Σύσσωμος ο κόσμος παρακολούθησε πριν λίγες ημέρες την δημόσια ταπείνωση του Ζελένσκι από τον πρόεδρο των ΗΠΑ και τον αντιπρόεδρό του.

Το θέαμα ήταν πρωτοφανές και δημιούργησε ρίγη σε όλον τον κόσμο. Οι ΗΠΑ δημόσια εγκατέλειπαν έναν σύμμαχο τους τον οποίον, κατά κάποιους ώθησαν σε πόλεμο με μια άλλη υπερδύναμη ή, κατά άλλους, υπερασπίζονταν στην απρόκλητη επίθεση αυτής της υπερδύναμης.

Το πηλίκο παραμένει ίδιο, δημόσια οι Ουκρανοί εκβιάστηκαν να παραχωρήσουν τον ορυκτό τους πλούτο ή να αφεθούν στην τύχη τους.

Αυτό από μόνο του είναι ένα σοκαριστικό σκηνικό, όμως τα συναισθήματα που προκάλεσε ήταν τόσο δυσάρεστα και για άλλον ένα λόγο.

Ήταν πορνογραφικό.

Η πορνογραφία μοιάζει να μας ανοίγει την πόρτα στην κρεβατοκάμαρα των άλλων και να μας παρέχει την αλήθεια της οποίας η παρακολούθηση προσφέρει διέγερση. Μόνο που στην πραγματικότητα δεν προσφέρει την αλήθεια αλλά την διαστροφή. Δεν παρουσιάζει την συνάντηση μεταξύ δύο ανθρώπων με σκοπό την εγγύτητα, την επικοινωνία και την αμοιβαία ευχαρίστηση, αλλά μια κωδικοποιημένη διαστροφικά σωματική συνάντηση που σκοπό δεν έχει την ευχαρίστηση των συμμετεχόντων αλλά την αυνανιστική διέγερση αυτού που παρακολουθεί.

Ο θεατής γνωρίζει πως όλα γίνονται για αυτόν, με σκοπό αυτόν, σε αντίθεση με αυτόν που κοιτάζει μέσα από μια κλειδαρότρυπα, ο οποίος γνωρίζει πως αυτό που γίνεται τον έχει αποκλεισμένο, δεν τον λαμβάνει υπόψη.

Αντιστοίχως, ο Τραμπ υποκρίνεται ότι μας κάνει θεατές της ρεαλ πολιτίκ όπως αυτή γίνεται πίσω από τις κλειστές πόρτες της διπλωματίας.

Μας λέει ότι δε χρειάζεται να βασιζόμαστε στην «αναξιόπιστη δημοσιογραφία» η οποία μας μεταφέρει τις ματιές που ρίχνει πίσω από την κλειδαρότρυπα και μας ζητά να φανταστούμε τι ακριβώς έγινε. Οι οπαδοί του νιώθουν ότι για πρώτη φορά κάποιος τους ανοίγει την πόρτα στην κλειστή κρεβατοκάμαρα των διεθνών διαπραγματεύσεων, άρα τους φέρεται με ισότητα και σεβασμό αρνούμενος να τους πει ψέματα.

Ότι τους δείχνει αυτό που γίνεται ούτως ή άλλως, χωρίς προσχήματα.

Στην πραγματικότητα αυτό που μας δείχνει είναι ένα πολιτικό πορνό. Έναν αδύναμο να βασανίζεται σε δημόσια θέα. Λείπει το στοιχείο της διαπραγμάτευσης, της ανταλλαγής και του συμβιβασμού που είναι το βασικό στοιχείο της πολιτικής, Η εικόνα περιλαμβάνει μόνο την επιβολή μέσω της ισχύος κι τον δημόσιο σαδισμό. Και όπως στο πορνό, ο στόχος δεν είναι ο διάλογος και η επίτευξη συμφωνίας και ειρήνης αλλά η αυνανιστική ευχαρίστηση του θεατή. Δεν βλέπουμε κάτι που συμβαίνει και δε μας περιλαμβάνει, άρα έτσι ανακαλύπτοντας την αλήθεια, αλλά κάτι το οποίο έχει σκηνοθετηθεί για εμάς, με ωμότητα και με στόχο τα δικά μας κατώτερα ένστικτα. Πολλοί βιώνουμε μια δυσάρεστη αποστροφή, μια ετερο-ντροπή και έναν φόβο επειδή βρισκόμαστε μάρτυρες αυτής της διαστροφής.

Οι οπαδοί του Τραμπ όμως εθίζονται σε αυτές τις σκηνές και, όπως με τον εθισμό στην πορνογραφία, θα απευαισθητοποιούνται όλο και περισσότερο και θα ζητούν όλο και πιο σκληρές σκηνές, όλο και πιο ωμή ευχαρίστηση. Και μαζί τους ίσως απευαισθητοποιηθούμε και εμείς και αρχίσουμε να βιώνουμε ως αναπόφευκτη πραγματικότητα τον κυνισμό και την δια της βίας υποταγή.

Η Ελλάδα δείχνει από καιρό έτοιμη για αυτόν τον τύπο δημόσιου λόγου. Η δημοσιογραφία έχει σταματήσει να προσπαθεί να δει για χάρη μας πίσω από την κλειδαρότρυπα αλλά συχνά μπαίνει μέσα στην αίθουσα και συνουσιάζεται με την πολιτική. Ακραία στοιχεία απολαμβάνουν σε κάθε ευκαιρία να μας δείχνουν πορνογραφικά την δημόσια άσκηση εξουσίας ταπεινώνοντας ή απολύοντας υπαλλήλους, συνδικαλιστές, πολιτικούς αντιπάλους.

Οι ΗΠΑ δίνουν τον ρυθμό και είναι στο χέρι μας αν θα τις ακολουθήσουμε ή αν θα αντισταθούμε στη διαστροφοποίηση της δημόσιας ζωής.

*Ο Γιάννης Δούμος είναι ψυχίατρος και θεατρικός συγγραφέας