Πρωτοβουλία Μέρκελ για την οικονομική διακυβέρνηση στην ΕΕ
Πιο αυστηρό και ανεξάρτητο έλεγχο από την ΕΚΤ ή έναν κύκλο ανεξάρτητων ερευνητικών ινστιτούτων για τα προγράμματα σταθερότητας των χωρών της ευρωζώνης και τους εθνικούς προϋπολογισμούς, την υποχρέωση όλων των χωρών να εντάξουν τους προληπτικούς κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης στις εθνικές τους νομοθεσίες, προσδίδοντάς τους έτσι δεσμευτικό χαρακτήρα, στερηση των κονδυλίων για τις χώρες που δεν τηρούν τους κανόνες που αφορούν στη μείωση των ελλειμμάτων και απώλεια του δικαιώματος ψήφου της χώρας «παραβάτη» στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, προτείνει μεταξύ άλλων το κείμενο 9 θέσεων που πρόκειται να παρουσιάσει αύριο στις Βρυξέλλες η Γερμανίδα καγκελάριος Angela Merkel για την οικονομική διακυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Βέβαιο θεωρείται ότι και αυτή η μονομερής κίνηση του Βερολίνου θα προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις, ειδικά μετά και την χθεσινή απόφαση της κας Merkel που αποφάσισε να κηρύξει μόνη της τον πόλεμο στους κερδοσκόπους, απαγορεύοντας το «γυμνό» short selling στις μετοχές των γερμανικών τραπεζών, τα ευρωπαϊκά ομόλογα και τα CDS επί αυτών. Ήδη, ο πρόεδρος του Eurogroup, Ζαν Κλοντ Γιούνκερ δήλωσε έκπληκτος από τη μονομερή απόφαση της Γερμανίδας καγκελάριου, υπογραμμίζοντας ότι «ο καλός συντονισμός των πολιτικών θα απαιτούσε συζήτηση πριν από τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης». Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής του ΔΝΤ εκτίμησε ότι η Ευρώπη έχει ανάγκη από μεγαλύτερο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών, ενώ αναφερόμενος στο πακέτο ενίσχυσης της Ελλάδας, υπογράμμισε ότι «οι Ευρωπαίοι ηγέτες ήθελαν να επιβάλλουν αυστηρότερους όρους για τη χορήγηση των δανείων σε σχέση με το ΔΝΤ και τελικά το πρόγραμμα λιτότητας καθορίστηκε κυρίως από αυτούς».
Αύριο συγκαλείται η επιτροπή εμπειρογνωμόνων που έχει συγκροτήσει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Herman Van Rompuy, για να παρουσιάσει το φθινόπωρο την πρότασή για την οικονομική διακυβέρνηση στην Ένωση- και στη συνέχεια θα παρουσιαστούν οι πρώτες ιδέες της. Παρόλα αυτά, η Γερμανίδα καγκελάριος κα Merkel έχει σκοπό να προτείνει τη δική της πλατφόρμα για την οικονομική διακυβέρνηση, στην οποία θα περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων η προέγκριση - από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ή από ανεξάρτητα ινστιτούτα - των εθνικών προϋπολογισμών των χωρών της ευρωζώνης και η ελεγχόμενη χρεοκοπία για όσα κράτη-μέλη δεν αξιοποιήσουν τη στήριξη από την Ευρωζώνη.
Μετά τη συνεδρίαση της επιτροπής για την οικονομική διακυβέρνηση, αύριο το μεσημέρι, θα συνεδριάσουν και οι υπουργοί Οικονομικών των 27 για το ίδιο θέμα. Στη συνέχεια θα πραγματοποιηθεί έκτακτη συνεδρίαση του Eurogroup για να συζητηθούν οι τελευταίες λεπτομέρειες για το πακέτο του μηχανισμού στήριξης, αλλά ενδεχομένως και της απαγόρευσης των ασφαλίστρων κινδύνου για τα κρατικά ομόλογα (CDS), κάτι που η Γερμανίδα καγκελάριος αποφάσισε χωρίς να αναμένει την κοινή απόφαση των «27», διχάζοντας την Ευρώπη με την πρωτοβουλία της.
Μετά από αυτή την μονομερή απόφαση, η κα Merkel επιβεβαίωσε από το βήμα του γερμανικού κοινοβουλίου ότι και πάλι τραβάει το δικό της δρόμο, κι αντί να περιμένει την ευρωπαϊκή απόφαση για την οικονομική διακυβέρνηση, προχώρησε στη σύνταξη της δικής της «χάρτας», την οποία θα παρουσιάσει αύριο στον πρόεδρο της Ε.Ε. Herman Van Rompuy, όπου προτείνει μεταξύ άλλων, αλλαγή της Συνθήκης της Λισσαβώνας ώστε να καθορισθεί διαδικασία ελεγχόμενης χρεοκοπίας των κρατών που δεν θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν τη στήριξη από την Ευρωζώνη για να ξεπεράσουν τα δημοσιονομικά τους προβλήματα.
Το κείμενο των 9 σημείων συντάχθηκε από τον ομοσπονδιακό υπουργό Οικονομικών, Wolfgang Schaeuble και τον Rainer Brüderle, αρμόδιο για την Οικονομία και την Τεχνολογία και προβλέπει αυξημένη παρακολούθηση των προϋπολογισμών των κρατών-μελών, η επιβολή αυστηρών κυρώσεων σε όσους παραβιάζουν τα προβλεπόμενα από το Σύμφωνο Σταθερότητας- το οποίο επίσης αλλάζει επί το αυστηρότερο- η αναστολή του δικαιώματος ψήφου για τους «παραβάτες» (όπως είναι η Ελλάδα) στα Συμβούλια, η θέσπιση διαδικασιών πτώχευσης για κράτη που δεν μπορούν να δανειστούν. Προβλέπεται επίσης ο έλεγχος των προϋπολογισμών από ανεξάρτητους ειδικούς, η στέρηση - ακόμη και σε μόνιμη βάση- κοινοτικών κονδυλίων για τους παραβάτες και άλλα.
Η κίνηση αυτή της κας Merkel αναμένεται να προκαλέσει εκ νέου τριβές στους κόλπους της Ενωσης, όπου έχει κατηγορηθεί ευθέως για «αντικοινοτικό» πνεύμα, με το σκεπτικό ότι οι μονομερείς κινήσεις της Γερμανίας δείχνουν περιφρόνηση προς την Ε.Ε. και τους θεσμούς της. Η πλευρά της γερμανίδας καγκελαρίου απαντά πάντως ότι με τις πρωτοβουλίες της η καγκελάριος έδειξε ότι επιθυμεί η χώρα της να βρεθεί και πάλι στην πρωτοπορία του ευρωπαϊκού οικοδομήματος και της στήριξης του ευρώ.
Η Μέρκελ φαίνεται να χάνει και την υποστήριξη στο εσωτερικό της χώρας, καθώς το ποσοστό αποδοχής των 3 κομμάτων που μετέχουν στον κεντροδεξιό συνασπισμό της καγκελαρίου υποχώρησε στο χαμηλότερο ποσοστό των τελευταίων δέκα ετών, σύμφωνα με δημοσκόπηση που διενήργησε το ινστιτούτο Forsa και δημοσιεύεται σήμερα στο περιοδικό Stern.
Αντιθέτως, εμπνευσμένος από τη Γερμανία, ο πρόεδρος της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί ανακοίνωσε σήμερα την πρόθεσή του να τροποποιήσει το Σύνταγμα, ώστε να υποχρεώνει τις εκάστοτε κυβερνήσεις να ορίζουν χρονοδιάγραμμα για την επίτευξη «ισορροπίας της δημοσιονομικής κατάστασης». Η Γερμανία τροποποίησε εδώ και έναν χρόνο το σύνταγμά της, το οποίο στο εξής υποχρεώνει το ομοσπονδιακό κράτος να περιορίσει από το 2016 στο 0,35% του ΑΕΠ το έλλειμμά του.
Αυτή η μεταρρύθμιση θα υποχρέωνε κάθε κυβέρνηση να δεσμευθεί για πέντε χρόνια ως προς την πορεία του ελλείμματος. Κάθε κυβέρνηση θα πρέπει ταυτόχρονα να δεσμευθεί ως προς την ημερομηνία κατά την οποία θα επιτευχθεί ισορροπία των δημοσίων οικονομικών» δηλώνει ο πρόεδρος της Γαλλίας, σύμφωνα με το κείμενο της δημόσιας παρέμβασής του.
«Μια πιο γρήγορη υπόσχεση στην Ελλάδα δεν θα είχε το επιθυμητό αποτέλεσμα»
Σε συνέντευξή της στη γαλλική εφημερίδα «Le Monde», η καγκελάριος της Γερμανίας δηλώνει ότι αισθάνεται «συνεχίστρια του Κόνραντ Αντενάουερ και του Χέλμουτ Κολ» επισημαίνοντας ότι «πρέπει όμως να κατανοήσουμε και τους πολλούς Γερμανούς που ανησυχούν για τις οικονομίες τους» τονίζει η Γερμανίδα καγκελάριος και δίνει εξηγήσεις για τον τρόπο που διαχειρίστηκε την ελληνική κρίση ενώ ζητεί από τους εταίρους της περισσότερη δημοσιονομική αυστηρότητα και επενδύσεις στην τεχνολογία.
«Ήταν σημαντικό, προχωρώντας, να αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα στη ρίζα. Μια γρήγορη υπόσχεση αλληλεγγύης προς την Ελλάδα, χωρίς να έχουν πραγματικά επιστρέψει η σταθερότητα και η ευρωστία στη χώρα, δεν θα είχε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Είμαι πεπεισμένη γι΄ αυτό», λέει η Merkel για τις κατηγορίες ότι η Γερμανία άργησε να αντιδράσει στην κρίση. Πέτυχε τη συμμετοχή του ΔΝΤ («ήταν σημαντικό για μένα»), την υιοθέτηση από την Ελλάδα ενός προγράμματος λιτότητας «για τρία χρόνια, που είναι πολύ σκληρό και για το οποίο η ελληνική κυβέρνηση αισθάνεται δεσμευμένη» και, τέλος, «την αλληλεγγύη των κρατών-μελών του ευρώ». «Αυτά τα τρία στοιχεία είναι για μένα αδιαχώριστα», λέει η Merkel, η οποία δηλώνει ικανοποιημένη από το γεγονός ότι η Ευρώπη έδειξε πως «είναι ικανή να δρα σε περιπτώσεις ανάγκης».
Η Merkel επιδιώκει να φανεί καθησυχαστική σχετικά με τις προθέσεις της Γερμανίας, η οποία κατηγορείται ότι κλείνεται στον εαυτό της και θέλει να γίνει μια μεγάλη Ελβετία ή μια μικρή Κίνα. «Αυτό ουδόλως ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα», διαβεβαιώνει η καγκελάριος. Άραγε οι Γερμανοί, που τόσο δυσκολεύτηκαν να εγκαταλείψουν το μάρκο, αισθάνονται προδομένοι; «Όχι. Φυσικά όχι. Είμαστε με χαρά Ευρωπαίοι και ξέρουμε αυτά που μας προσφέρει το ευρώ», τονίζει. «Αισθανόμαστε όμως ενισχυμένοι επειδή διαπραγματευθήκαμε σκληρά τα σημεία που είναι ιδιαίτερα σημαντικά για μας».
Η πίστη της Γερμανίας στην αναγκαιότητα του Συμφώνου Σταθερότητας δεν είναι καινούργια, υπενθυμίζει η Merkel. «Ο Χέλμουτ Κολ, στην εποχή του, είχε αγωνιστεί πολύ για το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Θυμάστε που επιχειρηματολογούσαμε και για το παραμικρό κόμμα» λέει αλλά παραδέχεται πάντως ότι οι κανόνες αυτοί σε μεγάλο βαθμό εγκαταλείφθηκαν από το Παρίσι και το Βερολίνο. «Ο καγκελάριος Σρέντερ και ο πρόεδρος Σιράκ διέπραξαν σφάλμα το 2004, όταν άσκησαν μεγάλη πίεση για να χαλαρώσει το Σύμφωνο Σταθερότητας. Αυτό εξασθένησε την κουλτούρα της σταθερότητας στην Ευρώπη».
«Η σημερινή κρίση του ευρώ όμως έδειξε πόσο σημαντική ήταν αυτή η κουλτούρα της σταθερότητας. Η αλληλεγγύη και η ευρωστία είναι αδιαχώριστες. Για τη Γερμανία, αυτή η κουλτούρα της σταθερότητας ή της ευρωστίας δεν είναι διαπραγματεύσιμη», λέει η Μέρκελ. «Δεν είναι περισσότερο διαπραγματεύσιμη απ΄ ό,τι η απαραίτητη ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας», προσθέτει. «Τέλος, πρέπει να το υπενθυμίσουμε, η ζώνη του ευρώ δεν μπορεί να είναι μια Ενωση χρηματοπιστωτικών μεταβιβάσεων».
Διάσκεψη για τη συμμετοχή των τραπεζών στο κόστος της κρίσης
Διεθνής διάσκεψη με αντικείμενο τη «ρύθμιση των χρηματοοικονομικών αγορών» πραγματοποιείται σήμερα στο Βερολίνο κατόπιν πρωτοβουλίας του Γερμανού υπουργού Οικονομικών Schaeuble. Στη διάσκεψη θα δώσουν το «παρών» η καγκελάριος Merkel, η Γαλλίδα υπουργός Οικονομικών Lagarde, ο Ευρωπαίος επίτροπος για θέματα Εσωτερικής Αγοράς, ο γενικος γραμματέας του ΟΟΣΑ Angel Gurria, εκπρόσωποι του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Το κεντρικό θέμα θα είναι η συμμετοχή του χρηματοπιστωτικού τομέα στο κόστος της κρίσης.
Σημειώνεται ότι η υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας Κριστίν Λαγκάρντ δήλωσε σήμερα ότι δεν πιστεύει σε καμία περίπτωση ότι το ευρώ βρίσκεται σε κίνδυνο και αρνήθηκε ότι έχει δημιουργηθεί «απόσταση» ανάμεσα στο Παρίσι και το Βερολίνο, μετά την απόφαση της γερμανικής κυβέρνησης να απαγορεύσει τις ακάλυπτες ανοικτές πωλήσεις μετοχών, γεγονός που οδήγησε σε πτώση του ευρωπαϊκού νομίσματος. «Η Γερμανία και η Γαλλία δεν μπορούν να βγουν από την κρίση παρά μαζί... είναι ο μόνος δυνατός τρόπος», δήλωσε από τη μεριά του ο Γάλλος αναπληρωτής υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Πιερ Λελούς.
Ο πρόεδρος του Eurogroup Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ από την άλλη, δήλωσε σήμερα ότι «εξεπλάγη» από τη μονομερή απόφαση της Γερμανίας να απαγορεύσει ορισμένες ανοικτές πωλήσεις κερδοσκοπικών χρηματοοικονομικών προϊόντων χωρίς προηγουμένως να συνεννοηθεί με τους ευρωπαίους εταίρους της.
«Επιμένω να πιστεύω ότι ένας καλός συντονισμός των οικονομικών πολιτικών θα απαιτούσε να συζητήσουμε πριν από τη λήψη απόφασης. Και συνεπώς αύριο στις Βρυξέλλες θα βρίσκεται αναμφίβολα στην ημέρησια διάταξη της συνόδου των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ», πρόσθεσε. Ο κ. Ζαν Κλοντ-Γιούνκερ εξέφρασε επίσης την ανησυχία του για τη γρήγορη υποχώρηση της ισοτιμίας του ευρώ έναντι του δολαρίου, εκτιμώντας ωστόσο ότι δεν είναι απαραίτητη προς το παρόν μια παρέμβαση στις αγορές.
Ο επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού ταμείου, Ντομινίκ Στρος Καν, μιλώντας στη γερμανική εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung, τόνισε ότι «Η ιδέα ότι μπορεί να υπάρχει ένα κοινό νόμισμα και όλοι να μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν είναι λανθασμένη. Οι Γάλλοι πιθανόν να το ονομάσουν αυτό οικονομική διακυβέρνηση και οι Γερμανοί Πρόγραμμα Σταθερότητας. Δεν έχει σημασία πως θα το ονομάσει κανείς». Σχετικά με το πακέτο οικονομικής ενίσχυσης της Ελλάδας ύψους 110 δισ. ευρώ, ο Στρος-Καν επισήμανε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες ήθελαν να επιβάλλουν αυστηρότερους όρους για τη χορήγηση των δανείων σε σχέση με το ΔΝΤ και τελικά το πρόγραμμα λιτότητας καθορίστηκε κυρίως από αυτούς.
Με δεδομένες τις εξελίξεις στο εσωτερικό της ευρωζώνης, οι κυριότερες ευρωπαϊκές χρηματιστηριακές αγορές καταγράφουν πτώση στο μέσο της συνεδριάσεως. Σε νέα χαμηλά έτους έκλεισε το Χρηματιστήριο Αθηνών, με τις τιμές των μετοχών να δέχονται ισχυρές πιέσεις, εν μέσω αρνητικού κλίματος και στις διεθνείς αγορές. O Γενικός Δείκτης Τιμών έκλεισε στις 1.582,22 μονάδες σημειώνοντας πτώση σε ποσοστό 3,32%. Στην αγορά συναλλάγματος το ευρώ έναντι του δολαρίου σημειώνει πτώση σε ποσοστό 0,84 % και διαμορφώνεται στα 1,2319 δολάρια.
Από την πλευρά τους, οικονομικοί αναλυτές εμφανίζονται εφησυχαστικοί σχετικά με τη συνεχιζόμενη πτώση του ευρώ έναντι του δολαρίου και των λοιπών κυριοτέρων νομισμάτων, καθώς ενισχύεται η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών της Ευρωζώνης.
