Το δίλημμα του Συνασπισμού : μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα

Καθώς το πολιτικό και κοινωνικό τοπίο κλυδωνίζεται, στο τραπέζι έχουν μπει νέα ερωτήματα για όλες τις πολιτικές δυνάμεις. Αυτό ακριβώς εκφράζει και η πρόσφατη διαμάχη μεταξύ αριστερής πτέρυγας και ανανεωτών που αναζωοπυρώθηκε τις προηγούμενες μέρες.

Έξι μήνες πριν, την περίοδο της μεγάλης δημοσκοπικής έκρηξης του Συνασπισμού που φλέρταρε με ποσοστά γύρω στο 18%, η ηγεσία του κόμματος πήρε σαφή θέση, απορρίπτοντας κάθε σκέψη συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ. Η θέση αυτή υπαγορευόταν τόσο από ιδεολογικούς παράγοντες όσο και για λόγους πολιτικής τακτικής. Σε ιδεολογικό επίπεδο, το ΠΑΣΟΚ όχι μόνο δεν είχε καταφέρει να ανανεωθεί προχωρώντας σε ρήξη με το παρελθόν του αλλά αντίθετα εμφάνιζε έντονα σημάδια αποσταθεροποίησης με την ηγεσία του να αμφισβητείται έντονα για την ικανότητα της να επαναφέρει το κόμμα στην εξουσία.

Η φρεσκάδα που έφερε μαζί του ο Αλ. Τσίπρας καθιστούσε πιθανή την περίπτωση ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ να καταλάβει τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης σε ένα ιστορικό remake της δεκαετίας του '50, οταν η ΕΔΑ εκμεταλλευόταν τη διάλυση του Κέντρου, κερδίζοντας τη δεύτερη θέση στις εκλογές του 1958.

Σε πολιτικό επίπεδο, τα πράγματα ήταν το ίδιο καθαρά. Η κυβέρνηση της ΝΔ εμφανιζόταν ακλόνιτη, με τους περισσότερους αναλυτές να προβλέπουν ότι ο κ. Καραμανλής θα εξασφάλιζε και τρίτη τετραετία με εκλογικό περίπατο. Ακόμη και στην περίπτωση που μετά τις -απόμακρες τότε- εκλογές η ΝΔ δεν εξασφάλιζε κοινοβουλευτική αυτοδυναμία, είχε εξασφαλισμένη την πρώτη θέση. Το ΠΑΣΟΚ και ο Συναπισμός δεν θα διέθεταν 151 βουλευτές για να συγκυβερνήσουν. Επομένως, δεν υπήρχε ούτε καν λόγος συζήτησης για συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ.

Το τοπίο άλλαξε με τη δραματική φθορά της κυβέρνησης, που είχε καταλυτικό σημείο το σκάνδαλο του Βατοπεδίου, το οποίο με τη σειρά του ξεδίπλωσε όλες τις κυβερνητικές και πρωθυπουργικές αδυναμίες. Το ΠΑΣΟΚ πέρασε πρώτο και εξακολουθεί να προηγείται στις δημοσκοπήσεις, παρά την προσπάθεια των ισχυρότερων κέντρων εξουσίας και των διαπλεκόμενων ΜΜΕ που εξακολουθούν να στηρίζουν την κυβέρνηση για να εκμεταλλευθούν την αδυναμία της και να αποσπάσουν ανταλλάγματα.

Τα ίδια κέντρα εξουσίας ξεκίνησαν τους τελευταίους μήνες ένα μπαράζ επιθέσεων εναντίον του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ, με την βοήθεια του ΚΚΕ. Στην κρίσιμη συνάντηση που η κυρία Παπαρήγα είχε με τον πρωθυπουργό τον Δεκέμβρη, δέχθηκε να στηρίξει την πλήρως παραλυμένη από τις εξελίξεις κυβέρνηση.

Αυτο που δεν είναι γνωστό είναι ότι, ως αντάλλαγμα, η κυρία Παπαρήγα δεν πήρε μόνο τη συνέχιση των επιθέσεων κατά του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ από τα μέσα ενημέρωσης που ελέγχει η ΝΔ. Πήρε και την υπόσχεση ότι ο κ. Καραμανλής δεν θα προχωρήσει σε αιφνιδιαστικές κινήσεις πρόωρων εκλογών πριν το ΚΚΕ πραγματοποιήσει το Συνέδριό του, με το οποίο ο Περισσός φιλοδοξεί να πετύχει τον μοναδικό πολιτικό στόχο που έχει: να κρατήσει την τρίτη θέση στις εκλογές.

Σε κάθε περίπτωση, στόχος της επίθεσης είναι να τεθεί ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ στο πολιτικό περιθώριο ώστε να προωθηθούν λύσεις συνεργασίας των δύο μεγάλων κομμάτων. Για ιστορικούς λόγους, μια συνεργασία ΝΔ-ΠΑΣΟΚ θα αποτελούσε όμως πολιτική αυτοκτονία για τον εταίρο που θα το αποφάσιζε, ιδίως για το ΠΑΣΟΚ.

Βαδίζουμε έτσι είτε προς μια εθνική κρίση ανάλογη με την μεταπολίτευση του '74, αν η ΝΔ επιμείνει στην προσκόλλησή της στην εξουσία ή σε πρόωρες εκλογές. Οι τελευταίες θα διεξαχθούν με τον υπάρχοντα εκλογικό νόμο και, καθώς το ΠΑΣΟΚ δεν έχει πείσει ούτε για το πρόγραμμα του ούτε έχει καταφέρει να δημιουργήσει πολιτικό ρεύμα υπερ του, θα καταλάβει την πρώτη θέση χωρίς να εξασφαλίζει αυτοδυναμία.

Σύμφωνα με όλες τις δημοσκοπήσεις, ο ΣΥΡΙΖΑ θα βγει ενισχυμένος από αυτές τις εκλογές σε σχέση με τις προηγούμενες. Θα πρέπει όμως να απαντήσει στην πρόσκληση του ΠΑΣΟΚ για κυβερνητική συνεργασία. Αν τη δεχθεί, θα απογοητεύσει ένα σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων του που θεωρούν ότι το ΠΑΣΟΚ αποτελεί μέρος του διεφθαρμένου και σε κρίση πολιτικού συστήματος. Αν από την άλλη πλευρά δεν σχηματιστεί κυβέρνηση και διεξαχθούν νέες επαναληπτικές εκλογές, θα βρεθεί κάτω από συνθήκες ασφυκτικής πίεσης από το εκλογικό σώμα, που θα αναζητά μια λύση μπροστα στην παρατεταμένη ακυβερνησία.

Για ένα πολιτικό κόμμα δεν είναι αδιάφορο ποιος κυβερνά. Αυτό ακριβώς υπονοεί ο κ. Αλαβάνος όταν δηλώνει ότι έχουμε να κάνουμε με τη χειρότερη κυβέρνηση στην ιστορία της χώρας. Όμως, οι δηλώσεις του προηγούμενου εξαμήνου και η εικόνα του ΠΑΣΟΚ κάνουν δύσκολη τη συνεργασία μαζί του. Σε τελευταία ανάλυση, ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ καλείται να επιλέξει αν θα είναι ένα ριζοσπαστικό κόμμα διαμαρτυρίας ή ένα κόμμα που μπαίνει για τα καλά στο παιχνίδι παίρνοντας όμως μεγάλα ρίσκα. Και στη μια και στην άλλη περίπτωση, είναι το πολιτικό του μέλλον που έχει μπει στην ημερήσια διάταξη.