Αδιάφοροι για τα γεγονότα του 1989 οι σημερινοί Κινέζοι φοιτητές
Οι περισσότεροι φοιτητές κατάλαβαν αμέσως τι ήθελε να πει το μήνυμα. Η Ημέρα των Νέων, στις 4 Μαΐου, είναι η επέτειος του ξεσηκωμού των φοιτητών το 1919. Τότε οι φοιτητές διαμαρτυρόταν κατά του ξένου ιμπεριαλισμού και την αδυναμία της Κίνας να του αντισταθεί. Εβδομήντα χρόνια αργότερα, το 1989, οι φοιτητές του Πανεπιστημίου του Πεκίνου συγκεντρωνόταν στο κέντρο του Πεκίνου απαιτώντας δημοκρατία. Το φοιτητικό κίνημα συγκλόνισε το κυβερνών κομουνιστικό κόμμα και έληξε με την επέμβαση του στρατού και εκατοντάδες θανάτους φοιτητών.
Τι θα γινόταν αν σήμερα ένας φοιτητής πρότεινε μια διαμαρτυρία υπέρ της δημοκρατίας;
«Οι άνθρωποι θα νόμιζαν ότι είναι τρελός» δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή του ένας ειδικευόμενος Ιστορίας από το Πανεπιστήμιο του Πεκίνου. «Γνωρίζεις που είναι το όριο. Μπορείς να σκέφτεσαι, ίσως και να μιλάς για τα γεγονότα του 1989. Απλά δεν μπορείς να κάνεις κάτι που θα έχει δημόσια επιρροή. Όλοι το γνωρίζουν αυτό».
Οι περισσότεροι φοιτητές εμφανίζονται να το γνωρίζουν αυτό. Για είκοσι χρόνια η κυβέρνηση της Κίνας το έκανε ιδιαίτερα ξεκάθαρο ότι μαθητές και καθηγητές θα έπρεπε να ασχολούνται με τα βιβλία τους και να μένουν μακριά από τους δρόμους. Οι σημερινοί φοιτητές περιγράφουν το 1989 σχεδόν σαν ένα ιστορικό στιγμιαίο φαινόμενο, μια στιγμή πολύ ακραία και τραυματική για να επαναληφθεί.
Αλλά το αν εξακολουθεί να τους εμπνέει η δημοκρατία είναι ένα πολύ πιο πολύπλοκο ερώτημα.
Από τις συνεντεύξεις με φοιτητές και καθηγητές του Πανεπιστήμιου του Πεκίνου, καθώς και με τους ειδικούς για την Κίνα ανα τον κόσμο, σχηματίζεται μια εικόνα των σημερινών φοιτητών: απρόθυμοι να διαμαρτυρηθούν αλλά και στερούμενοι των οικονομικών δυσχερειών που βοήθησαν να πυροδοτηθούν οι διαμαρτυρίες το 1989. Είναι υπερήφανοι για τα επιτεύγματα της Κίνας και συρρέουν προς το Κομουνιστικό κόμμα – αλλά σπάνια λόγω ιδεολογίας.
Ενοχλούνται από την κυβερνητική διαφθορά και λογοκρισία και επιθυμούν διακαώς να σπουδάσουν στη Δύση, με τις ΗΠΑ να έρχονται πρώτες στην προτίμησή τους. Παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης να απαλείψει τις διαμαρτυρίες του 1989 από την κινεζική Ιστορία, πολλοί από τους φοιτητές γνωρίζουν τι συνέβη τότε. «Υπάρχει η στερεότυπη άποψη ότι οι φοιτητές δεν ενδιαφέρονται για τη δημοκρατία. Αλλά δεν το πιστεύω» δηλώνει ο Cheng Li, ο διευθυντής ερευνών του Κέντρου Κίνας του Ιδρύματος Brookings. «Έχουν τουλάχιστον μια συγκεχυμένη άποψη για το Κομουνιστικό Κόμμα».
Ο Xia Yeliang, καθηγητής του Πανεπιστημίου του Πεκίνου, είπε πως πολλοί φοιτητές στηρίζουν θεωρητικά τη δημοκρατία, αλλά δεν επιθυμούν να διακινδυνεύσουν το μέλλον τους για να παλέψουν γι’ αυτήν. Οι φοιτητές αστειεύονται ότι θα ανακατευτούν όταν οι εκδηλώσεις υπέρ της δημοκρατίας ενταθούν, λέει ο καθηγητής Yeliang και προσθέτει «Λένε: Ξέρουμε ότι είναι καλό πράγμα η Δημοκρατία, αλλά τι σχέση έχει με εμάς; Σκέφτονται τις προσωπικές τους υποθέσεις, πώς να βρουν δουλειά, πως να πάνε το εξωτερικό. Ένα μεγάλο ποσοστό φοιτητών δεν ενδιαφέρεται για την πολιτική».
Για την ακρίβεια όμως, σήμερα οι φοιτητές έχουν περισσότερα να χάσουν απ’ ότι οι διαμαρτυρόμενοι του 1989. Τότε, οι φοιτητές πίστευαν ότι το μέλλον τους βρισκόταν σε κίνδυνο από τον πληθωρισμό του 28%, την τεράστια κυβερνητική διαφθορά και τις συρρικνούμενες προοπτικές εργασίας, σύμφωνα με το βιβλίο του 2001 του καθηγητή του Πανεπιστημίου του Σικάγο, Dingxin Zhao. Πολλοί είχαν χάσει τότε την πίστη τους στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης.
Σήμερα, ακόμα και οι φοιτητές που κριτικάρουν το Κομουνιστικό Κόμμα χαίρονται για μεγάλα βήματα της Κίνας. «Μερικές φορές δεν μας χαροποιούν οι πολιτικές της κυβέρνησής μας» λέει ο τεταρτοετής Wang Yongli, «αλλά από την άλλη, σήμερα είμαστε υπερήφανοι για τη χώρα και την κυβέρνηση γιατί δημιούργησαν μια καλύτερη ζωή για πολλούς ανθρώπους».
Οι αξιωματούχοι δηλώνουν ότι αντιτίθενται στην πολυκομματική δημοκρατία της Δύσης, ως λάθος μοντέλο για την Κίνα. Ωστόσο, αγκαλιάζουν την ιδέα της διαβούλευσης, της δημόσιας κριτικής και ψηφοφορίας υπό το καθεστώς του Κόμματος. Η Κίνα θα διευρύνει το πολιτικό σύστημα, σταδιακά, καθώς η χώρα πλουτίζει και γίνεται πιο σταθερή η κατάσταση, υπόσχονται οι αξιωματούχοι.
Πηγή: The New York Times
