H Τουρκία του Ερντογάν είναι υπό διάλυση: Η οικονομική κατάσταση επιδεινώνεται. Η διπλωματία είναι σε απόλυτο χάος. Η τουρκική λίρα είναι σε ελεύθερη πτώση συγκριτικά με το δολάριο και το ευρώ. Οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης (Moody’s, Standart and Poor’s και Fitch Ratings) έχουν τοποθετήσει την Τουρκία στην κατηγορία με τις χώρες όπου «δεν πρέπει να κάνετε επενδύσεις». Τρεις μεγάλοι όμιλοι της χώρας εγκαταλείπουν την Τουρκία ζητώντας να μειωθούν τα χρέη τους. Ο πληθωρισμός έχει ξεπεράσει το 10%. Η ανεργία αυξάνεται. Ο κατασκευαστικός τομέας είναι σε κρίση και τέλος δεν έρχονται καθόλου ξένοι τουρίστες.

«Συνωμοσία κατά της οικονομίας μας», φώναξε ο Πρόεδρος Ερντογάν, που άσκησε δημόσια και βάναυση κριτική στον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, Μεχμέτ Σιμσέκ, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την οικονομία και  είχε αποτολμήσει να εξηγήσει τις υπάρχουσες δυσκολίες της τουρκικής οικονομίας.

Ο επικεφαλής των οικονομικών συμβούλων του Προέδρου Ερντογάν, κ. Γιτζίτ Μπουλούτ, πρώην κεμαλικός δημοσιογράφος που έχει εξελιχθεί σε ιδεολόγο του Παλατιού, εξήγησε την Τετάρτη τους λόγους για τους οποίους είναι σε αυτή την κατάσταση η οικονομία σήμερα, μιλώντας στην δημόσια τηλεόραση και στην εβδομαδιαία εκπομπή «Βαθιά Ανάλυση»: «Είμαστε σε πόλεμο. Μαχόμαστε κατά του ιμπεριαλισμού. Η σύνοδος κορυφής Τουρκίας-Ρωσίας-Ιράν έχει αλλάξει εντελώς την παγκόσμια κατάσταση. Στο εξής, το επίκεντρο είναι η Ανατολή. Στέλνουν τους στρατούς τους και τα αεροπλάνα τους στην Μεσόγειο. Ο πόλεμος που διεξάγουμε σήμερα είναι εξίσου σημαντικός με τον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας (1919-1923). Ας στείλουν ότι θέλουν. Εμείς, όμως, έχουμε την πίστη με το μέρος μας. Δεν μπορούν να μας πολεμήσουν. Θέλουν να αυξήσουν τα επιτόκια. Λοιπόν, όπως λέει και ο Πρόεδρός μας, ανεξάρτητα από την ισοτιμία του συναλλάγματος, τα επιτόκια μπορούν να ανέβουν ή να πέσουν...» Δεν παρέλειψε, χωρίς να τον κατονομάσει βέβαια, να ασκήσει κριτική στον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης κ. Σιμσεκ: «Η συνωμοσία των Βρετανών!»

Από την άλλη πλευρά, οι ανεξάρτητοι οικονομολόγοι εξηγούν ότι οι πολιτικές επιλογές του Ερντογάν είναι οι κύριες αιτίες για την κακή δημοσιονομική κατάσταση: Η Άγκυρα απομακρύνεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και είναι ο πλέον σημαντικός εμπορικός της εταίρος, προσπαθεί να προσεγγίσει την Ρωσία και έχει καλές σχέσεις με τζιχαντιστικές οργανώσεις της Μέσης Ανατολής. Ο Ερντογάν πολεμά τους Κούρδους στην Τουρκία, την Συρία και το Ιράκ - γεγονός που εκτοξεύει τις στρατιωτικές δαπάνες. Η Άγκυρα όντας σε σύγκρουση με τις χώρες του Κόλπου, με εξαίρεση το Κατάρ, δεν εισπράττει πλέον ζεστό χρήμα. Οι πολιτικές καταστολής ενάντια σε δημοσιογράφους, ακαδημαϊκούς, φοιτητές, και ακτιβιστές για τα δικαιώματα του Ανθρώπου, αποθαρρύνουν πρώην ή εν δυνάμει ξένους επενδυτές. Εν συντομία, η έλλειψη κράτους δικαίου έχει άμεσο αντίκτυπο στην οικονομία.

Οι εκπρόσωποι τύπου της κυβέρνησης, όπως και οι υποτιθέμενοι οικονομολόγοι του Ερντογάν ανακοίνωσαν τα τριμηνιαία αποτελέσματα σε ετήσια βάση αυξημένα άνω του 7% - παγκόσμιο ρεκόρ για το 2018.  Τώρα γίνεται σαφές ότι αυτά τα νούμερα ήταν προϊόν παραποίησης και αλλαγής των κριτηρίων υπολογισμού του ρυθμού ανάπτυξης. 

Η Yeni Safak, εφημερίδα που ανήκει στον αδελφό του γαμπρού του Ερντογάν βρήκε μια μαγική συνταγή: Δεν δημοσιεύει κανένα στατιστικό εύρημα που καταδεικνύει τα προβλήματα της οικονομίας, αλλά αρκείται να δημοσιεύει πεντάστηλα με τίτλους όπως «Τα θεμέλια της Οικονομίας είναι σταθερά».  

Η οικονομία δεν είναι παρά μια αντανάκλαση της πολιτικής, όπως έγραψε για παράδειγμα ο Μουσταφά Σονμεζ, αρθρογράφος-οικονομολόγος της ιστοσελίδας Arti Gerçek.

Οι αντιφατικές πολιτικές του Ερντογάν, ειδικά μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου, έχουν ως στόχο να τον διατηρήσουν στην εξουσία και να του εξασφαλίσουν νίκη από τις πρώτες προεδρικές εκλογές το φθινόπωρο του 2019. Κάνει συμμαχίες και τις ανατρέπει ανάλογα με τα δικά του συμφέροντα. Στην εγχώρια πολιτική, συμμάχησε αρχικά (το 2002) με την Σέκτα του Γκιουλέν, μετά με τους φιλελεύθερους, και σε μια στιγμή ακόμη και με τους Κούρδους. Από τότε έχει χάσει όλους τους πρώην συμμάχους του, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών προσωπικοτήτων του κόμματός του, ανάμεσα στους οποίους ο πρώην Πρόεδρος Αμπντουλάχ Γκιουλ και ο πρώην Προέδρος του Κοινοβουλίου Μπουλέντ Αρίντς. Σήμερα έχει μόνο έναν σύμμαχο: τον Ντεβλέτ Μπαχελί του Εθνικιστικού Κόμματος Δράσης (που αποτελείται από το ακροδεξιό MHP και τους Γκρίζους Λύκους). Και αυτό το κόμμα με μια πρόσφατη διάσπαση έχασε περισσότερα από τα μισά στελέχη και τους μισούς ψηφοφόρους του. 

Στον διπλωματικό χάρτη, η κατάσταση είναι ακόμη πιο περίπλοκη και δύσκολη για τον Ερντογάν. Σήμερα τα πάει πολύ καλά με την Μόσχα και την Τεχεράνη, παρά το γεγονός ότι αυτές οι δυο πρωτεύουσες ήταν ορκισμένοι εχθροί της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο παλιός φίλος Μπασάρ αλ Άσαντ έχει γίνει ο νούμερο ένα εχθρός στην περιοχή. Αντικομουνιστής και φιλοαμερικάνος από γεννησιμιού του, ο Ερντογάν πλέον τάσσεται απέναντι από την Ουάσιγκτον. 

Οι διπλωματικοί αναλυτές πλέον δεν γνωρίζουν ποια πλευρά θα πάρει ο Ερντογάν, στην περίπτωση που ο Τράμπ επιτεθεί στην Συρία, δηλαδή στην Ρωσία και στο Ιράν. 

Μια εξωτερική πολιτική βασιζόμενη στα προσωπικά συμφέροντα (δηλαδή στις προεδρικές εκλογές) και στην μάχη κατά των Κούρδων, σε καμία περίπτωση δεν είναι βιώσιμη. 

Η Τουρκία έχει ήδη βιώσει μια τραγική εμπειρία: Ο πρώην πρωθυπουργός Αντνάν Μεντερές, στα τέλη του 1959 και στις αρχές του 1960 είχε επιδιώξει να ενισχύσει τις σχέσεις της Άγκυρας με την Μόσχα, όταν η Ουάσιγκτον είχε αρχίσει να ασκεί κριτική στην τουρκική κυβέρνηση. Οι κεμαλιστές στρατιωτικοί, που ήταν υπέρ του ΝΑΤΟ, έκαναν το πραξικόπημα της 27ης Μαΐου 1960 και ανέτρεψαν τον Μεντερές. Ο πρώην πρωθυπουργός μαζί με δυο υπουργούς του εκτελέστηκαν με κρεμάλα, αφότου δικάστηκαν από στρατιωτικό ειδικό δικαστήριο.

* Ο Τούρκος δημοσιογράφος Ραγκίπ Ντουράν, με ρεπορτάζ και αναλύσεις, καταγράφει κάθε Σαββατοκύριακο στο Tvxs.gr,  τις εξελίξεις στην Τουρκία. [Μετάφραση: Νίκος Μίχος]