Η πρόσφατη συμφωνία του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για την άρση των κυρώσεων στις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ και τη διοχέτευση εκατοντάδων χιλιάδων τόνων καυσίμου στην παγκόσμια αγορά δείχνει πώς η Ευρώπη θα είναι για άλλη μια φορά διπλά η μεγάλη χαμένη.

Το κόστος της ενέργειας στη Γηραιά Ήπειρο παραμένει στα ύψη και η ίδια εμπλέκεται ολοένα και βαθύτερα σε έναν ουσιαστικά χαμένο πόλεμο στην Ουκρανία. Αντί να αναζητήσει φθηνή ενέργεια και διπλωματικές λύσεις, επιλέγει να αιμοδοτεί οικονομικά και στρατιωτικά μια σύγκρουση από την οποία εξέρχεται διαρκώς ηττημένη, βλέποντας τους αμερικανούς συμμάχους της να διαπραγματεύονται απευθείας πίσω από την πλάτη της.

Αυτή είναι δυστυχώς η σκληρή γεωπολιτική πραγματικότητα την οποία οι ευρωπαίοι ηγέτες με πρώτο τον γερμανό καγκελάριο, Φρίντριχ Μερτς αδυνατούν να αντιληφθούν και πολύ περισσότερο να αντιμετωπίσουν.

Μήπως γιατί είναι ανίκανοι και κατώτεροι των περιστάσεων, όπως πολλοί πιστεύουν;

Ή μήπως γιατί επικαλούμενοι τη «ρωσική απειλή», που την διογκώνουν σε κάθε ευκαιρία, και την πρόθεση των ΗΠΑ να περιορίσουν την παρουσία τους στην Ευρώπη, εξυπηρετούν συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα;

Ποιος αλήθεια δεν γνώριζε ότι ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, ο Τραμπ θα βρισκόταν πολιτικά στριμωγμένος;

Τα καύσιμα εδώ και μήνες, λόγω της σύγκρουσης με το Ιράν, έχουν εκτοξευθεί στα ύψη όχι μόνο στην Ε.Ε., αλλά και στην «άλλη πλευρά του Ατλαντικού». Οι ΗΠΑ μπορεί να είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου παγκοσμίως, αλλά οι τιμές στα αμερικανικά πρατήρια εκτοξεύονται εξαιτίας της παγκοσμιοποιημένης φύσης της αγοράς ενέργειας. Καθώς οι διεθνείς τιμές καθορίζονται από τη συνολική προσφορά και ζήτηση, οι κρίσεις στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν άμεσα το κόστος.

Την ίδια στιγμή, οι αμερικανικές εταιρείες υδρογονανθράκων εκμεταλλεύονται την κατάσταση κατευθύνοντας καύσιμα στις διεθνείς αγορές προς αναζήτηση υψηλότερων κερδών, αφήνοντας τους αμερικανούς καταναλωτές να πληρώνουν τον λογαριασμό.

Διαβάστε: Financial Times / Οι ΗΠΑ απειλούν να κόψουν προμήθειες όπλων και πληροφοριών στην Ουκρανία αν συνεχίσει να χτυπά ρωσικά διυλιστήρια

Προκειμένου, λοιπόν, ο Τραμπ να προσφέρει άμεση οικονομική ανακούφιση στους αμερικανούς ψηφοφόρους, κυρίως στους αγρότες -που είναι και οι μόνοι που μπορούν να «φρενάρουν» τα αλλοπρόσαλλα πολεμοχαρή σχέδιά του- επέλεξε να προσπεράσει τους ευρωπαίους συμμάχους του και να προχωρήσει σε μια τακτική υποχώρηση απέναντι στη Μόσχα.

Αυτή η στάση της Ουάσινγκτον ήταν αναμενόμενη. Άλλωστε, δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ αλλάζει στάση έναντι των Ευρωπαίων και επιχειρεί να τα βρει με τον Πούτιν. Στην αρχή ο αμερικανός πρόεδρος διαβεβαίωνε ότι οι ενεργειακές συμφωνίες με τη Ρωσία στοχεύουν στη συγκράτηση των διεθνών τιμών. Όταν, όμως, στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι τιμές στο πετρέλαιο και τη βενζίνη παρέμεναν στα ύψη, ο Τραμπ άλλαξε γραμμή και απηύθυνε τελεσίγραφο προς τους Ευρωπαίους να αποδεσμεύσουν τα δικά τους στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, απειλώντας ακόμα και με πάγωμα των αμερικανικών εξαγωγών προς την Ευρώπη.

Πώς αντέδρασαν οι ευρωπαίοι ηγέτες;

Αντί να επανεξετάσουν τη στάση τους έναντι του Πούτιν, αντί έστω να προειδοποιήσουν την Ουάσινγκτον ότι και αυτοί θα μπορούσαν να προχωρήσουν σε μονομερείς διευθετήσεις με τη Μόσχα, αντί να διερευνήσουν διπλωματικές λύσεις για να τελειώσει ο πόλεμος Ρωσίας Ουκρανίας, κάνουν ακριβώς το αντίθετο: πληρώνουν ακριβότερα την εισαγόμενη  από τρίτες χώρες και τις ΗΠΑ ενέργεια προκειμένου να απεξαρτηθούν από τους ρωσικούς υδρογονάνθρακες.

Διαβάστε: Τραμπ / Ανακοίνωσε «ενεργειακή εκεχειρία» Ρωσίας και Ουκρανίας – Ο Ζελένσκι ζητά 60 ημέρες κατάπαυσης του πυρός για εκλογές

Ταυτόχρονα, καθώς οι ΗΠΑ αναπροσαρμόζουν τη στάση τους βάσει των δικών τους εσωτερικών εκλογικών αναγκών, το οικονομικό βάρος της στήριξης της Ουκρανίας μετατοπίζεται σχεδόν εξολοκλήρου στην Ευρώπη. Και σα να μην έφτανε αυτό, οι ευρωπαίοι ηγέτες βαδίζουν σταθερά στον δρόμο της στρατιωτικής εμπλοκής με πρώτη τη Γερμανία σε μια ένοπλη σύγκρουση χωρίς διέξοδο, φορτώνοντας στις πλάτες των ευρωπαίων πολιτών το δυσβάσταστο κόστος μιας ήττας που διαρκώς προαναγγέλλεται.

Με άλλα λόγια «τη νύφη την πληρώνουν» οι  ευρωπαϊκές οικονομίες και οι φορολογούμενοι πολίτες. Η Γερμανία, για παράδειγμα, έχει ήδη ενισχύσει το Κίεβο με πάνω από 100 δισεκατομμύρια ευρώ (57,6 δισ. σε στρατιωτική και 43,3 δισ. σε πολιτική βοήθεια), λειτουργώντας ως ο βασικός «αιμοδότης» του πολέμου. Οι Βρυξέλλες εγκρίνουν νέα πακέτα δεκάδων δισεκατομμυρίων, ενώ η Ουάσιγκτον φέρεται να θέτει όρους για τη μελλοντική χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης της Ουκρανίας από ευρωπαϊκά ταμεία.

Η διοχέτευση τεράστιων κονδυλίων στις πολεμικές βιομηχανίες, που βλέπουν τα κέρδη τους να πολλαπλασιάζονται, έχει άμεσο και αρνητικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα των εργαζομένων. Το Βερολίνο σχεδιάζει ετήσιες δαπάνες άνω των 150 δισεκατομμυρίων ευρώ για την εθνική ασφάλεια, και ακολουθούν σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που προαναγγέλλουν κύκλους αυστηρών περικοπών στους προϋπολογισμούς.

Περιττό να επισημάνω ότι η μεταφορά πόρων από το κοινωνικό κράτος, την υγεία και την παιδεία προς τους εξοπλισμούς, διογκώνοντας το στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα, δημιουργεί έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια, που διοχετεύεται στην άκρα δεξιά και επιβεβαιώνει ότι το τίμημα της γεωπολιτικής αδυναμίας της Ευρώπης μετακυλίεται ευθέως στις πλάτες της κοινωνίας.

Ο Παύλος Νεράντζης είναι δημοσιογράφος και παραγωγός ντοκιμαντέρ, διδάκτωρ του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ, συγγραφέας του βιβλίου «Η αλήθεια βομβαρδίζεται. Τα ΜΜΕ και ο πόλεμος με το βλέμμα ενός πολεμικού ανταποκριτή».