Οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις δημιούργησαν νέα δεδομένα στο παγκόσμιο ενεργειακό τοπίο. Οι συγκρούσεις στην Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή και οι αναταράξεις στη Λατινική Αμερική ανέδειξαν τη στρατηγική σημασία της ενέργειας για το κόστος παραγωγής, την ανάπτυξη, την εθνική ασφάλεια και τις οικονομικές προοπτικές κάθε χώρας.

Ads

Η προετοιμασία πριν από την εκδήλωση των κρίσεων αποδείχθηκε καθοριστική. Χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία αξιοποίησαν τη διαφοροποίηση των προμηθειών τους, εξασφάλισαν ενεργειακές ποσότητες και περιόρισαν τις επιπτώσεις των διεθνών ανακατατάξεων. Αντίθετα, η Ευρώπη αντιμετώπισε αυξημένο κόστος, κινδύνους εφοδιασμού και την ανάγκη αναθεώρησης πλευρών της ενεργειακής μετάβασης.

Ads

Η έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων, ο εκσυγχρονισμός των διυλιστηρίων, η επανεξέταση της λειτουργίας λιγνιτικών μονάδων, οι μικροί αρθρωτοί πυρηνικοί αντιδραστήρες, η αναθεώρηση των χρονοδιαγραμμάτων για το υδρογόνο και η παράταση χρήσης θερμικών κινητήρων αποτελούν στοιχεία αυτής της νέας πραγματικότητας, που ονομάστηκε «ενεργειακός πραγματισμός».

Ads

Διαβάστε: Ρεύμα / «Εκτοξεύθηκαν» οι χρεώσεις στα «πράσινα» τιμολόγια σε σχέση με τα «μπλε»

Ads

Στην Ελλάδα, μια χώρα με υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενα ενεργειακά προϊόντα, η συζήτηση αυτή δεν έτυχε της ανάλογης πολιτικής προσοχής. Ο δημόσιος διάλογος περιορίστηκε κυρίως στις επιδοτήσεις, στη φορολόγηση των υπερκερδών και στους φόρους των ενεργειακών προϊόντων. Αναγκαία μέτρα ανακούφισης, αλλά ανεπαρκή, καθώς δεν απαντούν στο ουσιαστικό ερώτημα: ποιο ενεργειακό μείγμα και ποιος σχεδιασμός μπορούν να μειώσουν διαχρονικά την εξάρτηση της χώρας;

Η ανάγκη ενός νέου ενεργειακού χάρτη έχει εθνική διάσταση. Στόχος πρέπει να είναι η μέγιστη αξιοποίηση των εγχώριων ενεργειακών πηγών, του επιστημονικού δυναμικού και της παραγωγικής βάσης, με μετρήσιμο αποτέλεσμα τη μείωση των εισαγωγών.

Απαιτείται άμεση συζήτηση για την επανεξέταση των χρονοδιαγραμμάτων απολιγνιτοποίησης, την επιτάχυνση της έρευνας υδρογονανθράκων, τη δημιουργία ειδικού Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης, τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης βιομηχανίας και κτιρίων, την ανάπτυξη αποθήκευσης και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων. Παράλληλα, χρειάζεται αναθεώρηση της λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και ουσιαστική στήριξη της ενεργοβόρου βιομηχανίας.

Η ενεργειακή πολιτική δεν μπορεί να καθορίζεται αποκλειστικά από τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους, που διαθέτουν την οικονομική ισχύ να προωθούν συγκεκριμένες τεχνολογικές επιλογές, είτε μέσω φυσικού αερίου είτε μέσω μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων. Η απουσία ισχυρών δημόσιων ενεργειακών επιχειρήσεων με παραγωγικό και επενδυτικό ρόλο περιορίζει την παρέμβαση του κράτους, μετατρέποντάς το σταδιακά σε νομοθέτη και παρατηρητή.

Η Ελλάδα χρειάζεται έναν συνεκτικό εθνικό ενεργειακό οδικό χάρτη, με δημόσιο σχεδιασμό, κοινωνικό έλεγχο και παραγωγικό προσανατολισμό.

Ο ενεργειακός πραγματισμός δεν σημαίνει εγκατάλειψη των περιβαλλοντικών στόχων. Σημαίνει προσαρμογή τηςμετάβασης στις πραγματικές οικονομικές, τεχνολογικές και γεωπολιτικές συνθήκες.

Η ενεργειακή ασφάλεια είναι ζήτημα εθνικής στρατηγικής. Δεν μπορεί να εξαρτάται ούτε από τις διεθνείς κρίσεις ούτε από τα συμφέροντα λίγων ισχυρών ομίλων.

Διαβάστε: ΕΕ / «Ανάσα» για το ενεργειακό κόστος ψάχνουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες