Στην χθεσινή επίσκεψή του στο ΑΠΘ ο πρωθυπουργός παρουσίασε ως εξαιρετική συμβολή στην ερευνητική ανάπτυξη την ίδρυση “επώνυμων εδρών” που προκύπτουν βάσει πολιτικών αποφάσεων και κατόπιν πρωτοβουλίας των ιδιωτών – φορέων χρηματοδότησης.

Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται πρωτίστως στο γνωστικό αντικείμενο της όποιας επώνυμης έδρας, θα ήμουν αντίθετος στην ίδρυση επώνυμης έδρας ακόμα και στα δικό μου γνωστικό αντικείμενο. Το πρόβλημα είναι οι διαδικασίες και τα κριτήρια υλοποίησης της ερευνητικής πολιτικής. Την ίδια ακριβώς μέρα δημοσιεύτηκε η δημόσια επιστολή 875 καθηγητών πανεπιστημίου και ερευνητών από την Ελλάδα και το εξωτερικό που δείχνει την πραγματικότητα έχοντας ως αφορμή τις πρόσφατες αξιολογήσεις των προτάσεων που κατατέθηκαν στο πρόγραμμα “Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας”.

Έχουν δημοσιευτεί δεκάδες άρθρα για τον ευτελισμό των διαδικασιών αξιολόγησης επί των ημερών της παρούσας κυβέρνησης. Άρθρα που δεν αναφέρονται μόνο στο πρόγραμμα “Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας” αλλά και σε άλλες προσκλήσεις (π.χ. πρόσκληση “Συμπράξεις Ερευνητικής Αριστείας”).

Από όλα αυτά σταχυολογώ τις δηλώσεις του τέως επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας (ΕΣΕΤΕΚ), ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ Σπύρου Αρταβάνη-Τσάκωνα, που παραιτήθηκε τον περασμένο Φεβρουάριο. Ο κ. Αρταβάνης είχε διοριστεί στην εν λόγω θέση το 2019. Την παραίτηση Αρταβάνη είχαν ακολουθήσει και άλλα μέλη του ΕΣΕΤΕΚ καθώς ήταν κοινή διαπίστωση ότι “ο ρόλος του οργάνου που στα χαρτιά είναι να γνωμοδοτεί και να συμβουλεύει την κυβέρνηση για τα θέματα της έρευνας είχε καταστεί διακοσμητικός”.

Σε δηλώσεις του στο ΒΗΜΑ επισήμανε ότι “ουδεμία ανταπόκριση υπήρξε μετά την κατάθεση των προτάσεών μας!” στην κυβέρνηση. Ο ομότ. καθηγητής θυμίζει επίσης ότι “η ίδρυση του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ) ως χρηματοδοτικού φορέα της έρευνας ήταν ένα πραγματικό επίτευγμα. Ήταν έργο του Κώστα Φωτάκη αλλά και του Σπύρου Γεωργάτου, οι οποίοι έκαναν πράγματι εξαιρετική και πρωτοπόρα δουλειά”. Διευκρίνιση: το ΕΛΙΔΕΚ ιδρύθηκε επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ στην οποία ο Κώστας Φωτάκης ήταν αναπληρωτής υπουργός.

Το ζήτημα δεν είναι απλά και μόνο να δείξουμε τα θετικά, μαζί φυσικά και με κάποια λάθη, που έγιναν για την έρευνα επί κυβερνήσεων ΣΥΡΙΖΑ. Το ζήτημα είναι να συμφωνήσουμε σε ένα πλαίσιο αρχών και πολιτικών στην έρευνα που δεν θα αναλώνεται σε πανηγυρικούς περί επώνυμων εδρών αλλά

– θα ενισχύσει την επιστημονική πρωτοπορία στο ελληνικό πανεπιστήμιο και στα ερευνητικά κέντρα προς όφελος της κοινωνικών αναγκών,

– θα προβλέπει χρηματοδότηση της έρευνας σε όλους ανεξαιρέτως τους επιστημονικούς κλάδους,

– θα περιλαμβάνει ειδική πρόνοια χρηματοδότησης της “βασικής” έρευνας, της έρευνας στις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, στους κρίσιμους τομείς αντιμετώπισης των κοινωνικών ανισοτήτων, της περιβαλλοντικής κρίσης, της δημόσιας υγείας και της διεύρυνσης του κράτους πρόνοιας,

– θα απέχει πλήρως από πρωτοβουλίες του θανάτου, δηλ. ενίσχυσης της πολεμικής οικονομίας (π.χ. Rearm Europe).

Η επιστολή διαμαρτυρίας 875 καθηγητών πανεπιστημίου και ερευνητών