«El Sistema» (Το Σύστημα)

Ο σπουδαίος αρχιμουσικός Claudio Abbado μετά από την ακρόαση μιας μόλις παράστασης της ορχήστρας επίλεκτων μουσικών Simon Bolivar, του «Συστήματος» του πρωτοποριακού προγράμματος μουσικής εκπαίδευσης που εφαρμόζεται εδώ και 35 χρόνια στη Βενεζουέλα, προσκάλεσε την ορχήστρα να παίξει στη Γερμανία. Ο Ισπανός τενόρος Placido Domingo παραδεχόταν ότι το επίτευγμα των νεαρών μουσικών του είχε προξενήσει τη βαθύτερη συγκίνηση ενώ ο μαέστρος Sir Simon Rattle της φιλαρμονικής ορχήστρας του Βερολίνου, της επιφανέστερης κατά πολλούς ορχήστρας κλασικής μουσικής στον κόσμο, σημείωνε χαρακτηριστικά ότι:

«Το Σύστημα είναι ό,τι πιο σημαντικό συμβαίνει παγκοσμίως για το μέλλον της κλασικής μουσικής».

To Σύστημα ή αλλιώς το Εθνικό Δίκτυο Ορχηστών από Νέους και Παιδιά της Βενεζουέλας είναι ένα χρηματοδοτούμενο από το Δημόσιο μουσικό εκπαιδευτικό σύστημα που αριθμεί συνολικά 150 Ορχήστρες Νέων και προγραμμάτων μουσικής εκπαίδευσης καθώς και 30 Συμφωνικές Ορχήστρες. Περίπου 300.000 παιδιά παρακολουθούν τα μουσικά προγράμματα του Συστήματος σε όλη τη χώρα ενώ ο ιδρυτής του, Χοσέ Αντόνιο Αμπρέου, υπολογίζει ότι από το 1975 τουλάχιστον 800.000 παιδιά έχουν περάσει από τις τάξεις του. Η κυβέρνηση του Chavez είναι η μόνη που ανέλαβε σχεδόν εξ ολοκλήρου τη χρηματοδότηση του προγράμματος με τον ετήσιο προϋπολογισμό του να φτάνει στα 29 εκατομμύρια δολάρια.

Η αρχική ονομασία του Συστήματος όμως, Κοινωνική Δράση για τη Μουσική, αποδίδει πολύ πιο εύστοχα τις αρχικές αιτίες που οδήγησαν στην ίδρυση του και το μεγαλείο του σημερινού επιτεύγματος. Το γεγονός ότι το 90% των παιδιών κάθε ηλικίας που το στελεχώνουν προέρχονται από τις φτωχογειτονιές της Βενεζουέλας είναι ίσως το επιφανέστερο κατόρθωμα. Αντίθετα με σκέψεις περί συγκεντρωτικής γραφειοκρατικής δομής που εύλογα ανακύπτουν, ο σχεδιασμός του el sistema είναι ευέλικτος, λαμβάνει υπόψιν τις ιδιαιτερότητες και τα προβλήματα κάθε ορχηστρικής ομάδας και προσαρμόζεται σε αυτά.

Με αφορμή την άφιξη στο Ηρώδειο (23 Ιουνίου) της Ορχήστρας Νέων «Σιμόν Μπολιβάρ» της Βενεζουέλας, του ορχηστρικού επιστεγάσματος αυτής της προσπάθειας, στο Tvxs παρουσιάζουμε δύο διαλέξεις από το μη κερδοσκοπικό ίδρυμα TED γνωστό για τα πρωτοποριακά του συνέδρια παρουσίασης καινοτόμων ιδεών.

Στην πρώτη διάλεξη παρακολουθούμε τον κάποτε μοναχικό οραματιστή του el sistema, José Antonio Abreu, να μιλά για το πώς η διδασκαλία της μουσική στα παιδιά, σε ένα συμμετοχικό σχήμα όπως το ορχηστρικό, μπορεί να γίνει όχημα για την κοινωνική αλλαγή! Σε αντίθεση με την κλασικού τύπου μουσική διδασκαλία, εδώ τα παιδιά μαθαίνουν να παίζουν μουσική μαζί.

Στη δεύτερη «διάλεξη» μπορούμε να πάρουμε ένα εκτενές δείγμα γιατί το τι ακριβώς έχουν τη δυνατότητα να καταφέρουν έφηβοι και παιδιά από υποβαθμισμένες φτωχογειτονιές και επικίνδυνα γκέτο των παραγκουπόλεων του πλανήτη.

Η Ορχήστρα Νέων «Τερέζα Καρένιο», περιλαμβάνει τους καλύτερους μουσικούς λυκείων της χώρας. Υπό την διεύθυνση του Γκουστάβο Ντουνταμέλ, γέννημα θρέμμα ο ίδιος του el sistema και διευθυντής της ορχήστρας «Σιμόν Μπολιβάρ» από το 1999 στην ηλικία μόλις των 18, παίζουν το δεύτερο μέρος της Συμφωνίας Νο. 10 του Σοστακόβιτς και το Ντανσόν Νο. 2 του Αρτούρο Μάρκες.

Ο υποτιτλισμός στα ελληνικά έγινε από τους Παναγιώτα Χατζηιωάννου, Σπύρο Κασιμάτη, Βασίλη Ακοινόγλου και Παναγιώτη Παπουτσή.