Το βραβείο της τσεχικής λογοτεχνίας δόθηκε σε μία «εικονική» συγγραφέα

Η εικονική πραγματικότητα «χτυπά» τον λογοτεχνικό κόσμο της Τσέχικης Δημοκρατίας. Δεν έχει ο καθένας την ευκαιρία να μιλά με μία νέα, άγνωστη συγγραφέα. Αυτό αποδείχτηκε εύκολα με μία απλή λογοτεχνική φάρσα, που επινόησε ένας συγγραφέας, που εδώ και καιρό οι κριτικοί αγνοούν. Ένα κείμενο του Martin Danes στο Rue 89

«Εξαφανίστηκε» όμορφη Βιετναμέζα

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, οι εκδόσεις Knižní Klub (που ανήκουν στον όμιλο Bertelsmann) απένειμαν το λογοτεχνικό τους βραβείο, στην Pham Thi Lan, ένα νεαρό 19χρονο κορίτσι, γεννημένο από Βιετναμέζους γονείς, στην Τσέχικη Δημοκρατία. Η νεαρή βραβεύτηκε για το πρώτο της μυθιστόρημα, «Άσπρο άλογο, κίτρινος δράκος».

Το μυθιστόρημα, επιλέχθηκε ανάμεσα από πολλά από τα αδημοσίευτα χειρόγραφα μυθοπλασίας που έλαβε ο εκδοτικός οίκος και περιγράφει την δύσκολη παιδική της ηλικία σε μία επαρχιακή πόλη, που χαρακτηρίζεται από το διαβρωτικό ρατσισμό των Τσέχων. Η βιετναμέζικη κοινότητα έχει αρχίσει να εγκαθίσταται στην Τσέχική Δημοκρατία από το 1980, αποτελώντας φτηνά εργατικά χέρια.

Η τυχερή νικήτρια, μία πανέμορφη, σύμφωνα με τις φωτογραφίες, Ασιάτισσα, δεν ήταν δυνατόν να παραλάβει η ίδια το βραβείο των 2.000 ευρώ, έτσι επικοινώνησε με τους δημοσιογράφους μέσω e-mail, από τη Μαλαισία, όπου ζει, συνεχίζοντας τις σπουδές τις.

Παρ’ ότι υπήρξαν κάποιες αμφιβολίες σχετικά με την ταυτότητα της συγγραφέως, η αλήθεια θα έρθει στο φως τρεις μήνες αργότερα. Η νέα με την εξωτική ομορφιά, Pham Thi Lan, δεν υπήρξε ποτέ. Ο πραγματικός συγγραφέας; Ένας 40χρονος από τη Νότιο Βοημία, τα βιβλία του οποίου δεν είχαν προηγουμένως λάβει καλά σχόλια από τους κριτικούς λογοτεχνίας και τα μέσα ενημέρωσης.

Σαν απάντηση στην αναστάτωση που προκλήθηκε στα μέσα ενημέρωσης, τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της εκδοτικής Knižní klub έσπευσαν να εξασφαλίσουν ότι το βιβλίο, ανεξάρτητα από το συγγραφέα του, επελέγη για τις εγγενείς λογοτεχνικές ιδιότητες του. Δυστυχώς, ο συγγραφέας σύντομα κατέρριψε αυτό το επιχείρημα, δίνοντας μία συνέντευξη που συνοδεύτηκε από φωτογραφίες, στην εφημερίδα «Lidové Νoviny»:

«Πρόκειται για μια σχηματική δομή που χαρακτηρίζει ένα όραμα, σ’ έναν ασπρόμαυρο κόσμο. Βασικά, το βιβλίο περιγράφει περισσότερο ή λιγότερο τι πιστεύει ένας συνηθισμένος Τσέχος για τα όσα σκέφτονται οι Βιετναμέζοι για τη χώρα του».

Αξίζει να σημειωθεί ότι το χειρόγραφο, δεν πληρούσε τα τυπικά κριτήρια που καθορίζονται από τον εκδότη. Το ύφος του ήταν ακραίο και οι προτάσεις αποτελούντο σχεδόν αποκλειστικά από ουσιαστικά και ρήματα. Το βιβλίο αρχίζει ως εξής:

«Είμαι Τσέχα. Γεννήθηκα εδώ. Και πιθανότατα θα πεθάνω κι όλας. Είμαι Βιετναμέζα. Για όλους».
Η ταυτότητα του συγγραφέα του βιβλίου πάντως, έπαιξε πολύ μεγαλύτερο ρόλο απ’ ότι τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της εκδοτικής Knižní klub προσπάθησαν να πείσουν, μέσω της ανακοίνωσης που εξέδωσαν κατά την τελετή απονομής βραβείων:

«Η Pham Thi Lan είναι το πρώτο μέλος εθνοτικής ομάδας, εκτός της τσέχικης, που παίρνει τα χρήματα, και η νεότερη νικητής του βραβείου αυτού. Η κριτική επιτροπή ομόφωνα διαπίστωσε ότι το έργο των συντακτών της δεύτερης γενιάς των μεταναστών είναι σημαντικό για την Τσεχική λογοτεχνία».

Η «παγίδα» πάντως δούλεψε. Φαίνεται ότι τα μέλη της κριτικής επιτροπής ήταν φυσικό να κινηθούν προς τη γοητεία των μειονοτήτων. Στον κόσμο των εκδόσεων, φαίνεται πως επίσης είναι της μόδας, η στροφή προς την αυθεντικότητα. Στο «καθαρά υποθετικό» επίπεδο, αντανακλαστικά προτιμούνται οι πραγματικές ιστορίες, δηλαδή οι προσωπικές εμπειρίες του συγγραφέα, κατά προτίμηση λίγο σκληρές και συναισθηματικά φορτισμένες. Όλα αυτά αποτελούν σιωπηρούς λόγους που υπαγορεύουν τη δημοτικότητα με την έννοια ότι οι ιστορίες αυτές έχουν μεγαλύτερη κάλυψη από τα ΜΜΕ και μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία.

Μετά την αποκατάσταση της αλήθειας, η Denisa Novotna, διευθύντρια μάρκετινγκ του εκδοτικού οίκου, Knižní klub, χαρακτήρισε τον πραγματικό συγγραφέα του βιβλίου «επικίνδυνο», υποστηρίζοντας ότι χειραγωγεί προσπαθώντας να με κάθε τίμημα να ικανοποιήσει την επιθυμία του, να γίνει γνωστός. Η Tereza Brdečková, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της εκδοτικής εταιρείας, του απάντησε μέσω του blog του, ότι πάσχει από «ασταθή ατομική έλλειψη εμπιστοσύνης», προσπαθώντας να θέσει υπό αμφισβήτηση τις δηλώσεις του:

«Γιατί θα πρέπει να πιστεύουμε ότι ο Jan Cempirek είναι ο αληθινός συγγραφέας του βιβλίου; Και δεν έκλεψε το χειρόγραφο από κάποιον άλλο;»

Με τα σκληρά λόγια τους, οι Τσέχοι λογοτέχνες «διαιτητές» προσπαθούν να ξεχάσουν τις μικροπρέπειες και την υποκρισία του εκδοτικού κόσμου - αρχής γενομένης από την έλξη για το κιτς – όπως αποκαλύφθηκε κι από αυτή την υπόθεση.

Πηγή: Rue 89

Φωτογραφία: Rue 89