Η κοινωνική στροφή προς τα δεξιά και η εκλογή Σαμαρά

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η επικράτηση του Αντ. Σαμαρά στη μάχη της νεοδημοκρατικής διαδοχής αποτελεί ένα πολιτικό come back χωρίς προηγούμενο. Πέρυσι τετοια εποχή, ο Μεσσήνιος πολιτικός δεν ήταν ούτε υπουργός, ούτε φυσικά φιγουράριζε στην λίστα των υποψήφιων διαδόχων του Κ.Καραμανλή, όπου η κυρία Μπακογιάννη βρισκόταν σε περίοπτη θέση.

Η τελευταία υποτίμησε τον "κακό δαίμονα" της οικογένειας Μητσοτάκη και πέρυσι, όταν δεν έβαλε βέτο στην επιστροφή του στην κυβέρνηση, αλλά και μετά τις πρόσφατες εκλογές, όταν ο κ. Καραμανλής δήλωσε ότι αποχωρεί. Ήταν φυσικά δύσκολο να αρνηθεί την πρόταση Αβραμόπουλου να ψηφίσουν και τα μέλη του κόμματος αλλά δεν μπόρεσε να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα της διερυμένης "λαϊκής ψήφου", που σε μια κομματική βάση ζαλισμένη από την εκλογική κατραπακιά μπορούσε να στραφεί σε νέες κατευθύνσεις.

Αντίθετα, ο κ. Σαμαράς κατάφερε, χωρίς την οργάνωση της αντιπάλου του και έχοντας εναντίον του τους περισσότερους βουλευτές της ΝΔ, να δημιουργήσει μέσα σε μερικές εβδομάδες ένα ισχυρό ρεύμα ενάντια στα "τζάκια" και τους "μηχανισμούς". Μικρή σημασία έχει ότι ο πιο διεφθαρμένος από αυτούς, η «καμαρίλα της Ρηγίλλης» που για 5 χρόνια περιέβαλλε και χειριζόταν τον Καραμανλή με τα γνωστά αποτέλεσματα τον υποστήριξε σχεδόν σύσσωμη.

Οπως και στην καταστροφική για την εξωτερική πολιτική της χώρας υπόθεση του μακεδονικού, ο κ. Σαμαράς κατάφερε να δημιουργήσει ένα κίνημα γύρω από το πρόσωπο του και ενάντια στο «κατεστημένο», αυτό που στην δήλωσή του δεν ξέχασε να χαρακτηρίσει –και δύο φορές μάλιστα- «ειρηνική επανάσταση».

Πέρα όμως από τα λάθη Μπακογιάννη και τον λαϊκισμό ανδρεαπαπανδρεϊκού τύπου που διαθέτει ο κ. Σαμαράς, η νίκη του οφείλεται σε μια βαθύτερη κοινωνική εξέλιξη: τη στροφή της κομματικής βάσης της ΝΔ σε πιο δεξιές, συντηρητικές θέσεις. Χαρακτηριστική είναι εδώ η περίπτωση των λαϊκών συνοικιών της Β' εκλογικής περιφέρειας της Αθήνας, όπου χάθηκε ουσιαστικά η μάχη για τη Μπακογιάννη: παρότι όλοι σχεδόν οι τοπικοί βουλευτές υποστήριξαν την υποψηφιότητά της, η κομματική βάση της ΝΔ τους γύρισε την πλάτη, ψηφίζοντας Σαμαρά.

Αν στο σαμαρικό ποσοστό που πλησιάζει το 50% προστεθεί το 10% του κ. Ψωμιάδη, που στη Βόρεια Ελλάδα ξεπέρασε το 20%, τότε μέσα στις συνθήκες της οικονομικής κρίσης, της αποδόμησης της ευρωπαϊκής ιδέας και του μεταναστευτικού προβλήματος μια σαφέσταστη πλειοψηφία μέσα στη ΝΔ στρέφεται προς τα δεξιά, απορρίπτοντας τη φιλελεύθερη, ευρωπαϊκή κεντροδεξιά της πρότασης Μπακογιάννη.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν η κεντροδεξιά πτέρυγα θα παραμείνει στη ΝΔ της σαμαρικής δεξιάς ή θα προχωρήσει σε άλλο κόμμα, όπως είχε πρόσφατα προτείνει ο κ. Ανδριανόπουλος. Η δήλωση Μπακογιάννη με την οποία παραδέχθηκε την ήττα της περιείχε μια σαφή προειδοποίηση: «Η ΝΔ πρέπει να προχωρήσει μπροστά και να γίνει ένα σύγχρονο, ισχυρό, κεντροδεξιό κόμμα... Στην προσπάθεια ΑΥΤΗ θα είμαστε όλοι παρόντες». Στη δική του δήλωση αμέσως μετά τη νίκη και μετά τις γνωστές διαβεβαιώσεις ότι δεν υπάρχουν χαμένοι και κερδισμένοι, ο νέος αρχηγός της ΝΔ φρόντισε να απαντήσει αμέσως: «δεν θα ανεχθούμε οποιαδήποτε υπονομευση της ενότητας».

Η ΝΔ καλείται να επιλύσει το στρατηγικό της πρόβλημα βρίσκοντας ταυτότητα και αυτό είναι πολύ δυσκολότερο απο την οργάνωση εσωκομματικών εκλογών-που συνοδεύτηκαν άλλωστε με πολλά προβλήματα.