Η συνηθισμένη αφήγηση, είναι απλή: Το 1967 οι αραβικές χώρες κήρυξαν πόλεμο στο Ισραήλ, ηττήθηκαν κατά κράτος, και ο ισραηλινός στρατός κατέλαβε μεγάλες εκτάσεις τους.

Οι πιο ενήμεροι, γνωρίζουν και την Επιχείρηση Focus [1]: στις 5.6.1967 η ισραηλινή αεροπορία επιτέθηκε αιφνιδιαστικά στην Αίγυπτο, εκτός εχθροπραξιών, και κατέστρεψε το σύνολο σχεδόν των αεροδρομίων και της πολεμικής της αεροπορίας. Έτσι ο πόλεμος ξεκίνησε με απόλυτη ισραηλινή αεροπορική κυριαρχία, και οι αραβικοί στρατοί δεν μπορούσαν να έχουν καμιά τύχη.

Η αντιγραφή του Περλ Χάρμπορ και η ισραηλινή αφήγηση

Η Επιχείρηση Focus θυμίζει εντυπωσιακά το Περλ Χάρμπορ: την αιφνιδιαστική ιαπωνική αεροπορική επίθεση του 1941, που έβαλε τις ΗΠΑ στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η αυτοκρατορική Ιαπωνία του Άξονα, ήταν 100% επιτιθέμενη. Τι διαφέρει από το Περλ Χάρμπορ, η ισραηλινή επιδρομή του 1967;

Η ισραηλινή εκδοχή είναι ότι ο πόλεμος ήταν ήδη αναπόφευκτος, και ότι το «προληπτικό» χτύπημα ήταν ο μόνος τρόπος να αποφύγει το Ισραήλ το αντίστοιχο βέβαιο αραβικό πλήγμα. Η Αίγυπτος είχε όντως δημιουργήσει σοβαρή πολιτικοστρατιωτική κρίση στο Σινά και τον Κόλπο της  Άκαμπα, διώχνοντας τις δυνάμεις του ΟΗΕ. Κλίμα άμεσης βαριάς απειλής είχε ήδη καλλιεργηθεί στην ισραηλινή κοινωνία, αλλά και στον Δυτικό Τύπο. Στις ΗΠΑ, θεωρητικοί όπως ο Michael Watzer ανέπτυξαν τη διάκριση μεταξύ θεμιτού preemptive strike (όπου μπορείς να αποκρούσεις το επικείμενο άμεσο πλήγμα, μόνο χτυπώντας πρώτος) και αθέμιτου preventive strike, όπου απλώς χτυπάς πρώτος για να εξασφαλίσεις στρατιωτικό πλεονέκτημα. [2] .

Ήταν, όμως, έτσι; Η ισχυρότερη διάψευση έρχεται από τον Χαϊμ Χέρτζογκ, πρόεδρο του Ισραήλ (1983-93) και πατέρα του σημερινού Ισραηλινού Προέδρου: τον Μάιο του 1967 η Αίγυπτος είχε λάβει εμπιστευτικές σοβιετικές πληροφορίες για επικείμενη στρατιωτική επίθεση του Ισραήλ κατά της Συρίας. [3]  Δεν έχω εικόνα, αν η αβάσιμη  πληροφορία προήλθε από λανθασμένη εκτίμηση των Σοβιετικών, ή αν χαλκεύτηκε ως σκόπιμη παγίδα για την Αίγυπτο, στο πλαίσιο του τότε πολέμου των μυστικών υπηρεσιών Ανατολής-Δύσης.

Με τη Συρία, η Αίγυπτος είχε πρόσφατο αμυντικό σύμφωνο. Το 1965 είχε αποκαλυφθεί ισραηλινό κατασκοπευτικό δίκτυο, μέχρι τα ανώτατα κλιμάκια της συριακής ηγεσίας [4]. Αρχές Απριλίου 1967, το Ισραήλ αεροπορία είχε καταρρίψει 6 συριακά αεροσκάφη μέσα στον συριακό εναέριο χώρο. [5] Η δημιουργία κρίσης στο Σινά, ήταν σχεδιασμένη ως αιγυπτιακός αντιπερισπασμός για να πιεστεί το Ισραήλ να μεταφέρει δυνάμεις στον Νότο και να ματαιώσει την επίθεση στη Συρία.

Τέλη του 1966 το Ισραήλ είχε ήδη επιτεθεί και στην Ιορδανία, παρά την άτυπη συνεργασία μεταξύ τους κατά του PLO, με πρόσχημα νάρκη που είχε σκοτώσει 3 στρατιώτες του στα σύνορα [6]. Η επίθεση καταδικάστηκε από τον ΟΗΕ, και η Ιορδανία υπέγραψε αμυντική συμφωνία με την Αίγυπτο στα τέλη Μαΐου 1967.

Η ίδια η Αίγυπτος είχε δεχτεί ισραηλινή εισβολή το 1956, στο πλαίσιο των αγγλογαλλικών αξιώσεων στη Διώρυγα του Σουέζ. Οι Ισραηλινοί αποχώρησαν τότε, μόνο με συντονισμένες πιέσεις ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης.

Από τότε κύριος αιγυπτιακός στόχος ήταν μια ισορροπία δυνάμεων, ώστε να μπορεί να αποκρουστεί μια νέα ισραηλινή εισβολή. Έτσι είχαν οχυρωθεί αμυντικά τα κύρια περάσματα, στο Σινά. Οι αιγυπτιακές δυνάμεις στο Σινά δεν ξεπερνούσαν τις 100.000, τελείως ανεπαρκείς  για αποτελεσματική επίθεση κατά των συνολικά 260.000 Ισραηλινών. [7] Στις 23.5.1967, οι New York Times εξηγούσαν ότι οι αιγυπτιακές δυνάμεις ήταν και ποιοτικά υποδεέστερες από τις ισραηλινές. [8] Για το Ισραήλ, δεν υπήρχε πραγματική απειλή.

Προετοιμάζοντας την επίθεση επί δεκαετίες

Καθώς ερευνούσα, εντυπωσιάστηκα με την αποκάλυψη φιλοϊσραηλινών πηγών ότι το Ισραήλ προετοίμαζε επί 11 ολόκληρα χρόνια, την Επιχείρηση Focus και την αιφνιδιαστική επίθεση στην Αίγυπτο. [9] Πρακτικά, η προετοιμασία είχε ξεκινήσει το 1956, αμέσως μετά την τότε πλήρως επιτυχημένη (στρατιωτικά) εισβολή στην Αίγυπτο: σε συνθήκες μηδενικής στρατιωτικής απειλής, δηλαδή, είχαν επί χρόνια έτοιμο σχέδιο αιφνιδιαστικής επίθεσης και περίμεναν απλώς κατάλληλη ευκαιρία για να εμφανιστούν ως αμυνόμενοι.

Κάτι τέτοιο επιβεβαιώνει και την αφήγηση του έγκυρου ιστορικού Benny Morris, Ισραηλινού και “εθνικά ανεπίληπτου”, ότι από το 1937 οι Μπεν Γκουριόν και Βάιτσμαν είχαν θεωρήσει το τότε βρετανικό σχέδιο “as a stepping stone to some further expansion and the eventual takeover of the whole of Palestine” [10]

Η εκδοχή αυτή, της στρατηγικής για κατάκτηση όλης της ιστορικής Παλαιστίνης, επιβεβαιώνεται και από τις κινήσεις του Ισραήλ αμέσως μετά:

• Η ισραηλινή αναφορά σε Πόλεμο 6 Ημερών, παραπέμπει ευθέως στη βιβλική 6ήμερη Δημιουργία του Κόσμου: έμμεσο μήνυμα, ότι δημιούργησε εξίσου οριστικά τη Μέση Ανατολή που οραματιζόταν το Ισραήλ.
• Ήδη στις 19.6.1967, αποφάσισαν ότι αποδέχονταν επιστροφή για Σινά και Γκολάν, έναντι αναγνώρισης από Αίγυπτο και Συρία αντίστοιχα. Επιστροφή της Γάζας, δεν αναφερόταν. Για την Ιορδανία καλούσαν σε επαναδιαπραγμάτευση συνόρων, δείγμα εδαφικών βλέψεων στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη Δυτική Όχθη. [10]
• Τέλη Ιουλίου 1967 είχε ήδη διαμορφωθεί το Σχέδιο Αλλόν: [11] το Ισραήλ θα κρατούσε όλη την Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη μισή σχεδόν Δυτική Όχθη μέχρι τον Ιορδάνη. Αφήνονταν μόνο δύο περίκλειστες νησίδες, για επιστροφή στην Ιορδανία ή σε μελλοντικό  Παλαιστινιακό Κράτος: οι κάτοικοι θα ζούσαν πρακτικά υπό διαρκή ισραηλινό έλεγχο, αλλά χωρίς ψήφο στο Ισραήλ.
• Μαζικές αναγκαστικές εκδιώξεις, έγιναν τότε στις περιοχές που ενδιέφεραντο Ισραήλ: το σύνολο του συριακού πληθυσμού στο Γκολάν (πλην των Δρούζων) και το 1/3 του πληθυσμού της Δυτικής Όχθης κυρίως στην Κοιλάδα του Ιορδάνη [12]

Η επικοινωνιακή «προστασία» του Ισραήλ και η αποκάλυψη της αλήθειας

Σε συνθήκες Ψυχρού Πολέμου, το 1967 ήταν και νίκη όλης της Δύσης, σε proxy war εναντίον συμμάχων της Σοβιετικής Ένωσης. Η ισραηλινή αφήγηση για αμυντικό πόλεμο και επικράτηση του Δαβίδ επί του Γολιάθ, υιοθετήθηκε λοιπόν διεθνώς και περιφρουρήθηκε για χρόνια.

Η πραγματικότητα αποκαλύφθηκε μόνο αργότερα: με τις συμφωνίες Αιγύπτου-Ισραήλ του 1979, με το ισραηλινό κίνημα ειρήνης του 1982-1993 και τους Νέους Ιστορικούς, με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και το Όσλο. Το 1967 ήταν ένας επιθετικός πόλεμος του Ισραήλ, για κατάκτηση εδαφών και για καταστροφή του αραβικού εθνικισμού: όπως σήμερα με το Ιράν. Προετοιμάστηκε επί χρόνια, και στηρίχθηκε σε καταχρηστικές στρατιωτικές ενέργειες, αντίθετες στο Διεθνές Δίκαιο και στον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ. Σκηνοθετήθηκε με επιμέλεια ως δήθεν αμυντικός, αλλά η σκηνοθεσία αυτή δεν άντεξε στον χρόνο.

Βασικότερο από όλα: Το Ισραήλ συντηρεί την κατοχή, αλλά δεν μπόρεσε να ανατρέψει τα νόμιμα διεθνή σύνορα. Τελευταία επιβεβαίωση η απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, τον Ιούλιο του 2024, και τα σχετικά ψηφίσματα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.  [13]

Ενδεικτική της δυναμικής, η στάση του πατέρα της θεωρίας των «preemptive strikes»: ο Michael Watzer καταγγέλλει σήμερα ως «παράφρονη, εγκληματική εκδίκηση» την εξέλιξη του πολέμου στη Γάζα, και αποκαλύπτει ότι ως Νεοϋορκέζος ψήφισε Μαμντάνι. [14]

*Ο Γιάννης Παρασκευόπουλος είναι νομικός, και στέλεχος του Πράσινου χώρου

Παραπομπές και τεκμηρίωση

[1] https://en.wikipedia.org/wiki/Operation_Focus

[2] Michael Walzer on How Israel’s Just War in Gaza Turned Into ‘Crazed, Criminal Revenge’ – Israel News    US political theorist Michael Walzer calls Israel war on Gaza a ‘criminal effort’ | Middle East Eye

[3] Herzog, Chaim (1982). The Arab-Israeli Wars. Arms & Armour Press.  σελ. 148

[4] https://en.wikipedia.org/wiki/Eli_Cohen

[5] https://2001-2009.state.gov/r/pa/ho/time/ea/97187.htm

[6] https://en.wikipedia.org/wiki/1966_attack_on_Samu

[7] Six-Day War – Wikipedia

[8] https://www.nytimes.com/1967/05/24/archives/washington-nassers-reckless-maneuvers-cairo-and-moscow-the-us.html

[9] https://cbn.com/news/news/israels-operation-focus-inside-one-most-successful-air-campaigns-military-history

[10] Benny Morris, Righteous Victims: A History of the Zionist–Arab Conflict, 1881–2001, Vintage Books 2001 pp. 136–137

[11] https://en.wikipedia.org/wiki/Allon_Plan

[12] https://en.wikipedia.org/wiki/Naksa

[13] https://en.wikipedia.org/wiki/ICJ_case_on_Israel%27s_occupation_of_the_Palestinian_territories

[14] Michael Walzer on How Israel’s Just War in Gaza Turned Into ‘Crazed, Criminal Revenge’ – Israel News