Κάτι που έχει γίνει Νόμος δεν είναι απαραίτητα σωστό. Αλλά εάν κάτι είναι σωστό πρέπει απαραίτητα να γίνει Νόμος, έγραψε ο Μοντεσκιέ.

Αν και το ζήτημα της διάκρισης των εξουσιών, ως θεμελιώδης αρχή του Κράτους Δικαίου και της Σύγχρονης Δημοκρατίας, ετέθη από τον ίδιον στην εποχή του Διαφωτισμού, απασχόλησε το ζήτημα τις πρακτικές κάθε κρατικής θέσμισης από την εποχή του Αριστοτέλη και του Ομήρου ως «ρυθμίζουσα συστηματικώς την άσκηση της εξουσίας του» (Αρ. Μάνεσης).

Έχοντας έντονη πολιτική σημασία και λειτουργία, απαξιώθηκε από δικτατορίες κάθε είδους και συχνά αμφισβητήθηκε στην πράξη από ελλειμματικές Δημοκρατίες, όπως (και) η δική μας.

Όπως ο Μανιτάκης έχει επισημάνει «αντιμετωπίστηκε αρχικά ως ‘πολιτική αρχή’, πριν αποκτήσει κανονιστικό περιεχόμενο και νομική σημασία, και διαμορφώθηκε, σταδιακά, μέσα από την ιστορία, αρχικά ως απόλυτη άρνηση της δεσποτικής εξουσίας, που ενσάρκωναν οι παλιές αυτοκρατορίες, έπλασε τη συνταγματική φυσιογνωμία της σε αντιπαράθεση προς την απολυταρχική και συγκεντρωτική εξουσίας της απόλυτης μοναρχίας, της πρώτης μορφής του σύγχρονου κράτους, πριν αξιοποιηθεί ως τεχνική οργάνωσης και διευθέτησης των σχέσεων μεταξύ των εξουσιών στις Δημοκρατίες», μέσα από ποικίλους νομικούς αγώνες που απηχούσαν τους κοινωνικοπολιτικούς.

Αν και δεν λειτουργεί με την ίδια ‘ένταση’ και ‘καθαρότητα’ σε όλα τα κράτη συνομιλώντας με βαθύτερες δομές οικονομικοπολιτικής εξουσίας, στις ΗΠΑ, και εν συγκρίσει πάντα με την δύναμη του κράτους της,  είχε κατορθώσει – με κόπο είναι αλήθεια – να επιτύχει σημαντικές νομικές νίκες ατόμων και κινημάτων ενάντια σε ισχυρούς κορπορατιστές, αδιανόητες για άλλες χώρες, και να διασφαλίσει, σε έναν βαθμό, τα αποτελέσματά της.

Όμως, αυτό, ένα από τα τελευταία κάστρα του χτυπημένου Κοινοβουλευτισμού στην εποχή μας, φαίνεται πώς αίρεται με σκανδαλώδη τρόπο και εκεί.

Δεν είναι μόνο η πρόσφατη προστασία από δίωξη κατά του Τραμπ, που θυμίζει την αλήστου μνήμης παρέμβαση Καραμανλή όταν διωκόταν για πολιτικές ευθύνες ο Α. Παπανδρέου (και είναι αλήστου Μνήμης όχι γιατί ο Παπανδρέου ήταν ντε και καλά ένοχος αλλά γιατί το επιχείρημα Καραμανλή, αν και εν μέρει κατανοητό πολιτικά σε μια έντονα διχασμένη τότε χώρα, ισοπέδωσε νομικά κάθε έννοια ισονομίας σε σχέση με τους απλούς πολίτες ανοίγοντας, μέσα από την συναισθηματική χειραγώγηση των πολιτών, τον δρόμο για το Νόμο περί ευθύνης Υπουργών του Βενιζέλου, καλύπτοντας κατά πάσα πιθανότητα και προ-μεταπολιτευτικές πομπές του ίδιου).

Είναι και αυτό που, σε εμφανή συνομιλία με την περίπτωση Τραμπ, συνέβη τις ίδιες ημέρες, ξεσκεπάζοντας αδιάντροπα μια μετατόπιση της δύναμης στο νομικό παιχνίδι και εκεί.

Σε μια απόφαση με ψήφους 6 προς 3 την περασμένη Παρασκευή, το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας ενέκρινε την υφαρπαγή της νομικής και δικαστικής εξουσίας από εταιρικά συμφέροντα που θέλουν να αφαιρέσουν την νομική εξουσιοδότηση των ομοσπονδιακών υπηρεσιών στο να ρυθμίζουν τη δημόσια υγεία, το κλίμα και το περιβάλλον, την προστασία των εργαζομένων, την ασφάλεια τροφίμων και φαρμάκων και πολλά άλλα.

Το δικαστήριο κατέρριψε, έτσι, ένα νομικό προηγούμενο τεσσάρων δεκαετιών, γνωστό ως δόγμα Chevron, το οποίο προέρχεται από μια απόφαση που είχε με αγώνες κατακτηθεί επί της εποχής Ρήγκαν.

Ορισμένοι Δημοκρατικοί προσπάθησαν να αντιταχθούν στην απόφαση δεσμευόμενοι να εισαγουν νομοθεσία για την προστασία της ικανότητας χάραξης πολιτικής. Ενώ σύμφωνα με το Democracy Now! o γερουσιαστής Εντ Μάρκεϊ επεσήμανε ότι η απόφαση θα δημιουργήσει, «μια ρυθμιστική μαύρη τρύπα που καταστρέφει τις θεμελιώδεις προστασίες για κάθε Αμερικανό σε αυτή τη χώρα».

‘Όλως τυχαίως’ την προηγούμενη ημέρα της σκανδαλώδους απόφασης (Πέμπτη), οι δικαστές ψήφισαν 5 κατά 4 για να μπλοκάρουν τις αρμοδιότητες της Υπηρεσίας Προστασίας του Περιβάλλοντος, το οποίο επιτρέπει στην EPA να ρυθμίζει την ατμοσφαιρική ρύπανση που επιβάλλει τις κρατικές γραμμές και πολιτικές και έχει συμβάλλει σε αποζημιώσεις εκατομμυρίων σε πολίτες ενάντια σε πολυεθνικές.

Σε μια δήλωση, η Earthjustice έγραψε: «Η εντολή του Δικαστηρίου θέτει σε κίνδυνο χιλιάδες ζωές, αναγκάζει τις αντίθετες πολιτείες να ρυθμίσουν πιο αυστηρά τις βιομηχανίες τους και λέει στους μεγάλους ρυπαντές ότι είναι ανοιχτή η συζήτηση για τους περιβαλλοντικούς μας νόμους».
Σύμφωνα με τη νομική ανταποκρίτρια Έλι Μίσταλ «παίρνει την εξουσία από τα χέρια της δημοκρατίας», κάτι που στην Ελλάδα ζούμε συχνότερα από όσο πρέπει…

Κι αυτό, (και σε συνδυασμό με την απόφαση για την προεδρική ασυλία), σε έναν πλανήτη βαθιάς επιρροής των μητροπόλεων στις περιφέρειες αλλά και το αντίστροφο(!), και σε μια παγκόσμια πολιτική και κοινωνική σκηνή που στέφεται όλο και αυταρχικότερα όπως δείχνει η εμβληματική επικράτηση (και) της Λεπέν, (ας κάνουμε τις συνδέσεις με τόσα γεγονότα με τα οποία και τα δυο εφάπτονται και επηρεάζουν, με ευθύνη, όχι ισομερή μα υπαρκτή, όλων των πλευρών) μας αφορά όλες και όλους.

Και θα μας αφορά εντονότερα στον εγγύς μέλλον όπως διακυβεύονται τόσα στον «θαυμαστό καινούργιο κόσμο» της κλιματικής κατάρρευσης, της δημόσιας υγείας και των εργασιακών/ανθρώπινων δικαιωμάτων με τα μιλιούνια που θα μετακινηθούν αναγκαστικά, πολλά από χώρες που καμώνονται πως ανήκουν στην Δύση, χτυπώντας τις πόρτες κρατών στα χέρια κορπορατιστών που κρίνουν το αξιοβίωτο με βάση την κλίμακα κέρδους. Η ευθύνη μας είναι να επισημάνουμε πως η απόφαση για τον Τραμπ, αν και πάλι κατανοητή για λόγους επιφανειακής πολιτικοκοινωνικής εξισορρόπησης την ίδια ώρα που ανατινάζει μεσο- και μακροπρόθεσμα τα θεμέλια της, είναι η κορυφή του παγόβουνου σε δομικές συστημικές μεταβολές που εξελίσσονται κάτω από τα πόδια μας.

Κι ακριβώς γι’ αυτό είναι πολύτιμα επίκαιρο να θυμίσουμε την ρήση του Μοντεσκιέ: Κάτι που έχει γίνει Νόμος δεν είναι απαραίτητα σωστό. Αλλά εάν κάτι είναι σωστό πρέπει απαραίτητα να γίνει Νόμος.