Ξεχάστε τις επαύλεις της χλιδής και τις θαλαμηγούς. Για την ελίτ της νέας τεχνολογίας το απόλυτο status symbol είναι η εξερεύνηση του Διαστήματος.

… Η έκρηξη έγινε αισθητή σε απόσταση 30 μιλίων. Στις 9.07 το πρωί της 1ης Σεπτεμβρίου 2016, ένας πύραυλος της SpaceX με 75.000 γαλόνια υγρού οξυγόνου και κηροζίνης αναφλέχθηκε τυλίγοντας με μαύρο καπνό τον γκρίζο ουρανό γύρω από το σημείο εκτόξευσης στο Ακρωτήριο Κανάβεραλ.

Το σκάφος μετέφερε ένα δορυφόρο επικοινωνιών αξίας 200 εκατ. δολαρίων -μέρος του project Internet.org του Μαρκ Ζούκερμπεργκ, για την παροχή ευρυζωνικής σύνδεσης στην υποσαχάρια Αφρική. Ο Ζούκερμπεργκ έγραψε τότε (με πικρία) στη σελίδα του στο Facebook ότι ήταν «βαθιά απογοητευμένος με την αποτυχία εκτόξευσης από τη SpaceX που κατέστρεψε τον δορυφόρο μας». Ο ιδρυτής της SpaceX, Έλον Μασκ, δήλωνε στο CNN ότι ήταν η «πιο δύσκολη και σύνθετη αποτυχία» στα 14 χρόνια της εταιρείας. Ήταν επίσης, το δεύτερο δυστύχημα σε διάστημα εννέα μηνών για τη SpaceX, μετά από μια «ταχεία μη προγραμματισμένη αποσυναρμολόγηση» ενός ενισχυτικού πυραύλου κατά τη διαδικασία προσγείωσης μετά από μια επιτυχημένη αποστολή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Λίγες ώρες αργότερα, στο twitter της NASA εμφανίστηκε το εξής μήνυμα: «Το σημερινό ατύχημα της Space X -παρότι δεν αφορά εκτόξευση της NASA- μας υπενθυμίζει πόσο δύσκολες είναι οι διαστημικές πτήσεις».

Παρά τα προβλήματα και τις προκλήσεις, μία «χούφτα» δισεκατομμυριούχων τεχνοκρατών νέας γενιάς έχουν επενδύσει τα τελευταία χρόνια τεράστια κεφάλαια στην εξερεύνηση του Διαστήματος. Ξεχάστε τις επαύλεις της χλιδής και τις θαλαμηγούς. Για την ελίτ της τεχνολογίας το απόλυτο status symbol είναι εντελώς διαφορετικό.

Ο Μασκ, που ίδρυσε την Space X το 2002, είναι ο πιο προβεβλημένος μεταξύ των κροίσων που διαγκωνίζονται στη νέα διαστημική κούρσα. Ο Μασκ, που έκανε την τύχη του με την PayPal και στη συνέχεια, με την Tesla και την εταιρεία «καθαρής ενέργειας» Solar City είναι για τους μηχανικούς κάτι σαν τον Tony Stark που έπαιξε ο Ρόμπερτ Ντ. Τζούνιορ στην ταινία  «Iron Man». Όπως υποστηρίζουν πηγές από το περιβάλλον του, τον τροφοδοτούν οι «διαγαλαξιακές φιλοδοξίες» και «το πάθος του μία αποστολή στον Άρη».


Ακρωτήριο Κανάβεραλ, 2013, εκτόξευση πυραύλου της Space X

Η SpaceX έχει ολοκληρώσει 32 επιτυχημένες εκτοξεύσεις από το 2006, παραδίδοντας φορτίο στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό και κλείνοντας συμβόλαια άνω των 10 δισ. δολαρίων με τη NASA και άλλους πελάτες. Ωστόσο, ο Μασκ «βλέπει πολύ μακριά», καθώς όπως έχει δηλώσει, σχεδιάζει τη δημιουργία ενός «Plan Β» για την ανθρωπότητα σε περίπτωση που η Γη τελικά «αποτύχει». Mια φορά δε, αστειευόμενος είπε ότι ελπίζει να πεθάνει στον Άρη - απλά όχι σε κάποια συντριβή.

«Πολυ-πλανητική» ζωή: Η εναλλακτική στην «εξαφάνιση»

Όπως είναι γνωστό, ο Μασκ έχει δηλώσει ότι, η αποστολή στον Άρη θα γίνει το 2022 και η εταιρεία του θα μπορούσε να μεταφέρει 100 αποίκους τη φορά για μια περίοδο δεκαετιών.
«Η εναλλακτική λύση είναι να γίνουμε ένας πολιτισμός χωροχρόνου, ένα πολυ-πλανητικό είδος» έχει πει.

Ο Ashlee Vance, συντάκτης τεχνολογίας και συγγραφέας του βιβλίου «Elon Musk: Tesla, Space and the Quest for a Fantastic Future», πιστεύει ότι αυτές οι φιλοδοξίες του Μασκ είναι ένα μείγμα επιχειρηματικής περιέργειας, αλτρουισμού και εγωισμού. «Οι τύποι αυτοί που ‘κυβερνούν’ τώρα το σύμπαν είναι τα nerds», λέει. «Μεγάλωσαν με την επιστημονική φαντασία και το όραμα του Διαστήματος της δεκαετίας του '60 και του ’70 και τώρα έχουν το χρήμα για να το κάνουν πραγματικότητα». Για αυτούς η Γη είναι «παλιά είδηση». Ο τόπος που θέλουν να βρεθούν είναι το Διάστημα.


Τζεφ Μπέζος

Όπως ο ιδρυτής του Amazon Τζεφ Μπέζος, η περιουσία του οποίου εκτιμάται  σε 67 δισ. δολάρια. Η Blue Origin, που ίδρυσε το 2000 και την ύπαρξη της οποίας κράτησε μυστική  μέχρι το 2006, αποκάλυψε στη συνέχεια, τα σχέδια για την εκτόξευση του New Glenn, ενός πυραύλου ικανού να μεταφέρει ανθρώπους στον Άρη. Η εταιρεία έχει κάνει περί της δέκα δοκιμαστικές εκτοξεύσεις, συμπεριλαμβανομένου του πυραύλου New Shepard.

Τον Ιούνιο του 2016, ο Μπέζος δήλωνε στους δημοσιογράφους ότι η Blue Origin θα ξεκινήσει επανδρωμένες δοκιμαστικές πτήσεις τον επόμενο χρόνο, δηλαδή το 2017. Στα μέιλ και στα tweets του συνηθίζει μάλιστα, με τελειώνει με το μότο Blue Design «Gradatim Ferociter», που σημαίνει «βήμα προς βήμα, άγρια».

Αλτρουισμός ή, εγωισμός;

Ο Μπέζος είχε συγκρίνει τη νέα διαστημική κούρσα με την πρώτη περίοδο του διαδικτύου, παρομοιάζοντας τον τρόπο με τον οποίο τα καλώδια οπτικών ινών οδήγησαν στις επικοινωνίες τη δεκαετία του 1960 και 1970 τελικά άνοιξαν τον δρόμο για τη σημερινή οικονομία των data. Οραματίζεται μια «απεριόριστη οικονομία του μέλλοντος» όπου μεγάλο μέρος της παραγωγής θα γίνεται στο Διάστημα, προστατεύοντας κατά αυτόν τον τρόπο τη Γη από τη ρύπανση. Όπως λέει «πηγαίνετε στο Διάστημα για να σώσετε τη Γη». «Έχουμε στείλει διαστημοσυσκευές σε όλο το ηλιακό σύστημα. Σας διαβεβαιώσω ότι αυτός [ο Άρης] είναι ο καλύτερος πλανήτης».

Ο Μπέζος και Μασκ έχουν έντονη προσωπική αντιπαλότητα, λέει ο Ashlee Vance. «Όσο οι εταιρείες κατέγραφαν επιτυχίες, τόσο οι φιλοδοξίες μεγάλωσαν. Κάποτε η σχέση τους ήταν εγκάρδια, τώρα είναι πάρα πολύ κακή».

Το 2013, SpaceX και Blue Origin ήρθαν σε κόντρα για τον έλεγχο μίας εξέδρας εκτόξευσης της Nasa και ενός διπλώματος ευρεσιτεχνίας για την εκτόξευση πυραύλων στη θάλασσα. Ο Μασκ κέρδισε και τα δύο. Όταν η Blue Origin προσπάθησε να εμποδίσει την SpaceX να χρησιμοποιήσει την πλατφόρμα εκτόξευσης στο Διαστημικό Κέντρο, ο Μασκ έστειλε e-mail στο Space News για την απόπειρα να τη μπλοκάρουν και αμφισβήτησε την ικανότητά της αντίπαλης εταιρείας να κατασκευάσει έναν πύραυλο που θα πληροί τα πρότυπα της NASA. «Είναι πιο πιθανό να ανακαλύψουμε μονόκερους να χορεύουν στις φλόγες», είχε γράψει ο Μασκ. Η κόντρα συνεχίστηκε με δηλητηριώδη σχόλια, που αμφότεροι ανέβαζαν στο twitter.

Μπορεί το σημείο εκκίνησης να είναι η επιθυμία για το καλό, μπορεί να είναι και ένα προσεκτικό «ρετουσάρισμα» για την υστεροφημία τους, τελικά, μικρή σημασία έχει, λέει η Hannah Kerner, διευθύντρια του Space Frontier Foundation, ενός μη κερδοσκοπικού ιδρύματος που προωθεί την εγκατάσταση του ανθρώπου στο Διάστημα. «Ο αλτρουισμός και ο εγωισμός είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος» σημειώνει. «Όταν οι άνθρωποι αισθάνονται αλτρουιστές, αισθάνονται σημαντικοί. Το ίδιο συμβαίνει και όταν αισθάνονται ότι αυτό που κάνουν έχει αντίκτυπο στην κοινωνία. Θέλουν να τους θεωρούμε ως αυτούς που κάνουν τη διαφορά».

Βάζοντας στην άκρη τις κόντρες, Μασκ και Μπέζος μοιράζονται την ίδια βαθιά και διαρκή απογοήτευση όσον αφορά την εξερεύνηση του Διαστήματος. Όπως ο καθένας άλλωστε, θεωρούν ότι 40 χρόνια αφότου ο άνθρωπος πάτησε στη Σελήνη, θεωρητικά θα έπρεπε να μπορούσαμε να κάνουμε… κρουαζιέρες στο Διάστημα και να έχουμε δημιουργήσει αποικίες στον Άρη.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, εξελίχθηκε διαφορετικά. Αντί να στέλνουνμε ανθρώπους για να εξερευνήσουν τους ουρανούς, η NASA έστειλε μη επανδρωμένες διαστημοσυσκευές στους πλανήτες. Μεγάλο μέρος των κονδυλίων διατέθηκε για τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό και το διαστημικό λεωφορείο με σκοπό τη μεταφορά προμηθειών και αστροναυτών. Το αμερικανικό διαστημικό πρόγραμμα άρχισε να μοιάζει λιγότερο με το Star Trek και περισσότερο με ένα πολύ ακριβό διαπλανητικό UPS.

Κάνοντας την εξερεύνηση του Διαστήματος φθηνότερη

Εν αρχή είναι το κόστος. Σύμφωνα με τη Nasa το κόστος εκτόξευσης του διαστημικού λεωφορείου ανέρχεται σε περίπου 450 εκατομμύρια δολάρια, αν και ανάλυση του 2011 από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κολοράντο ανέβαζε το ποσό στο 1,5 δις δολάρια. Υπολογίζεται ότι το 30ετές πρόγραμμα του διαστημικού λεωφορείου είχε ξεπεράσει σε κόστος τα 200 δισ. δολάρια, τουλάχιστον μέχρι τον Ιούλιο του 2011.

Οι κροίσοι της Silicon Valley -και πλέον, εξερευνητές του Διαστήματος- επιχειρούν να «διαταράξουν» την παραδοσιακή αεροδιαστημική βιομηχανία με σύγχρονες τεχνικές κατασκευής.


Έλον Μασκ

Οι εταιρείες των Μασκ και Μπέζος επιχειρούν να κατεβάσουν το κόστος κατά μερικές  δεκάδες εκατομμύρια δολάρια επαναχρησιμοποιώντας τα εξαιρετικά ακριβά οχήματα εκτόξευσης -αντί να τα εκτοξεύουν και μετά να τα βλέπουν να καίγονται στην ατμόσφαιρα. Έχουν δίκιο που προσπαθούν να λύσουν αυτό το πρόβλημα, λέει ο δρ Sean Casey, διευθύνων σύμβουλος του Διαστημικού Κέντρου της Silicon Valley, ένα φυτώριο start-ups με πεδίο δράσης το Διάστημα. «Κανείς δεν πετάει με 747 στην Ευρώπη, προσγειώνει το αεροπλάνο και στη συνέχεια απλά το καταστρέφει. Τα αεροσκάφη αυτά πετούν επί 40 χρόνια. Η διαστημική βιομηχανία είναι η μόνη που διαλύει τα οχήματα της».

Το SpaceX εκτιμά το κόστος κάθε εκτόξευσης του πυραύλου του Falcon 9 σε περίπου 60 εκατομμύρια δολάρια. Το μεγαλύτερο Falcon Heavy, το οποίο μπορεί να κάνει μεγαλύτερα ταξίδια, κοστίζει 90 εκατομμύρια δολάρια. Κανένα ωστόσο, από τα παραπάνω στοιχεία δεν περιλαμβάνει την εξοικονόμηση που προκύπτει από την επαναχρησιμοποίηση τους, που μπορεί να είναι έως και 30%.

Ο συνιδρυτής της Microsoft, Paul Allen και ο Βρετανός μεγιστάνας Ρίτσαρντ Μπράνσον ακολουθούν μια διαφορετική προσέγγιση. Τον Ιούνιο του 2015, η Vulcan Aerospace του Allen αποκάλυψε ότι το μεγαλύτερο αεροσκάφος στον κόσμο, το Stratolauncher. Με ένα πτερύγιο 107 μέτρων, μπορεί να μεταφέρει δορυφόρους σε μεγάλο υψόμετρο και να τους εκτοξεύσει σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη. Η Vulcan δεν έχει δώσει εκτιμήσεις για το κόστος της πτήσης της, αν και εκπρόσωπος της εταιρείας δήλωσε ότι ελπίζει να είναι πλήρως λειτουργική μέχρι το τέλος της δεκαετίας.

Η Virgin Galactic του Μπράνσον ιδρύθηκε το 2004, προμοτάροντας σύντομες εμπορικές πτήσεις με τη φιλοδοξία να βάλει τα θεμέλια της βιομηχανίας του διαστημικού τουρισμού.


Ρίτσαρντ Μπράνσον 

Περισσότεροι από 700 «επιβάτες» πλήρωσαν 250.000 δολάρια δίνοντας προκαταβολή για την αγορά εισιτηρίων με το SpaceShip Two της Virgin Galactic, συμπεριλαμβανομένων των Τομ Χανκς, Άστον Κούτσερ και Λεονάρντο ντι Κάπριο, αν και δεν έχει ανακοινωθεί η ημερομηνία της πρώτης εμπορικής πτήσης. Χρησιμοποιώντας το ίδιο αεροσκάφος, η εταιρεία σχεδιάζει επίσης παράδοση μικρών δορυφόρων βάρους 91 κιλών. Το κόστος υπολογίζεται σε 10 εκατομμύρια δολάρια, που σημαίνει το ένα έκτο του κόστους μιας πτήσης της SpaceX, αλλά δεν έχει ανακοινωθεί πότε θα είναι διαθέσιμη η υπηρεσία.

Ο Ρώσος επιχειρηματίας Γιούρι Μίλνερ -ονομάστηκε έτσι προς τιμή του Γιούρι Γκαγκάριν, του πρώτου ανθρώπου που πήγε στο Διάστημα- έχει τη δική του προσέγγιση. Τον Απρίλιο του 2016 ανακοίνωσε την αποστολή 1000 διαστημικών αεροσκαφών σε μέγεθος ηλεκτρονικού τσιπ και εξοπλισμένων με ηλιακά ιστία στο Άλφα του Κενταύρου, μία επένδυση ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων. Ο ιδρυτής της Digital Sky Technologies ελπίζει ότι το Breakthrough Starshot θα αναπτύξει τα διαστημικά σκάφη που θα φτάσουν στο κοντινότερο αστέρι του ηλιακού μας συστήματος μέσα στα επόμενα 20 χρόνια.

Στην εξερεύνηση του Διαστήματος η υπερβολή κυριαρχεί. Ο George Whitesides, διευθύνων σύμβουλος της Virgin Galactic και της Spaceship, δήλωνε στο Guardian το 2014 ότι μέχρι το 2010, η εταιρεία δεν ήταν παρά μια επιχείρηση μάρκετινγκ και ότι τώρα είναι πλέον σε θέση να σχεδιάσει και να κατασκευάσει τους δικούς της πυραύλους.

Ο Simon «Pete» Worden, πρώην διευθυντής του ερευνητικού κέντρου Ames της NASA, είναι γνωστός στην αγορά ως «ο διαστημικός τύπος» της Silicon Valley. Ο άνθρωπος αυτός έχει κάνει πολλές και εκτενείς συζητήσεις τόσο με τον Μόσκ όσο και με την υπόλοιπη ελίτ. Όπως λέει, όλοι έχουν το ίδιο πάθος, αλλά τα κίνητρά και οι στόχοι του καθενός είναι ελαφρώς διαφορετικά.

«Για τον Έλον, είναι πραγματικά αυτό που ήθελε να κάνει με τη ζωή του. Το πάθος του είναι να φτάσει στον Άρη. Ο Γιούρι έχει σημείο εκκίνησης τις ερωτήσεις για τη ζωή στο σύμπαν: Είμαστε μόνοι; Υπάρχει ζωή αλλού; Ο Μπέζος ενδιαφέρεται για την απεριόριστη οικονομία του μέλλοντος. Και ο Μπράνσον έχει στο βλέμμα του τα αστέρια. Του αρέσει η ιδέα να ταξιδεύουν οι άνθρωποι στο Διάστημα. Δεν νομίζω ότι ασχολείται με τη Virgin Galactic για να γίνει ακόμη πιο πλούσιος».