e-Προεκλογική καμπάνια και τα προσωπικά δεδομένα

Κάτι η επιτυχημένη καμπάνια του Ομπάμα, κάτι η οικονομική κρίση, οι Έλληνες υποψήφιοι για τις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου στράφηκαν στο διαδίκτυο για να προσελκύσουν τους – νέους κυρίως – ψηφοφόρους, αφού δεν διέφυγε της προσοχής των επικοινωνιακών επιτελείων των πολιτικών ότι οι ψηφοφόροι του διαδικτύου, που ανήκουν κυρίως στην ηλικιακή ομάδα 18-34, θεωρούνται «πολλαπλασιαστές κοινής γνώμης».

Πρώτο στη δραστηριότητα μέσω των νέων μέσων εμφανίζεται το ΠΑΣΟΚ, σύμφωνα με έρευνα της CommunicatioEffect, ενώ ακολουθεί ο Συνασπισμός. Από μεμονωμένους πολιτικούς ξεχωρίζουν για τη διαδικτυακή τους παρουσία τους η Ντόρα Μπακογιάννη, η Αννα Διαμαντοπούλου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, ο Κωστής Χατζηδάκης και ο Μίμης Ανδρουλάκης. Οι πολιτικοί αυτοί, αντίθετα με την πλειοψηφία, δεν στράφηκαν ευκαιριακά στο διαδίκτυο, αλλά διατηρούν ενεργή παρουσία, σε Facebook, Twitter, κ.α. ενώ διατηρούν προσωπικές ιστοσελίδες με διαρκή ενημέρωση για τις δραστηριότητές τους και άμεση επαφή με τους πολίτες.

Η πλειοψηφία των Ελλήνων υποψήφιων βουλευτών όμως, έχει στρέφεται ευκαιριακά στο διαδίκτυο, για να καρπωθεί οφέλη εν όψει εκλογών, αγνοώντας φαίνεται ότι η εμπιστοσύνη στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης απαιτεί χρόνο και συνέπεια.

Αρκετοί βουλευτές εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τις παραδοσιακές μορφές επικοινωνίας, όπως το ταχυδρομείο, τα έντυπα, τις αφίσες, τα τηλεφωνήματα στα σπίτια. Πλέον όμως στρέφονται και σε πιο σύγχρονες μεθόδους προβολής, όπως το ίντερνετ και τα sms. Οι πολίτες λαμβάνουν σωρεία μηνυμάτων στα κινητά τους με μηνύματα όπως «Μπαίνουμε πάλι, μπροστά στον αγώνα» αλλά και προσκλήσεις «για ένα ποτό» με τον υποψήφιο.

Η νόμιμη χρήση των προσωπικών δεδομένων

Κατά πόσο όμως είναι νόμιμο, οι υποψήφιοι να βομβαρδίζουν τους πολίτες με διαφημιστικό υλικό μέσω ταχυδρομείου, email, sms και τηλεφωνικές κλήσεις; «Πρώτα απ’ όλα ο εκλογικός νόμος δίνει το δικαίωμα στα πολιτικά κόμματα να λαμβάνουν αντίγραφα από τους εκλογικούς καταλόγους. Πρέπει όμως να το κάνουν τηρώντας ορισμένες προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος προστασίας προσωπικών δεδομένων. Αν δεν τις έχουν ακολουθήσει, τότε παρανομούν» μας εξηγεί ο e-lawyer Βασίλης Σωτηρόπουλος.

«Ποιες είναι αυτές οι προϋποθέσεις; Πρώτα απ’ όλα, όταν ένας πολιτικός απευθύνεται σε ένα διαφημιστικό γραφείο, ή σε οποιονδήποτε, για να του ετοιμάσουν τη λίστα των ψηφοφόρων για να στείλει το διαφημιστικό υλικό, θα πρέπει να έχει γνωστοποιήσει στην Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων ότι τηρεί αυτό το αρχείο στο γραφείο του ή ότι η τάδε εταιρεία τηρεί αυτό το αρχείο, και θα πρέπει να γνωστοποιήσει την προέλευση αυτών των στοιχείων, αφού οι εκλογικοί κατάλογοι φυσικά δεν περιλαμβάνουν μέσα κινητά τηλέφωνα και άλλα στοιχεία επικοινωνίας.

Υπάρχει απόφαση της Αρχής Προσωπικών Δεδομένων ότι ο πολιτικός πρέπει να λαμβάνει τα στοιχεία αυτά από δημόσια προσβάσιμους καταλόγους. Δηλαδή, δεν επιτρέπεται να τα έχει αγοράσει από διάφορες πηγές οι οποίες είναι αδιαφανείς.

Πριν χρησιμοποιήσει τα στοιχεία αυτά, ο πολιτικός ή η εταιρεία να έχει κάνει ενημέρωση των προσώπων στα οποία ανήκουν, και να τους πει ότι «έχουμε συγκεντρώσει αυτά τα στοιχεία σας από αυτές και αυτές τις πηγές και θα τα χρησιμοποιήσουμε για σκοπούς πολιτικής επικοινωνίας». Αυτό μπορεί να γίνει με δυο τρόπους: είτε με μία καταχώρηση στον Τύπο, που λέει ότι «είμαι ο τάδε κι έχω συγκεντρώσει αυτά και αυτά τα στοιχεία», είτε με τηλεφωνική ενημέρωση του πολίτη. Βέβαια, αυτό, απ’ όσο ξέρω δεν έχει κάνει κανείς.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν χρειάζεται η συγκατάθεση του ψηφοφόρου, ή όχι για τέτοια χρήση. Υπάρχει μια απόφαση του 2001 της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων που λέει ότι για τις αποστολές διαφημιστικού υλικού, σε διευθύνσεις κατοικίας, δεν χρειάζεται συγκατάθεση, αρκεί να είναι όλη η προηγούμενη διαδικασία νόμιμη.

Υπάρχει όμως ένας νεότερος νόμος, ο οποίος αφορά ειδικά τις τηλεπικοινωνίες, που λέει ότι σε μόνο δύο περιπτώσεις είναι νόμιμο κάτι τέτοιο: α) εφόσον υπάρχει συγκατάθεση ή εφόσον ο πολιτικός, που δεν έχει τη συγκατάθεση, απέκτησε τα στοιχεία ύστερα από επικοινωνία του πολίτη μαζί του. Δηλαδή, αν εγώ στείλω ένα mail σε έναν υποψήφιο, τότε αυτός ο υποψήφιος μπορεί να χρησιμοποιήσει το email μου, ακόμα και αν δεν έχει τη συγκατάθεσή μου.

Εάν όμως, δεν έχει ούτε συγκατάθεση ούτε και έχει προηγηθεί επικοινωνία με τον ψηφοφόρο, τότε δεν είναι νόμιμη η χρήση των προσωπικών δεδομένων, ακόμα και αν έχει προηγηθεί η ενημέρωση της Αρχής Προσωπικών Δεδομένων και η ενημέρωση μέσω του Τύπου. Τώρα, τι μπορεί να κάνει κάποιος για να προστατευτεί; Όσον αφορά το να μη χρησιμοποιείται η διεύθυνσή κατοικίας του μπορεί να κάνει μία δήλωση στο σχετικό μητρώο που τηρεί η Αρχή Προσωπικών Δεδομένων, ότι δεν θέλει να λαμβάνει διαφημιστικό υλικό στο σπίτι του.

Για τα sms και για τις τηλεφωνικές κλήσεις, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να κάνει δήλωση ότι δεν επιθυμεί να γίνεται τέτοια χρήση των στοιχείων του, στο μητρώο που τηρεί η εταιρεία τηλεφωνίας στην οποία είναι συνδρομητής. Τότε, οι πολιτικοί έχουν υποχρέωση να δουν ποιοι δεν επιθυμούν και να μην στέλνει υλικό σε αυτούς. Επίσης, ο νόμος για τα προσωπικά δεδομένα προβλέπει 3.000 ευρώ αποζημίωση για χρήση προσωπικών δεδομένων με απλό ταχυδρομείο, και 10.000 ευρώ αποζημίωση για χρήση με sms, με email, με τηλέφωνο, αν δεν τηρούνται οι προϋποθέσεις που αναφέραμε πιο πριν».



«Τα δικαστήρια θα αθωώσουν τους bloggers»

Τα blogs «Τρωκτικό» και «Φίμωτρο» έλαβαν κλήση από εισαγγελέα για προκαταρτική εξέταση, καθώς άγνωστος υπέβαλε μήνυση κατά των ιθυνόντων των δυο ιστολογίων, επειδή ανάρτησαν κάποια δημοσκόπηση, ενώ ο ισχύον νόμος δεν επιτρέπει στα μέσα ενημέρωσης κάτι τέτοιο για τις τελευταίες 15 μέρες της προεκλογικής περιόδου. Ζητήσαμε την άποψη του κ. Σωτηρόπουλου και γι’ αυτό το ζήτημα.

«Εκτός από το ότι αυτός ο νόμος δεν είναι ιδιαίτερα σύμφωνος με το Σύνταγμα, γιατί επιβάλλει μια υπέρμετρη απαγόρευση στην πληροφόρηση, για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, μέσα στον ίδιο το νόμο απαριθμούνται ποια μέσα ενημέρωσης δεν επιτρέπεται να δημοσιεύουν, όχι την πρόθεση ψήφου γιατί αυτό ισχύει για όλους, αλλά τις πολιτικές τάσεις, δηλ. τις απόψεις για το ποιος θα μπει στη Βουλή και γενικότερα τις πολιτικές εντυπώσεις που μπορεί να έχουν οι πολίτες και οι οποίες καταγράφονται στατιστικά. Για τις πολιτικές τάσεις, λοιπόν ο νόμος δεν περιλαμβάνει τα διαδικτυακά μέσα ενημέρωσης, στη λίστα των απαριθμούμενων μέσων ενημέρωσης.

Αυτό το θέμα είχε σχολιαστεί και από την επιστημονική υπηρεσία της Βουλής, στην έκθεση του 2007. Είχε πει δηλαδή, ότι για τα blogs και το διαδίκτυο, το θέμα παραμένει αρρύθμιστο. Οπότε, κατά τη γνώμη μου, ήταν λάθος η υποβολή των μηνύσεων και πιστεύω ότι αν συνεχίσει η υπόθεση, τα δικαστήρια θα αθωώσουν, κατά πάσα πιθανότητα, τους bloggers, γιατί η απαγόρευση δεν αφορά το διαδίκτυο», μας αποσαφηνίζει ο κ. Σωτηρόπουλος.

Πηγές: Καθημερινή, Έθνος, Τα Νέα