Η απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού να εντάξει το Επταπύργιο στον κατάλογο των χώρων που θα διατίθενται προς μίσθωση για τη διοργάνωση ιδιωτικών εκδηλώσεων γαστρονομικής εμπειρίας, όπως αποκαλούνται τα ιδιωτικά δείπνα, τα γεύματα βαπτίσεων και γάμων και οι συνεστιάσεις διαφημιστικού χαρακτήρα που προβλέπεται να φιλοξενηθούν εκεί, προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων.

Ο Δήμος Νεάπολης-Συκεών, ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, δημοτικές παρατάξεις του Δήμου Θεσσαλονίκης, παρατάξεις της Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας, σύλλογοι αρχαιολόγων, εκπαιδευτικών και πανεπιστημιακών, αλλά και ο Σύνδεσμος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967–1974, καθώς και πλήθος άλλων φορέων έχουν ήδη εκφράσει την αντίθεση και τη διαμαρτυρία τους γι’ αυτή την αγοραία επιλογή του Υπουργείου Πολιτισμού.

Μια επιλογή που δεν συνάδει ούτε με τον εμβληματικό χαρακτήρα του Επταπυργίου, γνωστού και με την Οθωμανική ονομασία του Γεντί Κουλέ, ως εμβληματικού βυζαντινού και οθωμανικού κάστρου κτισμένου στο υψηλότερο βορειοανατολικό άκρο της ακρόπολης των τειχών της Θεσσαλονίκης.

Πολύ περισσότερο, η εκμετάλλευση του Επταπυργίου ως χώρου διοργάνωσης γαστρονομικών και άλλων ιδιωτικών εκδηλώσεων δεν συνάδει με τον χαρακτήρα του μνημείου ως χώρου ιστορικής μνήμης, που έχει φιλοξενήσει από το 1890 έως το 1989 φυλακές.

Οι φυλακές του Γεντί Κουλέ έχουν συνδεθεί με σκληρές συνθήκες διαβίωσης, αλλά και με πολιτικούς κρατούμενους και με εκτελέσεις κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά, της Κατοχής, του Εμφυλίου και στη συνέχεια και της Χούντας των Συνταγματαρχών.

Το Επταπύργιο, με την έννοια αυτή, έχει συνδεθεί με την αντίσταση και τις φυλακίσεις, τα βασανιστήρια και τις εκτελέσεις αγωνιστών και αγωνιστριών του αγώνα της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Οι πρόσφατες αποκαλύψεις σκελετών εκτελεσμένων πολιτικών κρατουμένων συγκλόνισαν την ελληνική κοινωνία και επανάφεραν στο προσκήνιο την ανάγκη προστασίας και σεβασμού του μνημείου.

Ευτυχώς, από το 1989 και μετέπειτα οι φυλακές μεταφέρθηκαν από το Επταπύργιο στα Διαβατά και το μνημείο αποδόθηκε στο Υπουργείο Πολιτισμού για αναστήλωση. Έκτοτε φιλοξενεί εκθέσεις και εκδηλώσεις πολιτισμού.

Η μέχρι σήμερα αξιοποίηση του Επταπυργίου από το Κέντρο Πολιτισμού της Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας για τη διοργάνωση των εκδηλώσεων Πολιτισμού «Φεστιβάλ Επταπυργίου» δείχνει τον δρόμο για την αξιοποίησή του με κοινωνικό πρόσημο και όχι για την αγοραία εκμετάλλευση του μνημείου. Καθώς το «Φεστιβάλ Επταπυργίου» αναδεικνύει την ιστορικότητα του χώρου και σέβεται την ιστορική του μνήμη ως χώρου μαρτυρίου.

Η απόφαση της Υπουργού Πολιτισμού για αγοραία εκμετάλλευση του Επταπυργίου ως χώρου διοργάνωσης ιδιωτικών εκδηλώσεων γαστρονομικού χαρακτήρα, αντίθετα, προσβάλλει την ιστορική μνήμη και βεβηλώνει ένα μνημείο που στην κοινή συνείδηση έχει καθιερωθεί ως τόπος μαρτυρίου για αγωνιστές της ελευθερίας και της δημοκρατίας.

Η πρόσφατη εισήγηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ), μετά από τις σφοδρές κοινωνικές αντιδράσεις, να εξαιρεθεί το Επταπύργιο από τους χώρους αγοραίας εκμετάλλευσης για «εκδηλώσεις γαστρονομικής εμπειρίας» άνοιξε τον δρόμο για να αποφευχθεί η βεβήλωση του μνημείου.

Μένει τώρα και η Υπουργός Πολιτισμού κα Λίνα Μενδώνη, η οποία τον περασμένο Ιούλιο κατά τη συζήτηση στη Βουλή του τότε νομοσχεδίου για την εκχώρηση αρμοδιοτήτων του Οργανισμού Διαχείρισης Αρχαιολογικών Πόρων στην Ανώνυμη Εταιρία ΟΑΔΕΠ ΑΕ, είχε υπεραμυνθεί της συμπερίληψης του Επταπυργίου στον κατάλογο με τα 21 μνημεία, μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους που θα νοικιάζονται σε ιδιώτες, να αλλάξει γνώμη.

Οφείλει να εισακούσει την εισήγηση του ΚΑΣ και το αίτημα δεκάδων κοινωνικών, πολιτιστικών, και αυτοδιοικητικών φορέων και να εγκαταλείψει τον αρχικό σχεδιασμό για το Επταπύργιο.

Τα ιστορικά μνημεία και οι χώροι Πολιτισμού με βαριά ιστορία και βαρείς συμβολισμούς, όπως το Επταπύργιο, χρήζουν αξιοποίησης με κοινωνικό πρόσημο και όχι εκμετάλλευσης κατά τρόπο αγοραίο που προσβάλλει την ιστορία τους και βεβηλώνει την ιστορική μνήμη.

• O Γιάννης Μυλόπουλος είναι Καθηγητής, πρώην Πρύτανης ΑΠΘ και επικεφαλής παράταξης ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Κ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ