Στο Βρετανικό Μουσείο είχα κάποτε την ευκαιρία να μελετήσω ένα χειρόγραφο, πιθανώς των αρχών του 18ου αιώνα, το οποίο περιελάμβανε μια συλλογή από μύθους και θρύλους διαφόρων εποχών. Ένας συγκεκριμένος μου τράβηξε την προσοχή και παραθέτω παρακάτω ένα μικρό απόσπασμα, καθώς ορισμένοι ίσως το θεωρήσουν ενδιαφέρον για την εποχή μας.

«Μια φορά κι έναν καιρό, σε μια μακρινή χώρα, υπήρχαν πολλοί λαμπροί ηγέτες. Πολλοί από αυτούς ήταν χαρισματικοί και με αξιόλογο κοινό να τους ακολουθεί. Κάποιες φορές συνεργαζόταν, άλλες τα σπάγανε για το ένα ή το άλλο ζήτημα. Σταδιακά όμως αποξενώθηκαν και διαφωνούσαν στα περισσότερα ζητήματα. Ωστόσο, είχαν ακόμα κάτι κοινό…

Όλοι σε αυτή τη χώρα γνώριζαν έναν παλιό θρύλο που αφορούσε έναν μοναχό ντυμένο στα μαύρα, με μυστηριώδη εμφάνιση και λάμψη, ο οποίος εμφανιζόταν από καιρό σε καιρό ως όραμα για να συμβουλεύσει έναν μικρό αριθμό εκλεκτών ανθρώπων. Κανένας στη χώρα δεν θυμόταν πού είχε πρωτοακούσει για το θρύλο – σε κάποιο θεατρικό έργο, από κάποια ιστορία που είχε διηγηθεί κάποιος γέροντας σοφός, κάπου αλλού;

Όταν εμφανιζόταν στους ηγέτες της ιστορίας μας ο μαύρος μοναχός, αυτοί είχαν πλήρη επίγνωση ότι πρόκειται για παραίσθηση. Παρόλα αυτά δεν μπορούσαν να αντισταθούν στο να αλληλεπιδράσουν με αυτή τη μυστηριώδη φιγούρα, η οποία φαινόταν να έχει σταλεί ειδικά για τον καθένα ξεχωριστά, για να ενισχύσει την αυτοπεποίθησή τους, να τους ξεκαθαρίσει ότι είχαν δίκιο να προχωρούν μπροστά και να αγνοούν τη συμμαχία των μετρίων που τους περιτριγύριζε· το πεπρωμένο τους ήταν να είναι διαφορετικοί, να ξεχωρίζουν, να εμπνέουν…

Φυσικά, η αμφιβολία για τον εαυτό μας δεν εξαφανίζεται ποτέ. Αυτό συνέβη και στην περίπτωση των ηγετών μας, οι οποίοι λίγες στιγμές κατάφερναν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην αυτοπεποίθηση και την αμφιβολία αφού ο μαύρος μοναχός ήταν πάντα εκεί να τους πείθει για τη μοναδικότητά τους. Καθώς ο χρόνος περνούσε…».

Δυστυχώς, αυτό είναι όλο κι όλο ό,τι διασώζεται από τη συγκεκριμένη ιστορία στο χειρόγραφο, και έτσι είναι αδύνατον να πούμε τι απέγιναν οι ηγέτες μας. Όμως το χειρόγραφο, καθώς και το παραπάνω απόσπασμα, έχει έναν μελαγχολικό τόνο και, ως εκ τούτου, είναι αμφίβολο αν υπήρξε αίσιο τέλος.

*Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος είναι θαυμαστής του Άντον Τσέχωφ