μικρομεσαίου. Αλλιώς θα ενδιαφερόταν για εκείνους που εργάζονται νυχθημερόν στην επιχείρησή τους, για να βγει η δουλειά και τα έξοδα. Θα ενδιαφερόταν για τα 3.000 λουκέτα σε φούρνους και αρτοποιεία, για το ενεργειακό βάρος που τους έχει επιβάλει από ψηλά. Αυτός είναι ο πραγματικός εκβιασμός για αυτούς τους ανθρώπους.

Εμείς θα συνεχίσουμε να βρισκόμαστε έμπρακτα και ουσιαστικά στο πλευρό των εργαζομένων και να υπερασπιζόμαστε τα δικαιώματά τους.

Γιατί δεν είναι μόνο η ψυχική υγεία. Η ζωή, η σωματική και η ψυχική υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων είναι αναφαίρετα δικαιώματα. Και δεν διασφαλίζονται με ευχολόγια, αλλά με ουσιαστικές πρωτοβουλίες.