Με αφορμή τους αυξανόμενους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο, την αύξηση της αδιαφάνειας και της λογοκρισίας αλλά και πρόσφατα παραδείγματα κακοποίησης των δημοσιογράφων, η ευρωομάδα του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία διοργάνωσε μια διαδικτυακή συζήτηση με θέμα «Ελευθερία του Τύπου και ΜΜΕ».

Ads

Στη διαδικτυακή εκδήλωση συζητήθηκαν ερωτήματα όπως πόσο ελεύθεροι είναι οι δημοσιογράφοι να κάνουν τη δουλειά τους; Ποιος είναι ο ρόλος των ιδιωτικών και κυβερνητικών παρεμβάσεων στις απόπειρες περιορισμού της πολυφωνίας; Πως αντιμετωπίζονται από την ΕΕ οι απόπειρες περιορισμού της πολυφωνίας και η χειραγώγηση της ενημέρωσης;

Στην εκδήλωση συμμετείχαν οι Ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία και δημοσιογράφοι Κώστας Αρβανίτης και Στέλιος Κούλογλου, οι δημοσιογράφοι Δημήτρης Κανελλόπουλος, Πάσχος Μανδραβέλης και Γιάννα Παπαδάκου, ο σκιτσογράφος Γιάννης Δερμεντζόγλου, η Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ, Ιωάννα Κωσταρέλλα, και ο διευθυντής ερευνών της Palmos Analysis, Πασχάλης Τεμεκενίδης, που παρουσίασε σχετική έρευνα.

Την εκδήλωση μετάδωσε ζωντανά το Tvxs.gr

Ολόκληρο το βίντεο της εκδήλωσης

Συνοπτικά οι παρεμβάσεις

Ο Ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, Κώστας Αρβανίτης, στην εισαγωγική του τοποθέτηση σχολίασε πως στο παρελθόν ορισμένοι πρωθυπουργοί και υπουργοί προσπάθησαν να θέσουν έναν κανονισμό ορθής λειτουργίας στα πλαίσια του Συντάγματος για τον Τύπο και την Ελευθεροτυπία ανεπιτυχώς καθώς είχαν βρει εμπόδιο την μεγάλη μερίδα των ιδιοκτητών των ΜΜΕ και σχολίασε πως τέτοιες πρακτικές σχετίζονται με χώρες όπως Ουγγαρία, Πολωνία και Σλοβενία όπου παρατηρείται η ωμή παραβίαση του Κράτους – Δικαίου και ανέφερε «όσα χρόνια έκανα αυτή τη δουλειά και όσα χρόνια θα ζω ακόμη, ένα πράγμα θα υπερασπίζομαι, την ελευθερία του δημοσιογράφου να βλέπει τα πράγματα με την οπτική που έχει επιλέξει πολιτικά και αυτό πρέπει να το διαφυλαχτεί». Ακόμη επεσήμανε την οπτική χειραγώγησης της πολιτικής αντίληψης μέσα από τα δελτία ειδήσεων των τηλεοπτικών καναλιών, τα οποία θέτουν την ίδια πολύ συγκεκριμένη ατζέντα, κάτι το οποίο μπορεί να αποβεί πολύ επικίνδυνο.

Ads

Ο Ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, Στέλιος Κούλογλου σχολίασε πως η διάσταση του περιορισμού της ελευθερίας του Τύπου είναι διεθνής. Όπως τόνισε υπάρχουν δύο δολοφονίες δημοσιογράφων στην Ευρώπη ενώ παρατηρούνται και περιπτώσεις περιορισμού της ελευθερίας της έκφρασης σε μεγάλα ειδησεογραφικά «φρούρια» όπως είναι το BBC. Ακόμη ο κ. Κούλογλου ανέφερε τα ακραία φαινόμενα σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως είναι η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Σλοβενία, η Σλοβακία και η Ελλάδα όπου πλέον έχει περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό η ελευθερία της έκφρασής των ΜΜΕ.

Στη συνέχεια τον λόγο πήρε ο διευθυντής του Palmos Analysis, Πασχάλης Τεμεκενίδης, ο οποίος παρουσίασε κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία της έρευνάς του σε σχέση με το πως αντιμετωπίζουν οι πολίτες τα ΜΜΕ και την ενημέρωση. Ο κ. Τεμεκενίδης ανέφερε μεταξύ των βασικών στοιχείων της έρευνας το γεγονός ότι η πλειοψηφία των συμμετεχόντων (23% των συμμετεχόντων) θεωρεί ότι κανένα ΜΜΕ δεν είναι αξιόπιστο ενώ το 17% θεωρεί τα social media ως πιο αξιόπιστο μέσο. Στη συνέχεια ο κ. Τεμεκενίδης ανέλυσε το παραπάνω αποτέλεσμα βάσει της ηλικίας. Συγκεκριμένα ανέφερε πως στις ηλικίες 17 – 34 ετών το 60% επιλέγει την online ενημέρωση σε αντίθεση με την τηλεόραση ενώ στις ηλικίες άνω των 55 ετών μόνο το 25% επιλέγει να ενημερωθεί μέσω διαδικτύου καθώς η πλειοψηφία (35% επιλέγει την τηλεόραση). Παράλληλα όπως είπε ο κ. Τεμεκενίδης οι εφημερίδες κρατάνε σταθερά ένα αρκετά καλό ποσοστό σε όλες τις ηλικίες (9-14%). Ο κ. Τεμεκενίδης στην έρευνά του πρόσθεσε και τον παράγοντα της μόρφωσης. Όπως έδειξε το γράφημα οι άνθρωποι χαμηλού μορφωτικού επιπέδου επιλέγουν την τηλεόραση ως μέσο ενημέρωσής τους (56%) ενώ το διαδίκτυο επιλέγει μόνο το 3%. Αντίθετα οι απόφοιτοι Πανεπιστημίου ενημερώνονται κυρίως από τις ιστοσελίδες σε ποσοστό 29% ενώ οι εφημερίδες κρατάνε σταθερά ένα πολύ καλό ποσοστό στους αποφοίτους Μεταπτυχιακού/Διδακτορικού της τάξης 17%. Τέλος, ο κ. Τεμεκενίδης στην παρουσίασή του ανέφερε και το στοιχείο πως το 65% των συμμετεχόντων θεωρεί ότι τα ΜΜΕ τίθενται μεροληπτικά υπέρ της κυβέρνησης και κατά της αντιπολίτευσης ενώ ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό της τάξης του 48% των ψηφοφόρων της ΝΔ παραδέχονται την μεροληπτική στάση των ΜΜΕ υπέρ της κυβέρνησης.

Η δημοσιογράφος Γιάννα Παπαδάκου μοιράστηκε την δική της εμπειρία στην ερευνητική δημοσιογραφία μέσα από τα σκάνδαλα που διερευνούσε και τόνισε την συστηματική επίθεση που δέχονται οι δημοσιογράφοι που επιχειρούν να αποκαλύψουν υποθέσεις διαφθοράς και διαπλοκής, καθώς και το μήνυμα που λαμβάνουν όλοι οι υπόλοιποι δημοσιογράφοι που βλέπουν συναδέλφους τους να «τιμωρούνται» πως αν δεν λειτουργήσουν συγκαταβατικά, υπάρχει κίνδυνος να χάσουν τις δουλειές, την αξιοπιστία, την φήμη τους, να υποστούν συνεχείς αγωγές και μηνύσεις με στόχο την τελική εξόντωσή τους. Επιπλέον, η κα Παπαδάκου υπογράμμισε την σημασία του συνασπισμού των υγιών πολιτικών δυνάμεων και των δημοσιογραφικών ενώσεων καθώς όπως είπε το πρόβλημα της ελευθερίας του Τύπου έχει απόλυτη σύνδεση με το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ΜΜΕ.

Ο δημοσιογράφος Πάσχος Μανδραβέλης, επεσήμανε το θέμα αυξανόμενης αναξιοπιστίας των πολιτών στα ΜΜΕ σχολιάζοντας παράλληλα ότι «ο κόσμος γίνεται πιο περίπλοκος και τα ΜΜΕ σαφέστατα δεν μπορούν να περιβάλλουν όλες τις αποχρώσεις του κόσμου» ενώ τόνισε ότι το φαινόμενο της ελευθερίας του Τύπου είναι διαχρονικό αλλά πλέον εμφανίζεται περισσότερο και εξήγησε τα δομικά προβλήματα ελευθερολογίας, επαγγελματισμού, διαπλοκής, τα οποία πρέπει να καταπολεμηθούν συνολικά.

O δημοσιογράφος Δημήτρης Κανελλόπουλος σχολίασε το σκηνικό των ΜΜΕ στην Ελλάδα κρίνοντας πως ο έλεγχος της κυβέρνησης προς τις εφημερίδες είναι περιορισμένος καθώς οι εφημερίδες διατηρούν την ανεξαρτησία τους και την ελευθεροτυπία τους ανάλογα με τον πολιτικό προσανατολισμό της κάθε εφημερίδας και τις διαχώρισε από τα τηλεοπτικά ή ραδιοφωνικά μέσα τα οποία είναι κατά βάση φιλοκυβερνητικά. Εντυπωσιακό, σύμφωνα με τον κ. Κανελλόπουλο, είναι το γεγονός ότι τα ηλεκτρονικά μέσα δείχνουν ιδιαίτερη προστασία και ανοχή ως προς την κυβέρνηση, σε αντίθεση με άλλες χώρες.

Ο σκιτσογράφος Γιάννης Δερμεντζόγλου εκτίμησε πως η κατάσταση της ελευθερίας του Τύπου είναι πολύ κακή και στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκεται το ζήτημα της ιδιοκτησίας των ΜΜΕ. Όπως ανέφερε ο κ. Δερμεντζόγλου «οι εφημερίδες και τα κανάλια πέρασαν από την απαρχή τους στα χέρια μια επιχειρηματικής ελίτ για να εξυπηρετήσουν τα επιχειρηματικά τους συμφέροντα και να αποκτήσουν πολιτική δύναμη. Σε αυτό το μιντιακό περιβάλλον όπου η διαπλοκή είναι υπαρκτό φαινόμενο, δεν μπορεί να ευδοκιμήσει η ερευνητική δημοσιογραφία, αλλά αντίθετα ευδοκιμούν άλλου είδους δημοσιογράφοι, οι λεγόμενοι ‘μεγαλοδημοσιογράφοι’ οι οποίοι εκφράζουν άμεσα τα επιχειρηματικά συμφέροντα του αφεντικού τους».

Τέλος, η Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ, Ιωάννα Κωσταρέλλα σχολίασε πως «το διαχρονικό πρόβλημα που πρέπει να μας απασχολεί είναι η χαμηλή αξιοπιστία στα ΜΜΕ και τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την έρευνα της Palmos Analysis αλλά και του Digital News Report του Reuters αναδεικνύουν πως η Ελλάδα βρίσκεται στα χαμηλότερα επίπεδα, σε αντίθεση με χώρες όπως η Φινλανδία, όπου τα ΜΜΕ απολαμβάνουν την εμπιστοσύνη των πολιτών» ενώ διαχώρισε τρία είδη λογοκρισίας, την κρατική λογοκρισία (όπως επιβάλλεται στην Κίνα), την αντιδεοντολογική και ανήθικη λογοκρισία των ΜΜΕ που επιβάλλει στους δημοσιογράφους η πλειοψηφία των ΜΜΕ που εξαρτώνται από το δημόσιο χρήμα (όπως συμβαίνει στην Ελλάδα) και την λογοκρισία των μεγάλων τεχνολογικών πλατφορμών.