Χωρίς να υπάρχει, μέχρι τώρα, επίσημος τελικός απολογισμός της καταστροφικής μανίας των φετινών πυρκαγιών για την Ελλάδα, από τα διαθέσιμα δορυφορικά δεδομένα εκτιμάται ότι κάηκαν περισσότερα από 66.000 στρέμματα σε Βοιωτία και Πόρτο Γερμενό Αττικής, 47.000 στρέμματα στο νότιο Ρέθυμνο και 9.760 στρέμματα στην Πάρο.

Που σημαίνει ότι μέχρι σήμερα, ο απολογισμός των καλοκαιρινών δασικών πυρκαγιών είναι ότι κάηκαν περισσότερα από 120.000 στρέμματα δασικής γης.

Χώρια, βέβαια, οι τρεις αδικοχαμένοι πυροσβέστες…

Αν συνυπολογιστούν και οι μεγάλες καταστροφές των τελευταίων ετών, με το 2021 και το 2023 να έχουν καεί πάνω από 1,3 εκατομμύρια στρέμματα την κάθε χρονιά και με το 2023 να έχουμε το θλιβερό προνόμιο να έχει καταγραφεί στην Ελλάδα η μοναδική στα χρονικά μέγα-πυρκαγιά στον Έβρο, με 962.016 στρέμματα καμένα, γίνεται φανερό ότι ο απολογισμός των δασικών πυρκαγιών τα τελευταία χρόνια είναι ολέθριος για τη χώρα μας.

Και επειδή πάντοτε η δικαιολογία είναι ότι δασικές πυρκαγιές συμβαίνουν και αλλού στην Ευρώπη και στη Μεσόγειο, αξίζει τον κόπο να δούμε οι ίδιες ακραίες καιρικές συνθήκες τι καταστροφές αφήνουν στην Ελλάδα και τι στις γειτονικές μας χώρες.

Σύμφωνα με το European Forest Fire Information System, (EFFIS), η Ελλάδα το 2023 βρέθηκε στην πρώτη θέση στη Μεσόγειο και στην Ευρώπη ως προς τις καταστροφές. Με 270% μάλιστα περισσότερες καμένες εκτάσεις εκείνη τη χρονιά ως προς τις αντίστοιχες μέσες καταστροφές της εικοσαετίας 2002 – 2022.

Και αυτά σε μια χρονιά πλούσια σε ακραία κλιματικά φαινόμενα και ως εκ τούτου και σε πυρκαγιές και σε καταστροφές σε όλη την ευρύτερη περιοχή, λόγω κλιματικών συνθηκών.

Με την Ελλάδα, μάλιστα, το καλοκαίρι του 2023, να έχει καταγράψει διπλάσιες καμένες εκτάσεις σε σχέση με τη δεύτερη σε καταστροφές Ισπανία και σχεδόν 2,5 φορές περισσότερες καμένες εκτάσεις σε σχέση με την τρίτη κατά σειρά Ιταλία.

Μια κατάταξη, που αν ληφθεί υπόψη και η σαφώς μικρότερη έκταση της Ελλάδας από την Ισπανία και την Ιταλία, αναδεικνύει μια εξόχως θλιβερή πραγματικότητα:

Ότι κάτω από τις ίδιες καιρικές συνθήκες, η μικρή σε έκταση Ελλάδα υπέστη σημαντικά μεγαλύτερες σε έκταση καταστροφές, ακόμη και από τις αρκετά μεγαλύτερες από αυτήν χώρες της Μεσογείου.

Που σημαίνει ότι στην Ελλάδα, για κάποιον λόγο που δεν έχει ακόμη διατυπωθεί επίσημα, τα ίδια ακραία καιρικά φαινόμενα που συμβαίνουν και αλλού, αφήνουν σημαντικά μεγαλύτερες καταστροφές, ακόμη και από πολύ μεγαλύτερα από εμάς Μεσογειακά κράτη.

Για κάποιον λόγο, δηλαδή, που δεν έχει εξηγηθεί ακόμη ούτε επιστημονικά, ούτε όμως και έχει δικαιολογηθεί πολιτικά, αφού ουδείς έχει ποτέ αναλάβει την ευθύνη, στην Ελλάδα καίγονται σημαντικά περισσότερες δασικές εκτάσεις από ό,τι στα υπόλοιπα, εξ ίσου πληγέντα από τις καιρικές συνθήκες, γειτονικά μας κράτη.

Και επειδή είναι πια γνωστό ότι η μάχη με τις φωτιές δεν κρίνεται το καλοκαίρι αλλά τον χειμώνα, τότε που αποφασίζονται τα μέτρα και σχεδιάζονται τα έργα πρόληψης, αποφυγής και μετριασμού των φυσικών καταστροφών, μια ματιά στην κατανομή των 36 δις του Ταμείου Ανάκαμψης δίνει μια εύλογη απάντηση.

Καθώς από ένα Ταμείο που είχε ως σκοπό την ανάκαμψη και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της χώρας, σε μια εποχή γνωστή πια ως εποχή Κλιματικής Αλλαγής, τα χρήματα που κατευθύνθηκαν στην προσαρμογή στις νέες κλιματικές συνθήκες, σε δημόσιες επενδύσεις, δηλαδή, για την πρόληψη των φυσικών καταστροφών, πυρκαγιών και πλημμυρών, ήταν ελάχιστα. Με τη μερίδα του λέοντος να έχει οδηγηθεί, είτε άμεσα είτε όμως και έμμεσα, σε μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους. Η ανθεκτικότητα των οποίων ασφαλώς και ενισχύθηκε σημαντικά από το συγκεκριμένο Ταμείο.

Με τη χώρα, όμως, να μένει ανοχύρωτη ως προς τις φυσικές καταστροφές.

Σύμφωνα πάντως με τον πρωθυπουργό, ο οποίος χωρίς ίχνος αυτοκριτικής για τις τεράστιες ελλείψεις στον κρίσιμο τομέα της πρόληψης, της αποφυγής και του μετριασμού των φυσικών καταστροφών, απέδωσε για μια ακόμη φορά τις καμένες εκτάσεις στη φύση, στους ανέμους και γενικώς στον καιρό.

Θα άξιζε τον κόπο κάποιος δημοσιογράφος να απηύθυνε στον πρωθυπουργό, ο οποίος αποδίδει τα πάντα στις κλιματικές συνθήκες, τις εξής ερωτήσεις:

• «Δεν γνωρίζατε ότι είχαμε συνθήκες Κλιματικής Κρίσης από πριν, ώστε να προσαρμόσετε τη χώρα εγκαίρως σε αυτές;»
• «Εσείς δεν είσαστε που, ενώ ως αρχηγός αξιωματικής αντιπολίτευσης κατηγορούσατε την προηγούμενη κυβέρνηση από εσάς για ανικανότητα στην καταστροφή στο Μάτι, όταν πήγατε στον ΟΗΕ, ως πρωθυπουργός πια, αποδώσατε τις ίδιες καταστροφές όχι στην προηγούμενη κυβέρνηση, αλλά στην Κλιματική Αλλαγή;»
• «Εσείς που επαίρεστε για τις επενδύσεις στην πολιτική προστασία, πόσες δημόσιες επενδύσεις κάνατε, αλήθεια, στην πρόληψη, την αποφυγή και τον μετριασμό των φυσικών καταστροφών τα τελευταία χρόνια;»

Και τέλος:

• «Αφού φταίει ο καιρός, τότε γιατί στις γειτονικές μας χώρες που έχουν τα ίδια ακριβώς ακραία καιρικά φαινόμενα με εμάς, οι καμένες εκτάσεις είναι σημαντικά μικρότερες; Τι διαφορετικό κάνουν εκεί, που αποφεύγουμε σαν τον διάολο το λιβάνι να κάνουμε εδώ;»

Ο ίδιος πρωθυπουργός, άλλωστε, που σήμερα αποδίδει τις καταστροφές στον «κακό μας τον καιρό», λίγα χρόνια πριν, με αφορμή ένα δάσος στην Κέρκυρα που υλοτομήθηκε για να κατασκευαστεί στη θέση του μια ξενοδοχειακή μονάδα, είχε προφητεύσει: «Ούτως ή άλλως τα δάση κάποτε θα καούν».

Οπότε, τι να περιμένεις από έναν πρωθυπουργό και μια κυβέρνηση που έχουν αντιστρέψει τις επιστημονικές θεωρίες ως προς την πρόληψη και τον μετριασμό των φυσικών καταστροφών; Και οι οποίοι πιστεύουν στο… κισμέτ για τα φυσικά φαινόμενα, τα οποία αντιμετωπίζουν σαν… θεομηνίες;

Το γεγονός τώρα ότι, σύμφωνα με την ίδια αντίληψη, κάθε καμένη δασική έκταση μπορεί να τονώσει την «ανάπτυξη» με νέες ξενοδοχειακές μονάδες μαμούθ, σε περιοχές μάλιστα που πλήττονται από λειψυδρία, αυτό οφείλεται σε απλή σύμπτωση…

Όπως σε απλή σύμπτωση πρέπει να οφείλεται και το επιστημονικά καταγεγραμμένο γεγονός, γνωστό ως Compound Effect, ότι οι καμένες δασικές εκτάσεις το φθινόπωρο και τον χειμώνα θα ευνοήσουν τα καταστροφικά πλημμυρικά φαινόμενα προς τις χαμηλές περιοχές. Και συγχρόνως, λόγω γρήγορης απορροής, θα δυσχεράνουν και τον εμπλουτισμό των βασικών πηγών του νερού για την ύδρευση και την άρδευση, των υπόγειων υδροφορέων.

Αλλά γι αυτά, σύμφωνα πάντα με την κυβέρνηση, υπάρχει η λύση της εμπορευματοποίησης του νερού.

Με τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων και της περιουσίας των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης σε εισηγμένες ΑΕ. Και με την απευθείας ανάθεση σε μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους φαραωνικών έργων εκτροπής ποταμών, όπως περιγράφει το νέο νομοσχέδιο για το Νερό…

Για όλα, τελικά, σε αυτή τη χώρα φταίει ο κακός μας ο… καιρός!

*Ο Γιάννης Μυλόπουλος είναι Καθηγητής Πολυτεχνικής Σχολής, πρώην Πρύτανης ΑΠΘ
Επικεφαλής παράταξης ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Κ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ