Το κρύωμα και η γρίπη προκαλούνται από ιούς και μεταφέρονται με πολύ διαφορετικούς τρόπους από ό, τι νομίζουμε.

Είναι και πάλι η εποχή της γρίπης: ρίγος, πονοκέφαλος, μυϊκοί πόνοι, βήχας και αυτό που φοβόμαστε είναι ότι είμαστε έτοιμοι να αρρωστήσουμε. Τι κάνουμε; Η συμβατική σοφία λέει ότι για να αποφύγουμε το κρυολόγημα ή τη γρίπη, πρέπει να πλένουμε συχνά τα χέρια μας - ιδανικά χρησιμοποιώντας αντιβακτηριακό σαπούνι - και να καλύπτουμε το στόμα μας όταν βήχουμε.

Αποδεικνύεται όμως ότι αρκετές φορές, η σοφία αυτή είναι λάθος. Σύγχρονες επιστημονικές μελέτες και ειδικοί της ιατρικής «φωνάζουν» ότι μερικές από αυτές τις επαναλαμβανόμενες συμβουλές δεν λένε ολόκληρη την αλήθεια - ενώ κάποιες από αυτές μπορεί να είναι πραγματικά επιβλαβείς. Ποια είναι λοιπόν η αλήθεια για τα κρυολογήματα και τη γρίπη;

1. Μιλώντας, φωνάζοντας, ακόμη και αναπνέοντας διαδίδουμε τη γρίπη.

Δεν είναι μόνο ο βήχας που διαδίδει τη γρίπη. Η αναπνοή απελευθερώνει μικροσκοπικά σωματίδια που μπορούν να περιέχουν ιούς της γρίπης. Δυστυχώς, αυτά τα σωματίδια είναι τόσο μικρά που είναι αρκετά δύσκολο να αποφευχθούν. Μια μελέτη του 2013 διαπίστωσε ότι αυτά τα λεπτά σταγονίδια περιέχουν περίπου 8,8 φορές περισσότερους ιούς της γρίπης από τα χοντρά σταγονίδια που μπορούμε να δούμε κυριολεκτικά όταν κάποιος φτερνίζεται.

Συνέπεια αυτού του πολλαπλασιασμού των σταγονιδίων; Ίσως να χρειάζεται να αποφεύγουμε τους ανθρώπους που φωνάζουν πολύ. Μια πρόσφατη μελέτη σχετικά με τα αερολύματα που παράγονται κατά τη διάρκεια της ανθρώπινης ομιλίας, η οποία παρουσιάστηκε στο συνέδριο Αμερικανικής Φυσικής Εταιρείας για το Τμήμα Ρευματολογικής Δυναμικής φέτος και εκκρεμεί δημοσίευσή της σε επιστημονικό περιοδικό, διεύρυνε αυτή την έρευνα για να διαπιστώσει ότι η φωνασκία παράγει 50 φορές περισσότερα σωματίδια αερολύματος από το να μιλά κάποιος χαμηλόφωνα.

2. Οι χειρουργικές μάσκες δεν θα σας προστατεύσουν.

Μάλλον θα εκπλαγούμε μαθαίνοντας ότι εκείνοι οι άνθρωποι που φορούν χειρουργικές μάσκες στο μετρό δεν προστατεύουν τον εαυτό τους: προστατεύουν τους υπόλοιπους.

Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου Ασθενειών, οι χειρουργικές μάσκες μπορούν να μας βοηθήσουν να σταματήσουμε τη διάδοση της γρίπης μας σε άλλους, συγκρατώντας τα περισσότερα από τα λεπτά σωματίδια που εκπνέουμε. Ωστόσο, δεν μπορούν να απομακρύνουν τους ιούς από αυτούς που φορούν τη μάσκα - γι’ αυτό το CDC δεν τις συνιστά για τον γενικό πληθυσμό. Επειδή δεν είναι αεροστεγείς, δεν «συλλαμβάνουν» όλα τα σωματίδια στον αέρα που ενδέχεται να περιέχουν ιούς.

3. Μάλλον δεν θα αρρωστήσετε από τη χειραψία ενός άρρωστου.

Είναι αλήθεια ότι το πλύσιμο των χεριών και με τη χρήση απολυμαντικού με βάση το αλκοόλ σκοτώνει δύο κατηγορίες ιών που προκαλούν το κοινό κρυολόγημα (rhinovirus and rotovirus). Αλλά το πλύσιμο των χεριών δεν θα μας βοηθήσει όταν πρόκειται για τη γρίπη. «Όλες οι μελέτες για τον τρόπο με τον οποίο μεταδίδεται ο ιός της γρίπης υποδηλώνουν ότι εισπνέουμε τον ιό μέσω της μύτης ή του στόματος μας», λέει ο John Swartzberg, κλινικός καθηγητής στο σχολείο δημόσιας υγείας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Berkeley. «Δεν υπάρχουν ικανά αποδεικτικά στοιχεία» ότι ο ιός της γρίπης μεταδίδεται με το χέρι, προσθέτει.

Αυτό σημαίνει επίσης ότι η απλή φυσική επαφή με έναν άρρωστο δεν αρκεί για να εξαπλωθεί η γρίπη. «Ο μόνος τρόπος να μεταδώσουμε τη γρίπη θα είναι να τρίβουμε το μάγουλό μας στο μάγουλο του άλλου, και στη συνέχεια να βάζετε το χέρι σας στο μάγουλό σας, και στη συνέχεια να αγγίξουμε το στόμα ή το μάτι μας», λέει ο Swartzberg. Αλλά όπως λέει και η πρώτη συμβουλή οι ιοί της γρίπης μπορούν να εξαπλωθούν με την αναπνοή. Έτσι ο Swartzberg συμβουλεύει: «Αγκαλιαστείτε με κάποιον άρρωστο, αρκεί να κρατήσει την αναπνοή του».

4. Θα μπορούσατε να «κολλήσετε» ιό με το να αγγίξετε κάτι που ένα άρρωστο πρόσωπο άγγιξε.

Όχι για να σας ξεγελάσουν, αλλά οι ιοί μπορούν να ζήσουν σε άψυχα αντικείμενα έως και 72 ώρες. Επιπλέον, οι ιοί γρίπης διαρκούν περισσότερο στις σκληρές επιφάνειες (όπως ο ανοξείδωτος χάλυβας) από τους μαλακούς (όπως ο καναπές σας). «Έτσι, αν φοράτε γάντια, ίσως να μην διαρκέσει τόσο πολύ», επισημαίνει ο Swartzberg.

«Ναι, ζούμε σε μια θάλασσα μικροοργανισμών. Ναι, ζουν σε άψυχα αντικείμενα», λέει. Η συντριπτική πλειονότητα αυτών δεν πρόκειται να προκαλέσει ασθένεια ... αλλά αν κάποιος έχει μολυσματική νόσο, μην μοιραστείτε μια μαξιλαροθήκη μαζί του».

5. Ξεχάστε την επιπλέον βιταμίνη C.

Αν κάτι είναι καλό, περισσότερο είναι καλύτερο, σωστά; Όχι, δεν είναι πάντα. Τα άτομα που δεν έχουν ανεπάρκεια βιταμίνης C δεν χρειάζεται να επιβαρύνουν περισσότερο το σώμα τους σε μια προσπάθεια να καταπολεμήσουν το κρυολόγημα. «Η ιδέα της ενίσχυσης της άμυνάς σας είναι δελεαστική», αναφέρει η ηλεκτρονική έκδοση υγείας της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ. Ωστόσο, ενώ «η λήψη ενός συμπληρώματος πολυβιταμινών και ορυκτών ημερησίως αποφέρει πολλά οφέλη για την υγεία ... Η λήψη μεγαδόσεων μίας μόνο βιταμίνης δεν το κάνει, δεν είναι απαραίτητα καλύτερα».

Όσο για τα συμπληρώματα βοτάνων και εχινάκεια, λέει ο Swartzberg. «Δεν υπάρχει τίποτα στη βιβλιογραφία που να υποστηρίζει ότι είναι κάτι καλύτερο από το συμβατικό φάρμακο», υποστηρίζει.

Έτσι πώς μπορείτε πραγματικά να αποφύγετε να αρρωστήσετε αυτήν τη σεζόν; «Αποφύγετε τους άρρωστους», λέει. Και να κάνετε αντιγριπικό εμβόλιο. Είναι περίπου 70 τοις εκατό αποτελεσματικό στην πρόληψη της γρίπης, ακόμη και αν δεν είστε ο τύπος για να αρρωστήσετε, μπορεί να σας εμποδίσει να μεταφέρετε ιούς σε άλλα άτομα, λέει ο Swartzberg.

6. Είμαστε πιο κοντά από ποτέ σε ένα παγκόσμιο εμβόλιο γρίπης.

Κάθε χρόνο, φτιάχνουμε ένα νέο εμβόλιο γρίπης μελετώντας τα στοιχεία που υπάρχουν στο Νότιο ημισφαίριο κατά τη διάρκεια του χειμώνα τους. Οι επιστήμονες ουσιαστικά κάνουν μια πρόβλεψη ως προς το ποια θα είναι τα χαρακτηριστικά της γρίπης του φετινού έτους - γι 'αυτό και το εμβόλιο δεν έχει διάρκεια χρόνων, δεν είναι τόσο αποτελεσματικό και για τον επόμενο χρόνο.

Αλλά αυτό μπορεί να αλλάξει. Φέτος οι ερευνητές ανακοίνωσαν ότι έχουν σχεδιάσει - αλλά δεν έχουν ακόμη δημιουργήσει - ένα εμβόλιο που καλύπτει το 95 τοις εκατό των στελεχών της γρίπης των ΗΠΑ και ένα άλλο που καλύπτει το 88 τοις εκατό των παγκόσμιων στελεχών.

«Θα συμβεί», λέει ο Swartzberg. Μέχρι τότε, όμως, καλύψτε το στόμα σας όταν φτερνίζεστε, φωνάζετε ή αναπνέετε.

Μπορείτε να διαβάσετε σχετικά: «Τα ελιξίρια του χειμώνα» του Νίκου Χατζόπουλου