Στην αίθουσα αναμονής, ο χρόνος κυλάει αργά. Οι πρόσφυγες περιμένουν. Σύντομα θα τους καλέσουν  για να εξεταστεί η αίτησή τους για άσυλο. Η αναμονή μπορεί να διαρκέσει ώρες. Στην αίθουσα, οθόνες  προβάλλουν προγράμματα όπως: «Η Ολλανδία από ψηλά», στα αγγλικά και τα αραβικά. Ευκαιρία να εξοικειωθούν οι πρόσφυγες  με τη χώρα που τους φιλοξενεί. Αυτά στο Κέντρο Αιτήσεων στο Ter Apel.  Ένα από τα κέντρα υποδοχής προσφύγων της Ολλανδίας.

Κέντρα Υποδοχής και Φιλοξενίας παντός τύπου

Όλα τα κέντρα υποδοχής και διαμονής προσφύγων στην Ολλανδία διευθύνονται από την COA (Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers –Κεντρική Οργάνωση για την Υποδοχή Αιτούντων Άσυλο).  Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι κέντρων υποδοχής/φιλοξενίας  ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η διαδικασία ασύλου των προσφύγων.

Centrale Opvangstlocatie.  Ένας ξένος που μπαίνει στην Ολλανδία μένει στην αρχή σε ένα κέντρο υποδοχής που λέγεται: Centrale Opvangstlocatie (col). Εδώ μπορεί να βρει βασική ιατρική περίθαλψη, στέγη και φαγητό.  Τρία  τέτοια κέντρα υποδοχής λειτουργούν στις περιοχές: Ter Apel, Budel και Cranendonck en Veen Huizen.

Procesopvanglocatie. Κάποιος που μόλις ζήτησε άσυλο, πρέπει να μείνει σε ένα καμπ που λέγεται: Procesopvanglocatie (pol). Αυτά τα κέντρα φιλοξενίας βρίσκονται πάντοτε κοντά σε γραφεία μετανάστευσης. Οι πρόσφυγες και εδώ σιτίζονται από την εταιρία COA.

Asielzoekerscentrum. Άλλου τύπου κέντρο φιλοξενίας. Το asielzoekerscentrum (azc) στεγάζει όσους έχουν κάνει αίτηση για άσυλο και περιμένουν. Οι πρόσφυγες μοιράζονται ανά 5-8 άτομα μια κουζίνα και μαγειρεύουν μόνοι τους τα γεύματά τους.

Vrijheidsbeperkde locatie (vbl). Πρόκειται για ένα κέντρο φιλοξενίας για όσους έχουν τακτοποιήσει το θέμα του ασύλου και δεν μπορούν να μείνουν πλέον σε κέντρο τύπου azc.Η διαμονή εδώ δεν μπορεί να ξεπεράσει τις 12 εβδομάδες.  

«Ένα ωραίο διαμέρισμα στις φυλακές»

Την περσινή χρονιά οι πρόσφυγες έμπαιναν κατά χιλιάδες στην Ολλανδία. Δεν υπήρχε πρόβλεψη για τόσους ανθρώπους ακόμη και από την COA. Κάθε διαθέσιμος χώρος έπρεπε να αξιοποιηθεί. Οπότε η COA σκέφτηκε τις φυλακές. Για να τους στεγάσει όχι να τους κλείσει μέσα.


Πρώην φυλακή De Koepe, Haarlem. Ο αφγανός πρόσφυγας Hamed Karmi  παίζει μουσική για τη σύζυγό του Farishta Morahami. ( Photo/Muhammed Muheisen)


Μπάσκετ ή ποδόσφαιρο; Διλήμματα της στιγμής για τους πρόσφυγες στο προαύλιο της φυλακής De Koepe, Haarlem. (Photo/Muhammed Muheisen)

Έτσι κι αλλιώς οι φυλακές ήταν άδειες. Δεν λειτουργούσαν. Δώδεκα πρώην φυλακές  μετατράπηκαν σε πρόχειρα κέντρα φιλοξενίας. Τα κελιά έγιναν μικρά διαμερίσματα τα οποία φιλοξενούν ακόμη και ολόκληρες οικογένειες. Όλοι μοιράζονται την αυλή, τους διαδρόμους, τα πλυντήρια.

Οι πρόσφυγες οι οποίοι είναι ελεύθεροι να μπαινοβγαίνουν όποτε θέλουν [γιατί να μην είναι άλλωστε;] μένουν στα κτήρια των φυλακών για έξι μήνες μέχρι να να τους δοθεί το πολυπόθητο άσυλο. Εν τω μεταξύ, για όσο καιρό δεν τους επιτρέπεται ακόμη να εργαστούν, μαθαίνουν τα δύο πιο βασικά πράγματα για να επιζήσουν στην Ολλανδία: να μιλούν ολλανδικά και οδηγούν ποδήλατο.
Δεν τους ενοχλεί που ζουν σε φυλακές;  Ένας πρόσφυγας από τη Συρία απαντά: "είμαστε κάτω από μια στέγη, νιώθουμε ασφαλείς εδώ".

Ο φωτογράφος Muhammed Muheisen, συνεργάτης του  Associated Press για τη Μέση Ανατολή με δύο βραβεία Pulitzer στο ενεργητικό του, φωτογραφίζει τις πρώην φυλακές και νυν πολυφυλετικά χωριά προσφύγων. Οι φωτογραφίες του περιγράφουν μια ζωή που δεν την λες άνετη αλλά πάντως δείχνει κάπως ανθρώπινη.


3 Ιουλίου 2017 - Aimable Nasbimana, 37 ετών από το Μπουρούντι μαθαίνει τον φίλο του Prosper Baseka, 37 ετών από το Κογκό,  πώς να οδηγεί ποδήλατο στο προαύλιο της πρώην φυλακής του Bijlmerbajes. Άμστερνταμ, Ολλανδία.  (AP Photo/Muhammed Muheisen)


13 Ιουλίου 2017 - Η 40χρονη πρόσφυγας από την Αιθιοπία Mako Husa κοιτά έξω από το παράθυρο στον διάδρομο της πρώην φυλακής του Bijlmerbajes. Άμστερνταμ, Ολλανδία. (AP Photo/Muhammed Muheisen)


27 Ιουνίου 2017 -  Η μόλις 8 μηνών Mariam Traore, πρόσφυγας από την Ακτή Ελεφαντοστού μαθαίνει να περπατάει στον διάδρομο της πρώην φυλακής του Bijlmerbajes. Άμστερνταμ, Ολλανδία.  (AP Photo/Muhammed Muheisen)

«Είμαστε εδώ» στο κενό του Νόμου

Υπάρχουν και κάποιοι για τους οποίους η Ολλανδία δεν είναι ο Παράδεισος του πρόσφυγα. Όπως ο Khalid Jone. Ο Khalid έφυγε από το Σουδάν ύστερα από μια βομβιστική επίθεση που ξεκλήρισε ολόκληρη την οικογένειά του και ήρθε στην Ολλανδία να ζητήσει άσυλο. Αντί για τη χώρα της Επαγγελίας όμως, βρέθηκε παγιδευμένος σε ένα κενό Νόμου. Η αίτησή του για άσυλο απορρίφθηκε από τις Ολλανδικές αρχές και ο Khalid δεν μπορεί ούτε να γυρίσει πίσω ούτε και να μείνει στην Ολλανδία όπου δεν επιτρέπεται να δουλέψει ή να σπουδάσει. «Το να ζητήσω άσυλο στην Ολλανδία ήταν το μεγαλύτερο λάθος που έχω κάνει στη ζωή μου» ομολογεί ο Khalid Jone.

Για κάτι τέτοιες περιπτώσεις ανθρώπων που ζήτησαν άσυλο αλλά δεν τους δόθηκε, ιδρύθηκε το 2012 μια ομάδα με το όνομα: We Are Here [Είμαστε εδώ]. Η ομάδα αριθμεί περισσότερα από 200 μέλη και βοηθά αυτούς που περνούν δύσκολες ώρες βρίσκοντάς τους  κάποια στέγη σε ένα από τα τριάντα περίπου ακατοίκητα κτήρια του Άμστερνταμ που η ομάδα έχει εντοπίσει και έχει μετατρέψει σε καταφύγια προσφύγων. Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει εκφράσει έντονες ανησυχίες για την έλλειψη υποστήριξης από το Ολλανδικό Κράτος σε όσους δεν γίνονται δεκτοί στη χώρα σαν αυτούς που καταλήγουν στα κτήρια που έχει καταλάβει η ομάδα We Are Here.


Ένα κρεβάτι στρωμένο με σεντόνια από δωρεές, σε ένα διαμέρισμα  της ομάδας We Are Here.

Διαγωνισμός Σχεδίου για την προσφυγική κατοικία

Τον Ιανουάριο του 2016, η Ολλανδική Κυβέρνηση προκήρυξε διαγωνισμό με τίτλο: «Ένα σπίτι μακριά από το σπίτι» και θέμα: τη δημιουργία μιας κατοικίας για πρόσφυγες και θύματα καταστροφών.  Οι νικητές του διαγωνισμού παρουσίασαν το σχέδιο της κατοικίας στην έκθεση: Dutch Design Week , στο Άμστερνταμ. Πρόκειται για έναν «κύβο» που κατασκευάζεται  εύκολα και μπορεί γρήγορα να μετατρέψει ένα χωράφι σε χωριό. Για την κατοικία αυτή χρησιμοποιήθηκαν έξυπνα υλικά, αξιοποιήθηκε κάθε εκατοστό χώρου,  ενώ οι δημιουργοί του πρόβλεψαν συστήματα καθαρισμού του νερού και ηλιακή ενέργεια. Πολύ περισσότερα από μια στέγη και ένα κρεβάτι.

Όλα αυτά βέβαια, συμβαίνουν στη μακρινή Ολλανδία. Πολύ-πολύ μακριά από τα κάμπς με τις σκηνές που με την πρώτη καταιγίδα, μουλιάζουν  από τη βροχή ή κοκκαλώνουν από το χιόνι. Εξάλλου είναι και το άλλο: οι ελληνικές φυλακές είναι ασφυκτικά γεμάτες.