Ενώ η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να βρίσκεται σε μια χαοτική κατάσταση, εγκλωβισμένη σε ένα φαύλο κύκλο αίματος, ενά καίριο ζήτημα, που θα μπορούσε να αντρέψει όλα τα δεδομένα στην περιοχή, έχει έρθει για τα καλά στο προσκήνιο: Το κουρδικό...  Οι Κουρδοί σε Ιράκ και Συρία, πολέμησαν, κέρδισαν ισχυρούς συμμάχους στη Δύση, νίκησαν στα πεδία των μαχών το Ισλαμικό Κράτος και πλέον διεκδικούν, υπό νέα δεδομένα, την ανεξαρτησία τους. 

Πρόσφατα, η περιφερειακή κουρδική κυβέρνηση στο Ιρακ, ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει να διεξάγει ένα δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της βόρειας κουρδικής περιοχής. Παρόλο που το «ναι» είναι η αναμενόμενη απάντηση, σύμφωνα με τους αναλυτές, δεν πρόκειται να οδηγήσει σε αυτόματη ανεξαρτησία, αλλά θα δώσει στους Κούρδους του Ιράκ, που αποτελούν το 20% του πληθυσμού, περισσότερα εφόδια για να διαπραγματευτούν με την κεντρική κυβέρνηση τους όρους της αυτονομίας τους.

Η τοπική κουρδική κυβέρνηση ήδη λειτουργεί με έναν ιδιότυπο ανεξάρτητο τρόπο, με δικό της «εθνικό» κοινοβούλιο, δικές της ένοπλες δυνάμεις - τους Πεσμεργκά, και εξωτερική πολιτική, που συμβαδίζει σε ομοσπονδιακό επίπεδο με το υπόλοιπο Ιράκ. Οικονομικά, όμως, είναι ακόμη εξαρτημένη από την κεντρική κυβέρνηση κυρίως λόγω του τρόπου με τον οποίο δίνονται τα μερίσματα από τα κέρδη του πετρελαίου. 

Αν και η εμπορική συνεργασία των Κούρδων του Ιράκ με το Ιράν και την Τουρκία ειναι στενή, και οι δυο χώρες έχουν σταθεί αρνητικά απέναντι στο δημοψήφισμα, φοβούμενες ίδιες πρωτοβουλίες και από τις δικές τους κοινότητες των Κούρδων. Η Βαγδάτη έχει επίσης απορρίψει το δημοψήφισμα, ενώ σύμφωνα με ορισμένους παρατηρητές, η πόλωση που θα προκύψει ενδεχομένως να γκρεμίσει τις ήδη εύθραυστες σχέσεις που έχουν οι Κούρδοι του Ιράκ με την κεντρική κυβέρνηση. Θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε συγκρούσεις, οι οποίες θα μεταφερθούν στις γειτονικές χώρες, αλλά και σε ενδοκουρδικές αντιπαραθέσεις, που υποβόσκουν. 

Το δημοψήφισμα που αναμένεται να γίνει στις 25 Σεπτεμβρίου θα διεξαχθεί στις τρεις κουρδικές περιοχές του Erbil, του Dohok και του Suleimaniah, ενώ εκτιμάται πως κάλπες θα στηθούν και σε διαφιλονικούμενες περιοχές, όπως το Μακχμούρ, το Σιντζάρ, το Χανακίν, και φυσικά το Κιρκούκ.

Το τελευταίο μάλιστα, το Κιρκούκ, είναι το έπαθλο μιας μάχης εξουσίας μεταξύ Κούρδων, Αράβων, Τουρκμένων, και Χριστιανών. Εκτός των άλλων, γεωλογικά βρίσκεται επάνω σε ένα αποδεδειγμένο κοίτασμα που κρύβει το 3% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου. Οι Κούρδοι το χαρακτηρίζουν ως τη δική τους Ιερουσαλήμ. Όμως πριν από λίγους μήνες, όταν επεχείρησαν να υψώσουν τη σημαία τους σε ένα δημόσιο κτήριο, ξέσπασαν συγκρούσεις, δεχόμενοι κατηγορίες από την ιρακινή κυβέρνηση. Από την πλευρά τους, απάντησαν στις κατηγορίες λέγοντας ότι η Βαγδάτη τους διώχνει συνεχίζοντας το πρόγραμμα αραβοποίησης του Σαντάμ Χουσεΐν. Αξίζει να σημειωθεί πως στο πλαίσιο αυτού του σχεδίου, μόνο τη διετία 1987 - 1989, κατά την "επιχείρηση Anfal" σκοτώθηκαν από το ιρακινό καθεστώς περίπου 100.000 Κούρδοι και δεκάδες χιλιάδες ακόμη εξαφανίστηκαν, ενώ ολόκληρα κουρδικά χωριά χάθηκαν από τον χάρτη. 

Μετά το 2003, το νέο ομοσπονδιακό σύνταγμα όριζε για το Κιρκούκ - από τότε έντονα διαφιλονικούμενο - ότι θα αποφασιστεί νομικά η τύχη του με δημοψήφισμα. Οι Κούρδοι του Ιράκ είχαν ζητήσει να προστεθούν στο σύνταγμα δυο ακόμη άρθρα, ένα που να αφορά την ανατροπή της πολιτικής του Σαντάμ περί αραβοποίησης, και ένα που να ορίζει πως οι κατά τόπους περιοχές μπορούν με δημοψήφισμα να ενωθούν με άλλες. Η κεντρική κυβέρνηση δεν ενέταξε τα δυο αυτά άρθρα στο σύνταγμα μέχρι το τέλος του 2007, όπως είχε συμφωνηθεί, και έτσι η δυσπιστία κυριαρχεί έκτοτε ανάμεσα στη Βαγδάτη και την κυβέρνηση των Κούρδων.

Το σύνταγμα ορίζει πως η εκμετάλλευση των «παρόντων κοιτασμάτων» είναι ευθύνη τόσο της κεντρικής όσο και της τοπικής κυβέρνησης, ενώ τα κέρδη θα διανέμονται ισόποσα σε όλη την επικράτεια. Όμως δεν αναφέρεται ξεχωριστά για τα κοιτάσματα που βρίσκονται στις κουρδικές περιοχές. Αυτή η έλλειψη αποσαφήνισης, επέτρεψε στους Κούρδους να καλέσουν διεθνείς εταιρείες πετρελαίου για να αντλήσουν από τα κοιτάσματά τους, κρατώντας τα κέρδη μόνο για αυτούς και προκαλώντας τις έντονες αντιδράσεις της Βαγδάτης. Αξίζει να σημειωθεί πως οι Πεσμεργκά αποτελούν μια από τις πιο αξιόπιστες δυνάμεις στον πόλεμο κατά του Ισλαμικού Κράτους γεγονός που έχει οδηγήσει σε μια στενή συνεργασία με τις ΗΠΑ και εν γένει με τη Δύση, που τους έχει ενισχύσει στρατιωτικά και οικονομικά. Οι Κούρδοι είχαν ρόλο κλειδί στον περιορισμό των τζιχαντιστών, πέτυχαν σημαντικές νίκες και ανακατέλαβαν πολλές περιοχές, που είχαν πέσει στα χέρια του Ισλαμικού Κράτους. 

Οι Κούρδοι, ένα διακριτό έθνος, που έχουν μείνει χωρίς κράτος - πατρίδα μετά την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, έχουν δει τους ανθρώπους τους να καταπιέζονται από τις κυβερνήσεις της Τουρκίας, του Ιράν, της Συρίας και του Ιράκ, με νόμους ρατσιστικούς και περιοριστικούς. Αυτή τη στιγμή βρίσκονται διασκορπισμένοι κυρίως σε τέσσερις περιοχές, στη νοτιοανατολική Τουρκία, στη Βορειοανατολική Συρία, στο βόρειο Ιράκ και σε κάποια μέρη του δυτικού Ιράν. Η επιθυμία τους για ανεξαρτησία και σχηματισμό δικού τους κράτους κρατά άσβεστη ακόμη. Με τους Κούρδους της Τουρκίας να μάχονται εδώ και δεακετίες για την αυτονομία του, τους Κούρδους του Ιράκ να προχωρούν σε δημοψήφισμα και τους Κούρδους της Συρίας να έχουν αναδειχθεί σε σημαντική δύναμη στα χρόνια του πόλεμου, όντας και η μεγαλύτερη μειονότητα της χώρας, το κουρδικό ζήτημα επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο. Μάλιστα σε συνδυασμό με την αναπροσαρμογή των συμμαχιών και τις αλλαγές ισορροπιών, βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο και το επόμενο διάστημα θα ενισχυθεί. Και κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει ακόμα και αυτό που εδώ και αιώνες ονειρεύονται οι Κούρδοι, τη δημιουργία μιας πατρίδας.

Ο χάρτης των περίπου 30 εκ. Κούρδων