ΠΑΣΟΚ, Γ.Παπανδρέου και το ιστορικό στοίχημα της ελπίδας
Το εντυπωσιακό 44% του ΠΑΣΟΚ δεν οφείλεται μόνο στην κατάρρευση της κυβέρνησης Καραμανλή. Η ΝΔ πρόδωσε τις ελπίδες των ψηφοφόρων και εδώ δοκιμάζεται ο Γ.Παπανδρέου. Ανάλυση του Στέλιου Κούλογλου.Υπάρχουν εκλογικά αποτελέσματα που περιπλέκουν τα πράγματα και άλλα που τα ξεκαθαρίζουν. Τα χθεσινά ανήκουν στην τελευταία κατηγορία: η εκλογική συντριβή της ΝΔ είναι πλήρης, όπως άξιζε σε ένα σχεδόν εξαετές φεστιβάλ διαφθοράς και ανικανότητας. Ο κ. Καραμανλής δεν είχε άλλη επιλογή από την παραίτηση μετά το 34,2%, ποσοστό που αποτελεί αρνητικό ιστορικό ρεκόρ για τη ΝΔ.
Καλώς ή κακώς, οι Ελληνες είναι ένας λαός που θέλει να πιστεύει και να ελπίζει σε κάτι. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός τους είχε υποσχεθεί την επανίδρυση του κράτους, με σεμνότητα και ταπεινότητα. Τον πίστεψαν το 2004 αλλά και το 2007. Και τον τιμώρησαν τόσο αυστηρά, γιατί πρόδωσε τις ελπίδες τους.
Καθαρά είναι τα αποτελέσματα τόσο για τον ΣΥΡΙΖΑ όσο και για το ΚΚΕ. Στον πρώτο, ο Αλέξης Τσιπρας έδωσε μια δύσκολη,προσωπική μάχη και την κερδισε, αγγίζοντας το 4.7% που είχε παρουσιάσει- κάτω από πολύ καλύτερες συνθήκες- το κόμμα του στις πρόσφατες ευρωεκλογές. Τα προβλήματα φυσιογνωμίας και στρατηγικής τόσο του ΣΥΝ όσο και του ΣΥΡΙΖΑ κάθε άλλο παρά λύθηκαν, αλλά ο κ. Τσίπρας μπορεί πλέον να αξιολογηθεί για τη θητεία του ως πρόεδρος, θέση για την οποία είχε εκλεγεί δύο χρόνια πριν. Ο πρόεδρος του ΣΥΝ ζήτησε ως νέος χρόνο, και τον πήρε. Για να πετύχει αυτό που ο ίδιος αποκάλεσε «μικρή αλλά σημαντική νίκη» ο κ. Τσίπρας έκανε και αυτός τους οπαδούς του να ελπίζουν.
Οι δυσκολίες και η πτώση του ΚΚΕ.
Στη δήλωσή της η κυρία Παπαρήγα απέφυγε να σχολιάσει το αποτέλεσμα του κόμματός της, ίσως επειδή πρόκειται για σαφέστατη εκλογική αποτυχία. Αυτοπεριχαρακωμένο, το ΚΚΕ όχι μόνο δεν μπόρεσε να επωφεληθεί από την κρίση του ΣΥΡΙΖΑ και του δικομματισμού αλλά αντίθετα είδε το ποσοστό του να μειώνεται από 8,15% το 2007 σε 7,5%. Χωρίς όραμα μετά το τέλος του κομμουνισμού, τα μέλη του ΚΚΕ μετά απο κάθε τετραετία έχουν να ελπίζουν σε όλο και λιγότερα πράγματα. Και αυτό ίσως στο μέλλον εγκυμονεί εσωκομματκά προβλήματα.
Ο ΛΑΟΣ έχει να παρουσιάσει το λιγότερο καθαρό αποτέλεσμα απ όλα τα κόμματα. Το 5,5% που κέρδισε χθες είναι σαφώς ανώτερο από το 3,8% του 2007 αλλά και πολύ κατώτερο από το 7.15% των πρόσφατων ευρωεκλογών, ποσοστό που έδωσε το δικαίωμα στον κ. Καρατζαφέρη να επηρεάζει την πολιτική ατζέντα αλλά και να αισιοδοξεί ότι στις χθεσινές εκλογές θα μπορούσε να διεκδικήσει ακόμη και την τρίτη θέση. Ο στόχος δεν επετεύχθη και αντίθετα ο ΛΑΟΣ-που επίσης αντιμετωπίζει διλήμματα φυσιογνωμίας και στρατηγικής- θα βρεθεί σε δύσκολη θέση αν ένας νέος αρχηγός καταφέρει να επανασυσπειρώσει την ΝΔ.
Οι ελπίδες του ΠΑΣΟΚ
Τα αποτελέσματα είναι επίσης πολύ ξεκάθαρα για το ΠΑΣΟΚ που αγγίζει το 44%, ποσοστό πρωτοφανές για τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Η διαφορά με τη ΝΔ εκτοξεύθηκε στο 10% ενώ η μάχη για τη διαδοχή που ξεκίνησε στην αξιωματική αντιπολίτευση του δίνει άνεση χρόνου και ελευθερία κινήσεων. Χώρια ότι ο κ. Παπανδρέου διαθέτει άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία 160 βουλευτών, πολυτέλεια που θα ζήλευαν οι περισσότεροι από τους προκατόχους του.
Πρόκειται για σοβαρά πλεονεκτήματα, που κρύβουν όμως και ένα σημαντικό μειονέκτημα: ότι δεν υπάρχουν δικαιολογίες σε περίπτωση αποτυχίας. Το ΠΑΣΟΚ και ο Γ. Παπανδρέου βρίσκονται αντιμέτωποι με τα δύσκολα προβλήματα της χώρας που επιδείνωσε η ΝΔ αλλά και με τον ίδιο τους τον ευατό.
Μέσα στη φούρια, την έκπληξη και τα τηλεπαράθυρα η εντυπωσιακή εκλογική επίδοση του ΠΑΣΟΚ αποδόθηκε όχι στο πρόγραμμά του αλλά αποκλειστικά στην πλήρη κατάρρευση της ΝΔ. Πράγματι πρόγραμμα δεν κατατέθηκε με την εξαίρεση μιας γενικής κευνσιανής κατεύθυνσης (ανάπτυξη αντί για νεοφιλελεύθερη, μονεταριστική λιτότητα) στην οικονομία: το πλήρες κυβερνητικό πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ αναρτήθηκε μόλις δύο μέρες πριν από τις εκλογές στο διαδίκτυο. Ομως το 44% δεν οφείλεται μόνο στον αντίπαλο: το ΠΑΣΟΚ και ο κ. Παπανδρέου κατάφεραν να κάνουν μια σημαντική μερίδα ψηφοφόρων να ελπίσει ότι κάτι μπορεί να αλλάξει προς το καλύτερο στη ζωή τους.
Είναι από αυτή την άποψη χαρακτηριστικά τα εκλογικά ποσοστά στους ψηφοφόρους που ψήφισαν για πρώτη φορά: το ΠΑΣΟΚ κερδίζει το 42% ενώ η ΝΔ μόλις το 21% των νέων ψηφοφόρων. Στην ίδια κατηγορία νέων, που ως νέοι θέλουν να ελπίζουν σε κάτι, ο ΣΥΡΙΖΑ και οι Οικολόγοι παρουσιάζουν ποσοστά διπλάσια ή και τριπλάσια (11 και 9% αντιστοίχως) από το εθνικό τους ποσοστό. Αντίθετα το ΛΑΟΣ παίρνει στους νέους ψηφοφόρους χαμηλότερο ποσοστό (5%) από το εθνικό του 5,5%. Τι να ονειρευθούν οι νέοι, ότι κυνηγούν τους μετανάστες παρέα με τη αστυνομία και την Χρυσή Αυγή ;
Βεβαίως η ελπίδα που τρέφουν οι πολίτες ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να βελτιώσει τα πράγματα είναι αμυδρή και εύθραστη. Ολες οι έρευνες δείχνουν ότι ένα σημαντικό μέρος της κοινής γνώμης διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις για το αν το ΠΑΣΟΚ θα τηρήσει τις υποσχέσεις του. Οι περισσότεροι ψηφοφόροι του δίνουν μια ακόμη ευκαιρία για να διορθώσει όλα εκείνα τα οποία δεν κατάφερε να διορθώσει τις προηγούμενες δεκαετίες. Πρόκειται όμως για την τελευταία ιστορική ευκαιρία που θα πρέπει να αξιοποιθεί από τις πρώτες ημέρες: όλα δείχνουν ότι η κυβέρνηση που ορκίζεται αύριο δεν θα απολαμβάνει μεγάλη περίοδο χάριτος. Στους Ελληνες αρέσει να πιστεύουν σε κάτι και να ελπίζουν, αλλά επειδή τους κορόιδεψαν πολλές φορές τα τελευταία χρόνια είναι πολύ επιφυλακτικοί και έτοιμοι να εκδικηθούν. Αυτό έκαναν χθες με τον κ. Καραμανλή...
Ανάλογου μεγέθους είναι η ιστορική πρόκληση και για τον κ. Παπανδρέου. Ο χθεσινός θρίαμβος ενός ανθρώπου που ένα χρόνο πριν τα ΜΜΕ παρουσίαζαν ως ανίκανο και ξοφλημένο αποτελεί ασφαλώς ένα πολιτικό come back χωρίς ιστορικό προηγούμενο. Αλλά η κοινή γνώμη διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις όχι μόνο για το ΠΑΣΟΚ αλλά και για τον πρόεδρο του: αντίθετα με τον κ. Καραμανλή που μέχρι και το 2008 κάλυπτε λόγω της δημοτικότητάς του τις αδυναμίες της κυβέρνησης του, ο κ. Παπανδρέου δεν διαθέτει πολιτικό κεφάλαιο για να αποπληρώσει τυχόν σοβαρά στραβοπατήματα της δικής του κυβέρνησης.
Ο Γ. Παπανδρέου καλείται να αποδειξει ότι, αντιθετα με τον αντίπαλό του τον οποίο υποχρέωσε χθες σε μια ταπεινωτική ήττα, δεν οφείλει τη θέση του πρωθυπουργού στο επίθετο αλλά στις ικανότητές του. Και ότι οι υποσχέσεις που έδωσε ή οι ελπίδες που έθρεψε έχουν αντίκρυσμα. Είναι ένα ιστορικό στοίχημα το οποίο ο κ. Παπανδρέου πρέπει να κερδίσει και όχι μόνο για τον εαυτό και το όνομα του. Αλλά και για όλοκληρο το μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα που δεν έχει περιθώρια για μοίρασμα ελπίδων χωρίς αντίκρυσμα: σε περίπτωση αποτυχίας θα καταρρεύσει παταγωδώς, παρασύροντας και τους πρωταγωνιστές του.
