Γενετικά τροποποιημένο κουνούπι κατά της ελονοσίας

Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι, κυρίως παιδιά κάτω των πέντε ετών, πεθαίνουν κάθε χρόνο από ελονοσία στις χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας και της υποσαχάριας Αφρικής. Η ασθένεια προκαλείται από παρασιτικά πρωτόζωα του γένους πλασμώδιο και μεταδίδεται στον άνθρωπο μόνο από το θηλυκό κουνούπι του γένους ανωφελές (Anopheles), γένος το οποίο περιλαμβάνει περίπου 25 διαφορετικά είδη κουνουπιών. Πρόσφατα, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Αριζόνα δημιούργησαν ένα γενετικά τροποποιημένο κουνούπι, το οποίο δεν μεταδίδει την ασθένεια στον άνθρωπο.

Η ελονοσία αντιμετωπίζεται κυρίως στο επίπεδο της πρόληψης με ψεκασμούς με εντομοκτόνα, κουνουπιέρες εμποτισμένες με εντομοκτόνα, και στο επίπεδο της θεραπείας, με ανθελονοσιακά φάρμακα. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια τα κουνούπια εμφανίζονται ανθεκτικά στα φάρμακα και στα εντομοκτόνα.

Οι ερευνητές στην Αριζόνα εισήγαγαν σε έμβρυα κουνουπιών ένα μεταλλαγμένο γονίδιο το οποίο αυξάνει τα επίπεδα της πρωτεΐνης Akt στο έντερο των κουνουπιών, εκεί δηλαδή όπου επωάζεται το πλασμώδιο της ελονοσίας που καταπίνει το κουνούπι όταν τσιμπήσει ένα ήδη μολυσμένο ζώο ή άνθρωπο. Η πρωτεΐνη αναστέλλει τη φυσιολογική διαδικασία ανάπτυξης του παράσιτου και ταυτόχρονα μειώνει τον χρόνο ζωής του κουνουπιού, το οποίο συνήθως μεταδίδει το παράσιτο προς το τέλος της σύντομης ζωής του, διάρκειας δύο εβδομάδων.

Προς το παρόν, το μεταλλαγμένο κουνούπι φυλάσσεται σε κάποιο εργαστήριο υψίστης ασφαλείας και για να προσφέρει τις υπηρεσίες του, θα πρέπει να είναι σε θέση να εκτοπίσει τα κουνούπια-φορείς, όταν απελευθερωθεί στο περιβάλλον όπου ζουν. Θα πρέπει, δηλαδή, να διαθέτει κάποιο πλεονέκτημα σε σχέση με αυτά, όπως το να είναι ανθεκτικό στις τοξικές ουσίες που χρησιμοποιούνται συνήθως για την εξάλειψή τους.

Οι επιστήμονες θα πρέπει επίσης να μελετήσουν προσεκτικά τους κινδύνους που ενδεχομένως εγκυμονεί η απελευθέρωση στο περιβάλλον ενός γενετικά τροποποιημένου εντόμου, ενώ θα χρειαστεί να πείσουν για τη χρησιμότητα του σχεδίου τους και τους ανθρώπους που ζουν στις περιοχές υψηλού κινδύνου.

Πηγή: Ελευθεροτυπία [1], ρεπορτάζ Σπύρος Μανουσέλης