Tο Μεγάλο Μηδέν, του Paul Krugman

Ίσως γνωρίζαμε, ενστικτωδώς, πως επρόκειτο για μια εποχή που θα ήταν καλύτερο να ξεχαστεί. Όποιος και αν είναι ο λόγος, περάσαμε την πρώτη δεκαετία της νέας χιλιετίας, χωρίς πότε να διαφωνήσουμε για το πως θα πρέπει να την αποκαλούμε.

Aπό οικονομική άποψη, θα ήθελα να προτείνω την ονομασία το Μεγάλο Μηδέν. Ήταν μια δεκαετία κατά την οποία τίποτα καλό δεν έγινε και κανένα από τα αισιόδοξα πράγματα που πιστεύαμε δεν έγινε πραγματικότητα.

Ήταν μια δεκαετία με ουσιαστικά μηδενική δημιουργία θέσεων εργασίας. Εντάξει, ο αριθμός απασχόλησης για το Δεκέμβριο του 2009 θα είναι ελαφρώς υψηλότερος από αυτόν του Δεκεμβρίου του 1999, αλλά μόνο ελαφρώς. Και στην πραγματικότητα, ο αντίστοιχος δείκτης του ιδιωτικού τομέα έχει μειωθεί - η πρώτη δεκαετία που συμβαίνει κάτι τέτοιο.

Ήταν μια δεκαετία με μηδενικά οικονομικά οφέλη για τη μέση οικογένεια. Ακόμη και στο ύψος της δήθεν «έκρηξης Μπους», το 2007, η προσαρμογή του εισοδήματος των νοικοκυριών ήταν χαμηλότερη από ό, τι ήταν το 1999. Τη συνέχεια τη γνωρίζετε.

Ήταν μια δεκαετία με μηδενικά κέρδη για τους ιδιοκτήτες σπιτιών, ακόμη και αν τα αγόρασαν νωρίς: αυτή τη στιγμή οι τιμές στέγασης, προσαρμοσμένες στον πληθωρισμό, είναι περίπου στο σημείο που ήταν στις αρχές της δεκαετίας. Και για όσους αγόρασαν στα μέσα της δεκαετίας - όταν όλοι οι σοβαροί άνθρωποι περιγέλασαν τις προειδοποιήσεις πως οι τιμές των σπιτιών δεν είχαν κανένα νόημα, ότι βρισκόμαστε στη μέση μιας γιγαντιαίας φυσαλίδας-λοιπόν, νιώθω τον πόνο σας. Σχεδόν το 1/4 όλων των ενυπόθηκων δανείων στην Αμερική, και το 45% των ενυπόθηκων δανείων στη Φλόριντα, είναι υποβρύχια, με τους ιδιοκτήτες να έχουν περισσότερα από αυτά που αξίζουν τα σπίτια τους.

Τελευταίο και, τουλάχιστον για τους περισσότερους Αμερικανούς - είναι μεγάλη υπόθεση για τους λογαριασμούς συνταξιοδότησης, για να μην αναφέρουμε τα στόματα των οικονομικών στην τηλεόραση- ήταν μια δεκαετία με μηδενική αύξηση των αποθεμάτων, ακόμη και αν δεν λάβουμε υπόψη τον πληθωρισμό. Θυμηθείτε τον ενθουσιασμό, όταν ο δείκτης Dow Jones έφτασε πρώτη φορά τις 10.000, καθώς και βιβλία best-seller όπως το "Dow 36.000" , που προέβλεπε τη συνέχιση των καλών εποχών. Λοιπόν αυτό έγινε μόλις το 1999, με την αγορά να κλείνει την περασμένη εβδομάδα στις 10.520.

Έτσι, τίποτα ουσιαστικά δεν συνέβη για την οικονομική πρόοδο ή επιτυχία. Αστείο το πως συνέβη κάτι τέτοιο.

Με τον τρόπο που ξεκίνησε η δεκαετία, υπήρχε διάχυτο ένα μεγάλο αίσθημα θριαμβολογίας σχετικά με τις επιχειρήσεις στην Αμερική και τις πολιτικές δομές- μια πεποίθηση, πως οι Αμερικανοί, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο, γνώριζαν ακριβώς τι έκαναν.

Επιτρέψτε μου να παραθέσω ένα μέρος από μια ομιλία του Lawrence Summers, πρώην υφυπουργού Οικονομικών (και νυν κορυφαίου οικονομολόγου της διοίκησης του Ομπάμα), που έδωσε το 1999: «Αν ρωτήσετε γιατί το αμερικανικό οικονομικό σύστημα τα καταφέρνει», είπε, «η δική μου ερμηνεία της ιστορίας είναι ότι δεν υπάρχει καμία μεγαλύτερη καινοτομία από τη γενική αποδοχή των λογιστικών αρχών: αυτό σημαίνει πως κάθε επενδυτής παίρνει πληροφορίες που παρουσιάζονται σε συγκρίσιμη βάση, ότι υπάρχει πειθαρχία στη διοίκηση των επιχειρήσεων στην έκθεση και την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων τους». Και στη συνέχεια δήλωσε ότι υπάρχει «μια συνεχής διαδικασία που είναι αυτό που πραγματικά κάνει την αγορά εργασίας κεφαλαίου να συνεχίζει να δουλεύει σταθερά, όπως έτσι και αλλιώς κάνει».

Λοιπόν εδώ είναι το τι πίστευε ο κ. Summers το 1999, και για να είμαστε δίκαιοι όλοι στην πολιτική: η Αμερική έχει ειλικρινή εταιρικά λογιστικά, αυτό επιτρέπει στους επενδυτές να παίρνουν καλύτερες αποφάσεις, καθώς επίσης και να ωθεί τη διαχείριση να συμπεριφέρεται υπεύθυνα, με το αποτέλεσμα να είναι η σταθερή και καλή λειτουργία των χρηματοπιστωτικών συστημάτων. Ποιό ποσοστό όλων των παραπάνω έγινε πραγματικότητα; Μηδέν.

Αυτό που ήταν πραγματικά εντυπωσιακό την τελευταία δεκαετία όμως, ήταν η απροθυμία μας ως έθνος, να μάθουμε από τα λάθη μας.

Ακόμη και ως το dot-com bubble αποπληθωρισμένες, εύπιστους τραπεζίτες και οι επενδυτές άρχισαν να φουσκώνουν μια νέα φούσκα στη στέγαση. Ακόμη και μετά την περίφημη, θαύμαζε επιχειρήσεις όπως η Enron και της WorldCom ήταν αποκάλυψε ότι έχει Ποτέμκιν εταιρείες με προσόψεις κτισμένο έξω από δημιουργική λογιστική, τους αναλυτές και τους επενδυτές πίστευαν απαιτήσεων των τραπεζών για τη δική τους οικονομική δύναμη και αγοράζονται στην δημοσιότητα σχετικά με τις επενδύσεις που δεν καταλάβαιναν. Ακόμη και μετά την ενεργοποίηση μια παγκόσμια οικονομική κατάρρευση, και έχοντας να διασωθούν σε βάρος των φορολογουμένων, οι τραπεζίτες δεν σπαταλάτε χρόνος θα δεξιά πίσω στον πολιτισμό της γίγαντας μπόνους και η υπερβολική μόχλευση.

Έπειτα, είναι οι πολιτικοί. Ακόμη και τώρα, είναι δύσκολο κανείς να ασκήσει μια κριτική στους Δημοκρατικούς και τον πρόεδρο Ομπάμα για τις πρακτικές τους που μας οδήγησαν σ' αυτό το χάος. Και όσο για το Ρεπουμπλικάνους: τώρα που οι πολιτικές τους για φορολογικές περικοπές και την απορύθμιση, μας οδήγησε σ' αυτό το οικονομικό τέλμα, η συνταγής τους για να επανέλθουμε είναι, φορολογικές ελαφρύνσεις και απορρύθμιση.

Ας πούμε ένα μεγάλο αντίο στο Μεγάλο Μηδενικό, την δεκαετία που δεν πετύχαμε και δεν μάθαμε τίποτα. Θα είναι η επόμενη δεκαετία καλύτερη;Ας δούμε.

Ο Paul Krugman είναι καθηγητής Οικονομικών και Διεθνών Υποθέσεων στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον και τακτικός αρθρογράφος για την εφημερίδα The New York Times. Επίσης το 2008 βραβεύτηκε με το Νόμπελ Οικονομικών. Είναι συγγραφέας πολλών βιβλίων, συμπεριλαμβανομένων των «Η συνείδηση ενός Κόμματος των Φιλελευθέρων», και του πιο πρόσφατου, «Η Επιστροφή της κατάθλιψης των Οικονομικών».

Πηγή: ZNet