Το 1999, οι αδερφοί Γουατσόφσκι, σκηνοθετούν μια ταινία που έμελλε να γίνει εμβληματική, να επηρεάσει την μόδα, την σύγχρονη κουλτούρα και να εμπεδωθεί στην καθημερινή γλώσσα και φιλοσοφία.

Ο ήρωάς της, είναι ένας νεαρός χάκερ ο οποίος βρίσκεται μπλεγμένος σε μια σειρά γεγονότων που του αποκαλύπτουν ότι η ζωή του είναι κομμάτι μιας εξομοίωσης. Ο κόσμος γύρω του είναι ένα κατασκεύασμα των μηχανών μετά από έναν πόλεμο στον οποίο νίκησαν τους ανθρώπους.

Παρόλα αυτά τους κρατούν ζωντανούς, χρησιμοποιώντας τα σώματά τους σαν μπαταρίες από τα οποία αντλούν ενέργεια. Το πρόγραμμα αυτής της εξομοίωσης – το Μάτριξ – είναι αυτό που καταφέρνει να κρατάει τους εγκεφάλους τους απασχολημένους ώστε να μην μαραζώνουν και πεθαίνουν όπως γινόταν χωρίς αυτό.

Ο ήρωας Νίο (Neo) – αναγραμματισμός του “One” που θα πει ο «ένας» αλλά και το ένα από τα δύο ψηφία του δυαδικού συστήματος που χρησιμοποιούν οι υπολογιστές- βρίσκεται μπροστά σε μια επιλογή. Το θρυλικό πια -δυαδικό – δίλημμα του μπλε και κόκκινου χαπιού. Αν πάρει το κόκκινο χάπι, θα αποκαλυφθεί η αλήθεια και θα σπάσει η ψευδαίσθηση. Αν πάρει το μπλε θα ξεχάσει τα πάντα και θα συνεχίσει να ζει απερίσπαστος το ψέμα του.

Ο Νίο διαλέγει το κόκκινο χάπι και αμέσως με μια διαδικασία που θυμίζει βίαιη γέννηση, το Μάτριξ εξαφανίζεται και ολόγυμνος ξυπνάει στον πραγματικό κόσμο με τους μύες του να έχουν ατροφήσει, αδύναμος σαν μωρό. Ο κόσμος αυτός είναι ένας άσχημος σκληρός κόσμος γεμάτος κινδύνους, με τις μηχανές να καραδοκούν και τους ελάχιστους εναπομείναντες ανθρώπους να προσπαθούν να επιζήσουν και να σώσουν όσο περισσότερους μπορούν από την φυλακή του Μάτριξ. Εκεί ο Νίο θα είναι ένας κοινός θνητός, ενώ στον ψεύτικο κόσμο της προσομοίωσης θα είναι παντοδύναμος. Στον πραγματικό κόσμο όμως θα γνωρίσει την αγάπη και θα ανακαλύψει τις πραγματικές του δυνάμεις.

Πέρα από τις προφανείς φιλοσοφικές επεκτάσεις αυτής της ιστορίας υπάρχει και ακόμα μία πτυχή η οποία ίσως περνάει απαρατήρητη και αποκαλύπτεται από την πραγματικότητα των ίδιων των δημιουργών. Οι αδερφοί Γουατσόφσκι δεν υπάρχουν πια. Πλέον υπάρχουν οι αδερφές Γουατσόφκι μιας και οι δύο είναι πια τρανς γυναίκες. Δεν είναι δύσκολο κανείς να φανταστεί το πως οι περιπέτειες του Νίο ανάμεσα στη εσωτερική και εξωτερική του πραγματικότητα, οι δυαδικές επιλογές που του τίθενται, η αναζήτηση του εαυτού του και της θέσης του μέσα στον κόσμο δεν έχουν εμποτιστεί από την αναζήτηση της προσωπικής πραγματικότητας των δημιουργών του. Η ίδια η Λίλι Γουατσόφσκι χρόνια μετά την κυκλοφορία της ταινίας ανέφερε ότι η συγκεκριμένη αλληγορία ήταν στο μυαλό τους γράφοντας την ιστορία του Μάτριξ αλλά το Χόλυγουντ δεν ήταν έτοιμο για κάτι τέτοιο να ειπωθεί ανοιχτά. Ευτυχώς.

Ευτυχώς γιατί έτσι δημιουργήθηκε μια συμβολική περιπέτεια με την οποία όλοι μπόρεσαν να ταυτιστούν. Όλοι μπόρεσαν να συγκινηθούν από το δίλημμα του Νίο να διαλέξει ανάμεσα σε ένα όμορφο και εύκολο ψέμα και μια δύσκολη πραγματικότητα μέσα από μια πρωτοφανή διαδικασία μεταμόρφωσης και αναγέννησης. Αυτή είναι η μαγεία της καλής τέχνης, να μπορεί να μας ανοίξει ένα παράθυρο σε κάτι μακρινό από εμάς, με άγκυρα σε κάτι οικουμενικό.

Γιατί ενώ λοιπόν μπορούμε να ταυτιστούμε με τον Νίο, δυσκολευόμαστε να ταυτιστούμε με την κατάσταση των συνανθρώπων μας; Γιατί χάνουμε την ενσυναίσθηση μας; Τί μας κάνει να επεξεργαζόμαστε την αποδοχή των ανθρώπων με διαφορετική σεξουαλικότητα μέσα από διανοητικοποιήσεις και διαξιφισμούς;

Δεν είναι περίεργο ή κατακριτέο κάποιος να βιώνει ομοφοβικά συναισθήματα. Το ξένο, το περίεργο, αυτό που εμφανίζεται ως μια πρόκληση σε απωθημένες επιθυμίες είναι αναμενόμενο να είναι τρομακτικό. Όπως δεν είναι περίεργο κανείς να βιώνει φόβο η αισθήματα αποστροφής προς ξένους ανθρώπους και κουλτούρες. Αυτό που κάνει την κομβική διαφορά είναι το αν θα μπορέσει να κάνει τη διάκριση ανάμεσα στη δική του εσωτερική πραγματικότητα και την πραγματικότητα του άλλου, ή αν θα τις εξισώσει.

Αν κάποιος ετεροφυλόφιλος σκεφτεί  έναν άντρα που έχει κάνει φυλομετάβαση σε τρανς γυναίκα μπορεί να βιώσει τρομακτικά συναισθήματα που αφορούν τις δικές του αγωνίες για ευνουχισμό, για απώλεια της ταυτότητας για την κυριαρχία της θηλυκής πλευράς του, κοινωνικού αποκλεισμού, αποστροφής προς το σώμα, απόλυτης ρήξης με τις γονικές προσδοκίες και πολλά άλλα. Η ύπαρξη του άλλου, διαφορετικού ατόμου, έχει προκαλέσει την ανάδυση αυτών των σκέψεων. Δεν είναι όμως το άλλο άτομο αυτό που απειλεί. Κάποιοι μπορούν να το καταλάβουν αυτό, κάποιοι όχι. Είναι πολύ σημαντικό να μπορέσουμε να επιτρέψουμε την ύπαρξη του φόβου και να τον αποσυνδέσουμε από την πραγματικότητα από το να τον απορρίψουμε στη ρίζα του.

Σε αυτό άλλωστε αποσκοπούν και τα Pride. Όχι στην διατύπωση μιας «υπερηφάνειας» με την έννοια της ανωτερότητας από τους άλλους, αλλά ως αντίβαρο στην ντροπή και τον αποκλεισμό. Άλλωστε το πρώτο Pride ξεκίνησε όχι σαν γιορτή, άλλα σαν εξέγερση.

Φέτος το Gay Pride συμβαίνει ταυτόχρονα με μια φριχτή γενοκτονία ανθρώπων που ονομάζονται μη-άνθρωποι από την κυρίαρχη ακροδεξιά διαλεκτική όπως ακριβώς έχουν περιγραφεί και αποκλειστεί ή θανατωθεί τα άτομα με διαφορετική σεξουαλικότητα.

Στην Παλαιστίνη, άμαχοι άντρες, γυναίκες και παιδιά ονομάζονται τρομοκράτες και σφαγιάζονται καθημερινά χωρίς έλεος από ένα κράτος με απόλυτη υπεροπλία. Είναι αδύνατο κανείς να μην τους σκεφτεί μιλώντας για στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα.

Είναι μια ευκαιρία να θυμηθούμε λοιπόν την ανθρωπιά μας σε πολλαπλά επίπεδα. Δεν υπάρχει πιο μονάκριβο αγαθό από την ζωή και την ελευθερία.  Δεν μας απειλεί κανείς ούτε λόγω του χρώματος του, ούτε λόγω της σεξουαλικότητας του ούτε λόγω τη θρησκείας ή της εθνικής του καταγωγής.

Αν κάποιος παντρεύεται όποιον θέλει, φοράει ότι θέλει, επιλέγει να του απευθυνόμαστε με το γένος που νιώθει άνετα, εκδηλώνει την τρυφερότητα προς το σύντροφό του ελεύθερα, ο ήλιος θα ανατείλει από το ίδιο σημείο αύριο και η ζωή όλων των υπολοίπων θα είναι η ίδια –ή μάλλον καλύτερη. Αυτό που μας απειλεί είναι οι πράξεις εναντίον άλλων ανθρώπων και η συλλογιστική που υπερασπίζεται αποκλεισμούς, απαρτχάιντ, σφαγές και περιορισμούς της ελευθερίας. Πόσο στοιχειώδες και όμως χρειάζεται να το διατυπώσουμε ξανά στο 2025.

Το Μάτριξ δίνει μια πολύ ωραία αναλογία σε αυτό. Ο πραγματικός πόλεμος είναι ανάμεσα στην ανθρωπιά και την ψυχρή συλλογιστική των μηχανών. Ο Νίο θυσιάζεται προκειμένου να σώσει την ανθρωπότητα. Αυτό είναι που δεν μπορεί να κάνει μια μηχανή. Να σκεφτεί τους άλλους ακόμα και όταν φοβάται για τον δικό της αφανισμό. Με αφορμή το φετινό Gay Pride aς σκεφτούμε τους άλλους και ας αναλογιστούμε τον φόβο μας για αυτούς ως κάτι υπαρκτό χωρίς να το αφήσουμε να μας κάνει απάνθρωπες μηχανές. Ο πραγματικός εχθρός μας είναι οποιοσδήποτε προσπαθεί να μας στρέψει τον έναν ενάντια στον άλλον για να προασπίσει τη δική του εξουσία.

Κάποτε υπήρχε ένα σύνθημα γραμμένο σε έναν τοίχο στον Κεραμικό που έλεγε «Στον κόσμο των κανονικών είμαστε όλοι ξένες». Οι συμπολίτες μας της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας έχουν χορτάσει από συστάσεις και γνώμες αλλά ας μου επιτρέψουν μία. Φέτος δεν μπορεί να υπάρξει η πολύχρωμη σημαία τους χωρίς την σημαία της Παλαιστίνης δίπλα της. Στον κόσμο των Νετανιάχου, είμαστε όλοι Παλαιστίνιες.