Χωρίς «παρεμβάσεις» ανεβαίνει τελικά η παράσταση του Δ. Παπαϊωάννου

Μιλώντας στο «Βήμα», ο Δ. Παπαϊωάννου τόνισε ότι η σκηνή δεν θα αλλάξει, προσθέτοντας: «Είμαι δυσαρεστημένος γιατί μια απλή σκηνή παίρνει τη διάσταση σκανδάλου και συμβάλλει στον αποπροσανατολισμό του κοινού. Έφτιαξα μια παράσταση σαν μια διακριτική τελετή γονιμοποίησης ενός χώρου. Δυστυχώς δεν μπορεί να λειτουργήσει απλώς σαν μια χειρονομία. Ευτυχώς ο κόσμος ανταποκρίνεται και η παράσταση παίρνει τον δρόμο της.

Είμαι γυμνιστής εδώ και 20 χρόνια και γνωρίζω καλά το γυμνό. Στη δουλειά μου δεν το χρησιμοποιώ ποτέ πολιτικά. Για μένα είναι κάτι τελείως φυσικό. Θυμάμαι τον προβληματισμό μας στην τελετή έναρξης της Ολυμπιάδας για το αν θα έπρεπε ή όχι να εμφανιστεί γυμνή η έγκυος γυναίκα στην πομπή. Από σεβασμό στις μουσουλμανικές χώρες και στην παγκόσμια προβολή του θεάματος, αποφάσισα να μην το κάνουμε. Εδώ όμως πρόκειται για έργο τέχνης. Ο Δρομέας που έβρισκε εμπόδια στους παγκόσμιους πολέμους και έπεφτε, στην ίδια τελετή, είναι για μένα πολύ πιο σοβαρό θέμα από το γυμνό. Γι΄ αυτό και δεν ενέδωσα στις πιέσεις να απαλείψω τη σκηνή».

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, Γιάννης Χουβαρδάς τόνισε με τη σειρά του ότι δεν έχει γίνει καμία παρέμβαση-λογοκρισία και ότι η απόφαση είναι οριστική. Το Διοικητικό Συμβούλιο είχε υποστηρίξει ότι την τελική απόφαση θα λάμβανε ο διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, ο οποίος «σε περίπτωση που συμφωνήσει με το διοικητικό συμβούλιο, θα ζητήσει από τον δημιουργό της παράστασης να καλύψει τα γυμνά σώματα των δύο χορευτών».

Ωστόσο, σύμφωνα με σχετική νομική ανάλυση του ζητήματος από τον e-lawyer [1], από τη νομοθεσία που διέπει τη διοίκηση και λειτουργία του Εθνικού Θεάτρου, ούτε το Διοικητικό Συμβούλιο, αλλά ούτε και ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής έχουν τέτοια αρμοδιότητα επέμβασης στο περιεχόμενο των παραστάσεων που παρουσιάζονται από τις σκηνές του ΕΘ.

Οι αρμοδιότητες του καλλιτεχνικού διευθυντή για «κατευθύνσεις και εντολές για την σωστή και έγκαιρη (...) ενδυματολογική προετοιμασία» δεν είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν διορθωτικές επεμβάσεις στη σκηνική σύλληψη μιας παράστασης, η οποία αφορά την αποκλειστική αρμοδιότητα του σκηνοθέτη - δημιουργού. Μια τέτοια επέμβαση συνιστά παράνομο περιορισμό στην ελευθερία της έκφρασης του δημιουργού της παράστασης και συνεπώς είναι καταδικαστέα ως αντίθετη στο σχετικό συνταγματικό δικαίωμα, αλλά και στο άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καθώς και στο άρθρο 19 του Διεθνούς Συμφώνου για τις Ατομικές και Πολιτικές Ελευθερίες.

Παράλληλα, παραβιάζει το δικαίωμα του κοινού για παρακολούθηση της παράστασης στην ακέραιη μορφή που επιθυμεί να την παρουσιάσει ο δημιουργός. Άλλωστε, τέσσερις δικαστικές αποφάσεις του πρωτοδικείου Αθηνών και του πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης έχουν δεχτεί ότι το κοινό έχει επίσης αξίωση για ακέραιη παρακολούθηση των έργων τέχνης, ως φορέας της παθητικής διάστασης της ελευθερίας της τέχνης. Στην ίδια κατεύθυνση, ο Συνήγορος του Πολίτη έχει κρίνει ότι η παρεμπόδιση του κοινού από την απόλαυση έργου τέχνης χωρίς παρεμβάσεις από κρατικούς οργανισμούς συνιστά παραβίαση του εν λόγω συνταγματικού δικαιώματος.

Ο Συνήγορος του Πολίτη, μάλιστα, είχε επέμβει και στην περίπτωση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, όπου είχε ζητηθεί αφαίρεση φιλιού σε δύο άντρες πρωταγωνιστές της παράστασης «Ρούσαλκα». Σε έγγραφα που είχε αποστείλει προς τον Πρόεδρο της ΕΛΣ και τον Προϊστάμενο της Ορχήστρας Λυρικής Σκηνής, οι οποίες κοινοποιήθηκαν και στον υπουργό Πολιτισμού, ο Συνήγορος του Πολίτη ανέφερε ότι το άρθρο 16 παρ. 1 του Συντάγματος «καθιερώνει την υποχρέωση του κράτους και των οργάνων του να συμβάλλουν στη δημιουργία ενός κλίματος ελευθερίας και εκτίμησης της καλλιτεχνικής δημιουργίας, απέχοντας από κάθε ενέργεια που θα απέβλεπε ή θα είχε ως πιθανολογούμενη συνέπεια τον καθορισμό του αισθητικού αποτελέσματος της παρεχόμενης προς το κοινό καλλιτεχνικής δημιουργίας. Βασική προϋπόθεση για την επιδίωξη αυτή είναι η απουσία άμεσων ή έμμεσων προληπτικών ή κατασταλτικών πρακτικών από την πλευρά του κράτους και των υπηρεσιών του στο στάδιο της παραγωγής ή της διάδοσης έργων τέχνης».

Πηγή: "Βήμα", e-lawyer