Το μοιραίο λάθος που έγινε στην Κυψέλη κατά τη διάνοιξη των υπογείων σηράγγων της γραμμής 4 του Μετρό της Αθήνας, ήταν ότι ενώ οι πρώτες ανησυχητικές καθιζήσεις καταγράφηκαν τον Μάρτιο ακόμη, σύμφωνα με τις μαρτυρίες των κατοίκων, οι εργασίες δεν διακόπηκαν άμεσα για να διαπιστωθεί τι ακριβώς συνέβαινε και που οφείλονταν οι καθιζήσεις που είχαν αρχίσει να εμφανίζονται.

Μόνον η έγκαιρη διάγνωση του προβλήματος και η διαπίστωση των αιτίων του μπορούσε να οδηγήσει στη λήψη μιας απόφασης που θα εγγυόνταν την ασφαλή συνέχιση της λειτουργίας των ΤΒΜ.

Ο κίνδυνος, εκ του αποτελέσματος κρίνοντας, υποτιμήθηκε στην Κυψέλη και η διάνοιξη των σηράγγων συνεχίστηκε ως εάν να μην υπήρχε κανένα πρόβλημα.

Και μόνο δυο μήνες αργότερα, τον Μάιο, όταν πια οι διαφορικές καθιζήσεις είχαν προκαλέσει ζημιές στις κατοικίες που δεν αντιστρέφονταν και μάλιστα μόνο μετά από πιέσεις των κατοίκων, οι αρμόδιοι αντιλήφθηκαν ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει και εδέησαν να διακόψουν τη διάνοιξη των υπογείων σηράγγων.

Το κακό, όμως, είχε γίνει.

Σε κάθε περίπτωση, αυτός που όφειλε να λάβει εγκαίρως την απόφαση διακοπής των εργασιών και να διατάξει έρευνα των γεωτεχνικών συνθηκών που οδηγούσαν σε σοβαρές καθιζήσεις, ήταν ο κύριος του έργου.

Δηλαδή το ελληνικό δημόσιο. Η Ελληνικό Μετρό ΑΕ και το αρμόδιο υπουργείο Υποδομών.

Όμως ο υφυπουργός υποδομών Ν. Ταχιάος, ο οποίος από τη μια διαβεβαιώνει τους κατοίκους ότι δεν υπάρχει σοβαρό πρόβλημα για τα σπίτια τους και από την άλλη δηλώνει με αυταρέσκεια ότι ο ίδιος δεν θα επέλεγε να νοικιάσει διαμέρισμα και να ζήσει σε ένα από αυτά, αντιλήφθηκε το πρόβλημα τον… Ιούλιο.

Δυο μήνες, δηλαδή, αφότου σταμάτησαν οι εργασίες διάνοιξης των σηράγγων στην Κυψέλη και τέσσερις μήνες αφότου άρχισαν να εμφανίζονται οι καθιζήσεις.

Εδώ, όπως είναι σαφές, υπάρχει σοβαρό ζήτημα μεταξύ Ελληνικό Μετρό ΑΕ και υπουργείου.

Διότι δεν είναι δυνατόν ο κύριος του έργου, που όφειλε να λάβει τις κρίσιμες αποφάσεις για τη συνέχισή του, να… ξυπνήσει δυο μήνες μετά αφότου σταμάτησαν αναγκαστικά οι εργασίες και τέσσερις μήνες μετά αφότου διαπιστώθηκε η έναρξη των καθιζήσεων.

Η Ελληνικό Μετρό ΑΕ, πάντως, είχε την τεχνογνωσία από αντίστοιχα προβλήματα με καθιζήσεις. Τα οποία ούτε σπάνια είναι ούτε περίεργα σε έργα Μετρό.

Εμφανίζονται συχνά και γι’ αυτό και υπάρχει μεθοδολογία αντιμετώπισής τους.

Το 2016 – 2017 συγκεκριμένα, κατά τη διάνοιξη των υπογείων σηράγγων στο Μετρό της Θεσσαλονίκης, τα καταγραφικά συστήματα στην οδό Δελφών άρχισαν να εμφανίζουν ενδείξεις καθιζήσεων.

Επί ημέρες και νύχτες, τα στελέχη και η διοίκηση της τότε Αττικό Μετρό ΑΕ είμαστε στο πεδίο, παρακολουθώντας την πρόοδο των καθιζήσεων. Και μόλις η αύξηση άρχισε να γίνεται ανησυχητική, ο τότε πρόεδρος της εταιρείας που βρίσκονταν επί τόπου, σε συνεννόηση με τους τεχνικούς συμβούλους και τον διευθύνοντα σύμβουλο της Αττικό Μετρό ΑΕ και αφού ενημερώθηκε και ο τότε υπουργός, έδωσε εντολή να σταματήσουν οι εργασίες μέχρι νεοτέρας.

Η συνεχής παρακολούθηση και η έγκαιρη διακοπή των εργασιών, λίγες μέρες μετά την έναρξη του φαινομένου, έδωσε τότε τη δυνατότητα να προληφθεί η πρόκληση ζημιών στις κατοικίες και σε ένα σχολείο που βρίσκονταν ακριβώς πάνω από τις υπόγειες σήραγγες. Ζημιές οι οποίες δεν θα ήταν διαχειρίσιμες, αν οι εργασίες είχαν συνεχιστεί για καιρό χωρίς διακοπή, όπως συνέβη στην Κυψέλη.

Στη συνέχεια και μετά από αλλεπάλληλες συσκέψεις προσκλήθηκαν ειδικοί επιστήμονες από την Ελβετία και τη Γερμανία, οι οποίοι σε συνεργασία με τους καθηγητές Γεωτεχνικής Μηχανικής που χρησιμοποιούσαμε τότε ως  τεχνικούς συμβούλους, διέγνωσαν τις αιτίες, μελέτησαν τις ειδικές συνθήκες και αποφάσισαν τη μέθοδο που έπρεπε να εφαρμοστεί για τη συνέχιση της διάνοιξης των σηράγγων.

Έτσι προχωρήσαμε τότε στην Αττικό Μετρό ΑΕ, προσεκτικά και με τις οδηγίες ειδικών στη διάνοιξη υπογείων σηράγγων μηχανικών και καθηγητών Πολυτεχνείου. Και έτσι το έργο ολοκληρώθηκε με ασφάλεια και χωρίς προβλήματα καθιζήσεων και βλαβών σε κατοικίες, και συνεπώς και χωρίς δικαστικές εμπλοκές και αποζημιώσεις.

Στην προκειμένη περίπτωση στην Κυψέλη, όπως φαίνεται, οι αρμόδιοι δεν αντιλήφθηκαν τη σοβαρότητα του προβλήματος και δεν διέκοψαν τις εργασίες εγκαίρως, ώστε να δοθεί η δυνατότητα για μελέτη του ζητήματος και για αλλαγή στη μέθοδο διάνοιξης των υπογείων σηράγγων.

Οι κάτοικοι, οι οποίοι δεν βρήκαν μέχρι τώρα υπεύθυνη στάση από πλευράς του δημοσίου, βρήκαν, ευτυχώς, υποστήριξη από τον δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα.

Μόνο που τώρα είναι αργά, όπως φαίνεται, για τις 20 πολυκατοικίες, καθώς οι καθιζήσεις έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές στην ανωδομή.

Αυτό που μένει, έστω και τώρα, είναι κατά προτεραιότητα να φροντίσουν για την αποκατάσταση των βλαβών στις κατοικίες, και για την προσωρινή διαμονή των ενοίκων, όσο χρόνο διαρκέσει η αποκατάσταση των βλαβών. Και αφού οι κατοικίες επανέλθουν σε ασφαλή κατάσταση από την άποψη της στατικότητας, τότε να αποφασίσουν με μεγάλη προσοχή πως θα συνεχίσουν στη διάνοιξη των σηράγγων με ασφάλεια.

Υπάρχουν τρόποι. Αλλά απαιτούν γνώσεις, σοβαρότητα και αίσθημα ευθύνης.

Τα υπόλοιπα, όσον αφορά στη διαπίστωση και στον καταλογισμό των ευθυνών και των αποζημιώσεων, θα τα αναλάβει η δικαιοσύνη…

*Γιάννης Μυλόπουλος, Καθηγητής, πρώην Πρύτανης ΑΠΘ, Επικεφαλής παράταξης ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Κ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ