Μια κυβέρνηση μπορεί να βαφτίσει «εθνική συμφωνία» μια προσωρινή έκπτωση. Δεν μπορεί όμως να βαφτίσει ευημερία την οικονομική εξάντληση των νοικοκυριών. Από την 1η Σεπτεμβρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει ως απάντηση στην ακρίβεια την «Εθνική Συμφωνία Μείωσης Τιμών». Η οποία περιλαμβάνει 850 κωδικούς, από 62 προμηθευτές και 10 αλυσίδες σούπερ μάρκετ, με μέση μείωση περίπου 7% σε βασικά προϊόντα , γαλακτοκομικά, κρέας, ζυμαρικά, όσπρια, καθαριστικά και πάνες.Μόνο που υπάρχει ένα θεμελιώδες πρόβλημα ,η ακρίβεια δεν είναι τετράμηνη.

Μια εθελοντική μείωση 7% σε επιλεγμένους κωδικούς δεν διαγράφει τις ανατιμήσεις των προηγούμενων ετών. Και κυρίως δεν αλλάζει τη δομή μιας αγοράς στην οποία ο καταναλωτής έχει ήδη χάσει τεράστιο μέρος της αγοραστικής του δύναμης.Τον Ιούλιο του 2026 ο εθνικός πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,4%, ενώ ο εναρμονισμένος δείκτης στο 2,7%, από 3,9% τον Ιούνιο. Δηλαδή οι τιμές συνεχίζουν να αυξάνονται, απλώς με βραδύτερο ρυθμό. Η λέξη κλειδί είναι αύξηση, όχι «αποκλιμάκωση του κόστους ζωής».Και η κοινωνική εικόνα είναι ακόμη σκληρότερη.

Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης βρίσκεται μόλις στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Το 27,5% του πληθυσμού βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού , το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, μετά τη Βουλγαρία, από 26,9% το 2024.

Το 66,8% των Ελλήνων δήλωσε το 2024 ότι θεωρεί τον εαυτό του φτωχό, έναντι μόλις 17,4% στην ΕΕ. Παράλληλα, σύμφωνα με την έρευνα του ΙΟΒΕ, περίπου 68% των νοικοκυριών δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα, έναντι 19% στην ΕΕ.Τα στοιχεία του πρώτου τριμήνου του 2026 αποκαλύπτουν το πραγματικό μέγεθος της πίεσης.Το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 3,2%, στα 39,13 δισ. ευρώ. Η καταναλωτική δαπάνη, όμως, αυξήθηκε πολύ περισσότερο: 4,7%, φτάνοντας τα 40,4 δισ. ευρώ.Η διαφορά;1,3 δισ. ευρώ.Τόσα περισσότερα ξόδεψαν τα νοικοκυριά από όσα εισέπραξαν μέσα σε ένα μόνο τρίμηνο.Το ποσοστό αποταμίευσης έγινε ακόμη πιο αρνητικό,-3,3%, από -1,8% ένα χρόνο πριν.

• Διαβάστε: Νικόλαος Λιωνής / Η μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα είναι αναγκαία παρέμβαση κατά της ακρίβειας

Αυτό σημαίνει ότι ένα μέρος της κατανάλωσης δεν χρηματοδοτείται πλέον από το τρέχον εισόδημα. Χρηματοδοτείται από αποταμιεύσεις, περιουσιακά στοιχεία ή νέο δανεισμό.Και η εικόνα των δαπανών εξηγεί γιατί.

Η μέση μηνιαία δαπάνη ενός νοικοκυριού ανέρχεται στα 1.725 ευρώ, αυξημένη κατά 3,6%. Από αυτήν, 20,7% κατευθύνεται στα τρόφιμα, 14,4% στη στέγαση και 13,3% στις μεταφορές.Για το φτωχότερο 20% του πληθυσμού, τρόφιμα και στέγαση απορροφούν το συγκλονιστικό 55,9% του οικογενειακού προϋπολογισμού.Και μετά έρχεται η βενζίνη.

Παρά τις εκπτώσεις των διυλιστηρίων 10 λεπτά το λίτρο στην αμόλυβδη και 5 λεπτά στο diesel  και την κρατική επιδότηση 10 λεπτών στο diesel, η αμόλυβδη ξεπέρασε ξανά τα 2,002 ευρώ το λίτρο πανελλαδικά.

Στις Κυκλάδες ξεπερνά τα 2,26 ευρώ, ενώ σε ορισμένα νησιά ξεπερνά ακόμη και τα 2,40 ευρώ.Το diesel αυξήθηκε κατά 12,1% μέσα σε έναν μήνα, από τον Ιούνιο στον Ιούλιο, μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην ΕΕ.Οι διεθνείς τιμές Platts** απορρόφησαν ουσιαστικά τις προσωρινές μειώσεις. Το αποτέλεσμα είναι  η κρατική παρέμβαση να δίνει ανάσα, αλλά η αγορά την ξαναπαίρνει πίσω.Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση της κυβερνητικής πολιτικής.

Η κυβέρνηση αποφεύγει οριζόντιες μειώσεις στον ΦΠΑ και στους ΕΦΚ καυσίμων και προτιμά ελέγχους, εθελοντικές συμφωνίες και επιδοτήσεις.Μόνο που ο ΦΠΑ απέφερε στο πρώτο εξάμηνο 14,6 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 573 εκατ. ευρώ, με βασικό παράγοντα τις υψηλότερες τιμές.Δηλαδή όσο ακριβαίνει το ράφι, αυξάνεται και ο φόρος που ενσωματώνεται στην τελική τιμή.Στους ΕΦΚ, αντίθετα, εμφανίζεται υστέρηση 233 εκατ. ευρώ. Οι ΕΦΚ καυσίμων ανήλθαν σε 1,822 δισ. ευρώ, μειωμένοι κατά 211 εκατ. ευρώ σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 2025.Το μήνυμα είναι καθαρό, όταν η φορολογία και η ακρίβεια ανεβαίνουν, ο καταναλωτής περιορίζει την κατανάλωση.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν λύνεται με μια τετράμηνη εθελοντική συμφωνία. Χρειάζεται μόνιμη παρέμβαση στη λειτουργία της αγοράς, πραγματικός έλεγχος των περιθωρίων κέρδους, χτύπημα των ολιγοπωλιακών πρακτικών, ουσιαστική εποπτεία της εφοδιαστικής αλυσίδας και φορολογική πολιτική που δεν μετατρέπει κάθε αύξηση τιμής σε πρόσθετο ΦΠΑ.Γιατί 7% έκπτωση δεν είναι κοινωνική πολιτική όταν το εισόδημα έχει ήδη χάσει πολύ περισσότερο από την ακρίβεια.Και το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν βρίσκεται ούτε στα σούπερ μάρκετ ούτε στα πρατήρια.

Βρίσκεται στους τραπεζικούς λογαριασμούς των οικογενειών.Όταν το διαθέσιμο εισόδημα είναι 39,13 δισ. ευρώ, αλλά η κατανάλωση φτάνει τα 40,4 δισ., όταν η αποταμίευση βυθίζεται στο -3,3%, όταν το φτωχότερο 20% δίνει 55,9% του εισοδήματός του μόνο για τρόφιμα και στέγαση, τότε δεν έχουμε «πρόβλημα ακρίβειας».Έχουμε ζήτημα  οικονομικής επιβίωσης.Και μια κυβέρνηση που απαντά σε αυτό με τετράμηνες εκπτώσεις, επιδοτήσεις και επικοινωνιακές «εθνικές συμφωνίες» δεν αντιμετωπίζει την ακρίβεια αλλά διαχειρίζεται την κοινωνική της έκρηξη.

• Πολιτική και οικονομική αναλύτρια
• Η Platts ( S&P Global Commodity Insights) είναι ο σημαντικότερος διεθνής οργανισμός τιμολόγησης και παροχής στοιχείων για την αγορά ενέργειας και εμπορευμάτων.