Τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν τον συντάκτη τους, χωρίς να συμπίπτουν κατ' ανάγκη με την άποψη του Tvxs.gr
Πραγματοποιείται αυτές τις μέρες το συνέδριο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΠΟΣΔΕΠ). Σε αυτή τη χρονική συγκυρία η επιλογή στη Διοικούσα Επιτροπή της ΠΟΣΔΕΠ πανεπιστημιακών που μπορούν να προασπίσουν τη λειτουργία των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων καθίσταται περισσότερα αναγκαία από ποτέ στην μεταπολιτευτική περίοδο.
Η σημερινή κυβέρνηση έχει δημιουργήσει πληθώρα προβλημάτων στη λειτουργία των πανεπιστημίων, πολλά περισσότερα από αυτά που υποτίθεται πως ήθελε να επιλύσει μέσω των νόμων περί επιλογής των Συμβουλίων Διοίκησης, των Διαγραφών και του Πειθαρχικού Δικαίου για τα ΑΕΙ. Ο νόμος για το πειθαρχικό δίκαιο στα ΑΕΙ (άρθρα 195 έως 205Α του ν. 4957/2022, όπως τροποποιήθηκαν με το ν. 5224/2025) επικαιροποιημένος με την εγκύκλιο 128665/Ζ1/2025 [13-10-2025], κατά την πολιτική ηγεσία αποτελούν «ουσιαστική θεσμική τομή που ενδυναμώνει τη διαφάνεια, τη συνέπεια και το κύρος της Ανώτατης Εκπαίδευσης, αλλά και την ασφάλεια των Ιδρυμάτων στη χώρα μας» [1]
Βέβαια απάντηση στο ερώτημα «πως μπορεί να ενισχυθεί το κύρος της Ανώτατης Εκπαίδευσης» όταν σύμφωνα με την έκθεση Education at a Glance 2025 του ΟΟΣΑ, οι κρατικές δαπάνες στην Ελλάδα ανέρχονται σε μόλις 4.497 δολάρια ανά φοιτητή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σε σύγκριση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ που είναι 15.102 δολάρια (OECD, 2025) [2], δεν βρίσκει κανείς όσο και αν συμφωνεί ή διαφωνεί με το νόμο για τις πειθαρχικές διώξεις.
Ας αναλύσουμε λοιπόν το επιχείρημα της ασφάλειας των πανεπιστημίων, τεκμηριώνοντας το κατά πόσο αυτό είναι μια υπαρκτή και όχι ψευδεπίγραφη αναγκαιότητα που υποκρύπτει βαθιά αποστροφή για κάθε δυνατότητα αμφισβήτησης, συλλογικής δράσης και λειτουργίας εκτός του «καθιερωμένου πλαισίου». Στο άρθρο «Αλήθειες και μύθοι για την ανομία στα ελληνικά πανεπιστήμια και τον ρόλο της πανεπιστημιακής αστυνομίας» [3], παρουσιάζονται ενδελεχή στοιχεία με πηγή προέλευσης την Ελληνική Αστυνομία, που αποδεικνύουν πως η ανομία στα πανεπιστήμια είναι στατιστικά ασήμαντη σε σύγκριση με γενικότερα μεγέθη της εγκληματικότητας κι έχει σποραδικό χαρακτήρα.
Συγκεκριμένα το 2017 στα πέντε πανεπιστήμια (ΕΚΠΑ, ΑΠΘ, ΕΜΠ, ΟΠΑ και Παν. Πατρών) καταγράφηκαν 81 περιστατικά, ενώ την ίδια χρονιά στις Γενικές Αστυνομικές Διευθύνσεις Αττικής, Θεσσαλονίκης και Δυτικής Ελλάδας καταγράφηκαν πάνω από 154.500 περιστατικά παραβατικότητας. Από την εκτίμηση των παραπάνω γίνεται φανερό πως το θέμα της ανομίας άρα και της αναγκαιότητας για περαιτέρω μέτρα και πειθάρχηση δεν εδράζουν σε απτά δεδομένα (data), όπως συνηθίζουμε να λέμε εμείς των θετικών επιστημών. Προς τι λοιπόν το νέο πειθαρχικό δίκαιο στα ΑΕΙ; Εδώ θα δανειστώ την κρίση του Γ. Χαμηλάκη, καθηγητή σε Αμερικανικό πανεπιστήμιο που κρίνει πως «όσα συμβαίνουν αυτή την περίοδο στα αμερικανικά πανεπιστήμια αποβλέπουν στην δημιουργία κλίματος τρομοκράτησης που οδηγεί σε προληπτική λογοκρισία και υποταγή, με τις γνωστές συνέπειες στη διακίνηση των ιδεών και τη δημοκρατία» [4].
Σύμφωνα με την τοποθέτηση της παράταξης «Εναλλακτική Παρέμβαση Δικηγόρων Αθήνας» «δυσανάλογα αυστηρές ποινές είτε προσωρινής είτε οριστικής απώλειας της φοιτητικής ιδιότητας επικρέμανται σε βάρος των φοιτητών για το παραμικρό και μάλιστα χωρίς να παρέχεται διακριτική ευχέρεια στα πειθαρχικά όργανα να επιβάλλουν ελαφρύτερες ποινές, εκτιμώντας τις περιστάσεις», ενώ χορηγείται απεριόριστη εξουσία «ζωής και θανάτου» ακόμη και στα μονομελή πειθαρχικά όργανα, γεγονός που αντιβαίνει στην αρχή της αμεροληψίας [5]. Περαιτέρω, με την τροποποίηση της παρ. 5 και την εισαγωγή νέας παρ. 6 του 168 ΠΚ παραβιάζεται ευθέως η αρχή της αναλογικότητας, καθώς επιβάλει υπέρμετρα αυστηρές ποινές, αφού καταλήγει σε παράλογα αποτελέσματα, δηλαδή να απειλείται ίδια ποινή για μια πράξη λχ συλλογικής διαμαρτυρία σε πανεπιστημιακό όργανο με τη σύσταση εγκληματικής οργάνωσης του αρ. 187 ΠΚ.
Αλλά το πειθαρχικό δίκαιο δεν αφορά μόνο το φοιτητικό σώμα αλλά και το προσωπικό των πανεπιστημίων καθώς η «η παράλειψη άσκησης πειθαρχικής αρμοδιότητας ή η άπρακτη πάροδος της προθεσμίας που προβλέπεται στον νόμο για την άσκηση της ανωτέρω αρμοδιότητας συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα» (άρθρο 67). Όμως, οι Πρόεδροι Τμημάτων και οι Κοσμήτορες μονοτμηματικών σχολών έχουν πρωτίστως «παιδαγωγικό ρόλο». Συνεπώς, η κρίση για το εάν ένα περιστατικό αξίζει πειθαρχικής δίωξης συχνά απαιτεί «σταθμίσεις» και «εκτίμηση του συμφέροντος» του φοιτητή, του Τμήματος και της πανεπιστημιακής κοινότητας γενικότερα [6]. Διερωτάται κάποιος πώς ένας Πρόεδρος, ή Κοσμήτορας μονοτμηματικής Σχολής θα διαπιστώνει ποιος/ποια τέλεσε την πράξη που αναφέρεται στην παρ. γ) του άρθρου 69, δηλαδή να ευρεθεί ποιος έπραξε την καταστροφή περιουσίας του Α.Ε.Ι., ή αντίστοιχα όσα αναφέρονται στην παρ. ζ) του ίδιου άρθρου, δηλαδή να ευρεθεί ποιος/ποια με οποιονδήποτε τρόπο τέλεσε το αδίκημα της ρύπανσης των στεγασμένων ή ανοικτών χώρων του ιδρύματος.
Η παραγωγή νέας γνώσης που αποτελεί τον θεμελιώδη ρόλο του δημόσιου πανεπιστημίου προϋποθέτει την συνύπαρξη του ακαδημαϊκού προσωπικού και των φοιτητών/τριών σε κλίμα εμπιστοσύνης, σεβασμού, δικαιοσύνης και συμπερίληψης, συνθήκες αναγκαίες για την διατύπωση της διαφορετικής γνώμης ακόμη και απέναντι σε καθεστηκυίες αντιλήψεις. Η εκ του νόμου τοποθέτηση των Προέδρων/Κοσμητόρων και λοιπού προσωπικού σε θέση ελεγκτή και καταγγέλλοντα διαβρώνει εκ των έσω το αναγκαίο κλίμα συμπόρευσης. «Η καταπολέμηση της βίας δεν πρέπει να ταυτίζεται αποκλειστικά με τη διαμόρφωση περιβάλλοντος καταστολής της δημιουργικής διαμαρτυρίας και του εποικοδομητικού διαλόγου», όπως ορθά αναφέρει η γνωμοδότησης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής η οποία αποτελεί κοινωνικό εταίρο που συνεργάζεται με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, γνωμοδοτώντας για νομοσχέδια και προτάσεις [7].
Η ίδια προτείνει ως αντίβαρο στην ολοκληρωτική διαμόρφωση κλίματος καταστολής, την «εμβάθυνση των δημοκρατικών θεσμών, την ίδρυση μονάδων διαχείρισης αντικοινωνικών συμπεριφορών, και τη χρήση τεχνικών μέσων ως αποτρεπτικών για την τέλεση αξιόποινων πράξεων, ιδιαίτερα εγκλημάτων». Προς την κατεύθυνση της διεκδίκησης των παραπάνω, δυστυχώς όχι αυτονόητων, θα πρέπει να κινηθεί η νέα ηγεσία της ΠΟΣΔΕΠ.
- Η Έφη Παπαθεοδώρου είναι Πρόεδρος του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ
[7] Γνώμη της Ο.Κ.Ε. για το Σχέδιο νόμου του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με τίτλο «Σύσταση νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία «Ελληνορθόδοξη Ιερά Βασιλική Αυτόνομη Μονή του Αγίου και Θεοβάδιστου όρους Σινά στην Ελλάδα», ρυθμίσεις θεμάτων αρμοδιότητας Γενικής Γραμματείας Θρησκευμάτων, ενίσχυση της ασφάλειας στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, διατάξεις για τον αθλητισμό και λοιπές ρυθμίσεις». Ιούλιος 2025
Στην Ελλάδα τα ΜΜΕ που στηρίζουν τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, χρημαδοτούνται από το ... κράτος. Tο tvxs.gr στηρίζεται στους αναγνώστες του και αποτελεί μια από τις ελάχιστες ανεξάρτητες φωνές στη χώρα. Mε μια συνδρομή, από 2.9 €/μήνα,ενισχύετε την αυτονομία του tvxs.gr και των δημοσιογραφικών του ερευνών. Συγχρόνως αποκτάτε πρόσβαση στα ντοκιμαντέρ και το περιεχόμενο του 24ores.gr.
Δες τα πακέτα συνδρομών >
